Кіріспе

"Операция: Галактикалық дауыл" – 1992 жылдың наурыз және мамыр айлары аралығында Marvel Comics-тің "Авангерлер" байланысты туындыларында – "Авангерлер", "Авангерлер Батыс жағалауы", "Капитан Америка", "Темір адам", "Тор", "Таңғажайып адам" және "Квазар" – жарияланған 19 бөлімді комикс сюжеті. Бұл сюжет, Авангерлердің Крий және Шиар империялары арасындағы галактикалық соғысқа араласуын қамтиды, Капитан Америка мен Темір адам арасындағы ұзақ жылдардан бері жалғасып келе жатқан антагонизмін қайта жақтандыруымен және Шиарлардың Крий империясын аннексиялауымен Марвелдің ғарыштық империяларының жағдайына әсер еткенімен ерекшеленеді. Басты сюжет желісін Марк Груенвальд, Боб Харрас және Фабиан Никеза жасады, бірақ әрбір жеке нөмір әрбір туындының тұрақты шығармашылық командаларымен жазылып, суреттелді.

Жариялану тарихы

Сюжет тақырыбы Пентагонның 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы операциясының ресми атауы – «Шөл даулы» операциясына сілтеме жасайды. «Галактикалық дауыл» операциясы туралы идея туған кезде бұл соғыс жақында аяқталған еді. Бұл тіркес сюжетте кездеседі (Аңсатушылар өздерінің миссиясына осы атты қояды), бірақ сюжет Перс шығанағындағы қақтығыспен тікелей байланысты емес. Оның мақсаты «Галактикалық дауыл» операциясы да ірі соғыс екенін көрсету болған, басқа ешқандай айқын параллельдер көзделмеген. Шындығында, бұл кроссовер көп жағынан 1971/1972 жылдарғы «Кри-Скрулл соғысы» оқиғасының жалғасы еді. Алдыңғы оқиға сияқты, «Галактикалық дауыл» операциясында да Аңсатушылар екі алып ғарыш империясы арасындағы соғыстың ортасына ілігіп қалады – бұл жолы Кри мен Ши’ар (алдыңғы оқиғадағы Кри-Скрулл қақтығысы емес). Себебі бұл соғыс Жер планетасының қауіпсіздігіне қауіп төндіреді. Марк Груенвальд сюжет желісінің бастауын Квазар туралы әңгіме ретінде айтты. Бұл әңгіме ол (Marvel-дің бас редакторы және «Капитан Америка» мен «Квазар» жазушысы), Боб Харрас («Аңсатушылар» жазушысы және X-Men желісінің редакторы) және Фабиан Никеза («Керемет адам» редакторы және көптеген «Аңсатушылар» емес кітаптардың авторы) Аңсатушылар кроссовері үшін қолайлы сюжет іздеген кезде кеңейтілді. Харрас оқиғаны мақұлдауда маңызды рөл атқарды. X-Men редакторы ретінде ол Ши’арды кеңінен пайдалануға рұқсат берді, бұл нәсіл бұрын X-Men комикстерінен тыс жерде сирек кездесетін. Үш автор ұсынылған сюжет желісін жасады, ол «Аңсатушылар саммитінде» одан әрі кеңейтілді. Бұл саммитте кроссоверге қатысқан барлық жазушылар мен редакторлар сюжетті жетілдіру үшін жиналды. Сюжет желісіне үлес қосқандар: жазушылар Груенвальд, Харрас, Том ДеФалько, Джерард Джонс, Лен Камински және Рой Томас (алғашқы Кри-Скрулл соғысының авторы); суретшілер Грег Капулло, Стив Эптинг, Рон Френц, Джефф Джонсон, Рик Левинс, Пат Оллифф, Дэвид Росс және Пол Райан; редакторлар Никеза, Ральф Маккио, Нел Йомтов және Келли Корвезе. Сюжет тығыз жоспарланған, әр комикс оқиғаны алға жылжытуға тиіс еді. Әр кейіпкердің мінезі олардың басқа комикстердегі бейнесімен үйлесімді болды, ал ұзақ дамып келе жатқан тақырыптар мен сюжеттер («Қарулы соғыстардан» кейін Капитан Америка мен Темір адам арасындағы шиеленіс, Аңсатушылардың «өлімге жол жоқ» қағидасы, Кридің генетикалық проблемалары және т.б.) жаңартылып, одан әрі дамытылды.

Соғыс Жерге жетеді

Сюжет "Капитан Америка" #398 (наурыз 1992) санында Рик Джонстың Ши'ар агенттері тарапынан ұрлануымен басталады, олар супер қару құруға көмектесу үшін Кри артефакттарын қайтаруға ниеттенген. Джонсты құтқару кезінде Капитан Америка Кри және Ши'ар империялары арасында қақтығыс басталғанын біледі. "Квазар" #32 (наурыз 1992) санында Капитан Американың әріптесі Квазар, соғысып жатқан тараптардың жақын жердегі жұлдыздық қақпаны пайдалануы Жердің Күнін тұрақсыздандырып жатқанын анықтайды. Көшбасшылар жиналып, олардың күн жүйесінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қақтығысқа араласуға шешім қабылдайды, осы үшін соғысты тоқтатуға немесе екі империяны жақын маңдағы жұлдыздық қақпаны пайдаланудан тоқтатуға тырысады.

" Өкінішшілер " жиналады

Avengers #345 (наурыз 1992) комиксінде жиырмадан астам Avengers қауіп-қатермен күресу үшін үш командаға бөлінеді. Командалардың бірі планетаны қақтығыс кезінде қорғау үшін Жерде қалады, ал қалған екеуі екі империяның басшыларымен келіссөздер жүргізу үшін Жұлдыздық қақпа арқылы Ши’ар және Кридің туған орындарына жіберіледі. "Жер командасын" Wasp (Шершене) басқарады және құрамына Falcon (Қыран), Генри Пим, Gilgamesh (Гилгамеш), Mockingbird (Құс имитациялаушы), She-Hulk (Елдік Халк), Spider-Woman (Өрмекші әйел) және U.S. Agent (АҚШ Агенті) кіреді. Quasar (Квазар), Her (Ол) және Binary (Бинарлық) да Жұлдыздық қақпаларды күзету үшін Күн жүйесінде қалады. "Ши’ар командасын" Captain Marvel (Капитан Марвел) басқарады және құрамына Living Lightning (Тірі Шаңқай), Scarlet Witch (Қызыл Сиқыршы), Starfox (Жұлдыз түлкісі), Thor (Тор), Vision (Вижн) және Wonder Man (Таңғажайып адам) кіреді. Соңында, "Кри командасын" Captain America (Капитан Америка) басқарады және құрамына Black Knight (Қара Шеркеш), Crystal (Кристалл), Goliath (Голиат), Hercules (Геркулес), Iron Man (Темір Адам) және Sersi (Серси) кіреді. Оқиғада U.S. Agent (АҚШ Агенті) бастапқыда "Кри командасына", ал Hawkeye (Жақын көруші) "Жер командасына" тағайындалады, бірақ Клинт Бартон (Жақын көрушінің нағыз аты) мұны өте маңызды емес деп санайды және Ханк Пимнен Pym Particles (Пим бөлшектері) алады, осылайша ол өзінің адамнан тыс қабілеттерін арттырып (және осылайша "Кри командасына" қосылуға лайықты болады) Голиат кейпіне қайта оралу арқылы. Бұл оқиғаның бастапқы "Kree-Skrull War" (Кри-Скрулл соғысы) сюжетіне жасаған бірнеше тікелей сілтемелерінің бірі, өйткені Бартон сол сюжетте де Голиат ретінде пайда болады (бұл туралы Бартон мен Пим оқиғада айтады).

Кри-шиар соғысы

Крий және Ши’ар «Авангерлер» командалары әртүрлі топтармен кездеседі (оның ішінде өздерінің супер күшті командалары, «Жұлдыздық күш» және «Император гвардиясы») және оларды келіссөздерге тартуда сәттіліксіз болады. Капитан Американың командасы бірнеше рет Крий билігімен тұтқындалып, түрмеге қамалады, ал Капитан Марвел командасы түрлі Ши’ар күштерімен бірқатар шайқастарға түседі. Осы кездесулер барысында Ши’ардың Крий артефактілерін, соның ішінде өлген батырдың қабірінен ұрланған Капитан Марвелдің «Нега жолақтарын» пайдалана отырып, «Нега бомбасы» деген үлкен қаруды жасағаны анықталады. Бұл бомба Крий империясының аумағын (бұл Ұлы Магеллан бұлтында орналасқан деп есептеледі) жоқ қылуға қабілетті. Сонымен қатар, қақтығыс кезінде Крийдің әскери басшыларын Ши’ар агенті «Өлімқұс» өлтіреді, «Жоғарғы Интеллект» Крий күштерін (уақытша) қайтадан басқарады, ал Скрулл агенттері Ши’ар «Мажестрикс» Лиландраның сарайын жасырын түрде манипуляциялап, қақтығысты күшейтуде екені белгілі болады. Ақырында, Капитан Марвелдің «Авангерлер» делегациясы Лиландраны Криймен бейбіт келіссөздерді бастауға көндіреді. Алайда, осы уақытқа дейін «Нега бомбасын» Скрулл агенттері ұрлап кетеді және оны қайтарып алу әрекеті сәтсіз аяқталады. «Нега бомбасының» ішкі кеңістігінде «Ғажайып Адам» және «Вижн» мүшелерінің болуына қарамастан, құрылғы 1992 жылдың мамыр айында «Ғажайып Адам» №9-да сәтті жарылады. Крий империясы оның салдарынан қирап, миллиардтаған адам бірден қаза табады. 1992 жылдың мамырындағы «Авангерлер» №347-де әртүрлі «Авангерлер» (барлығы бомбаның әсерінен аман қалады; «Вижн» заттық емес күйге өтеді, «Ғажайып Адамның» иондық денесі босатылған энергияны сіңіреді, «Серси» Крий командасының қалған бөлігін жансыз материяға айналдырады, ал Ши’ар командасы оқиға орнына әлі келген жоқ) Крийдің туған жері Халаға жиналады және соғыстың көптеген оқиғалары, соның ішінде «Нега бомбасының» жарылуына дейін, Крийдің «Жоғарғы Интеллектісімен» басқарылған және жоспарланған екенін біледі. Бұл жан, мыңдаған Крий әскери басшыларының санасының бірігіп, бомбаның радиоактивті әсері Крий нәсілінің эволюциясын қайта бастауға көмектеседі деп есептеді. Осы ашылудан қорқып, тұтқынға алынған «Жоғарғы Интеллектімен» не істеу керек деген мәселемен бетпе-бет келген «Авангерлер» тобы оның геноцид әрекеті үшін «Жоғарғы Интеллектіні» өлтіру керек деп шешеді. Бұл идеямен мүлдем келіспей, Капитан Америка дауыс беруге шақырады, және «Авангерлердің» көпшілігі «Интеллектіні» өлтіру орынсыз деп келіскен кезде, ол ешбір «Авангердің» оны өлтіруіне тыйым салады. «Темір Адам» бұл бұйрықты орындаудан бас тартады (өз негізін қалаушы мүшесі ретіндегі мәртебесін еске салады), ол және басқа да наразы «Авангерлер» – «Қара Ат», «Геркулес», «Серси», «Тор», «Вижн» және «Ғажайып Адам» жаратылысты жоюға тырысады, көрінеу сәттілікке жетеді. Содан кейін Ши’ар делегациясы пайда болып, олар қираған Крий империясын аннексиялайтынын жариялайды, Лиландраның әпкесі «Өлімқұс» Крий аумақтарының вице-королі болады. «Авангерлер» оқиғаның соңында көңілі қалған күйде және бөлініп, Жоғарғы Интеллектінің санасы аман қалғанын және Скруллдар экипажымен күтіп тұрған ғарыш кемесіне қашып кеткенін көреді.

Соғыстың салдары

Оқиғаның тікелей салдары «Капитан Америка» және «Квазар» комикстерінде зерттеледі. «Капитан Америка» #401 (1992 жылғы маусым) қақтығыстың Капитан Америкаға тигізген әсерін, мысалы, оның бұйрықтарын орындамаған команда мүшелеріне және «Авенджерлер» тобына деген көңілінің толуын қарастырады. «Квазар» #35 және #36 (1992 жылғы маусым-шілде) оқиғаның кең ауқымды салдарларын зерттейді: «Нега бомбасының» жарылысының ғарышқа тигізген әсері, миллиардтаған тіршілік иесінің күрт қазасы және ірі ғарыш империясының құлауы. «Галактикалық дауыл операциясы» оқиғаларымен тікелей байланысты басқа комикстердің ішінде «Күміс серфер» (2-том) #79 (1993 жылғы сәуір) «Операция: Галактикалық дауыл» соңында қаза болған деп есептелген екі Кри кейіпкері – Доктор Минерва мен Капитан Атлас қайтып оралады; ал «X-Men Unlimited» #5 (1994 жылғы маусым) Ши’ардың Кри империясын Ши’ар империясына қосып алу рәсімдерін көрсетеді. Сонымен қатар, «Аңсаушылар мәңгілік» #8 (1997 жылғы шілде) кроссовер оқиғаларының нәтижесінде «Аңсаушылардың» кең және қатал жұлдызаралық империяны басқаратын жартылай әскери ұйымға айналуы мүмкін екенін (кем дегенде бір уақыт сызығында) көрсетеді. Iron Man-нің сол кездегі әрекеттері Immortus-тың оларды осы жолмен жүруден тоқтату үшін командадағы маңызды дағдарысты тудыруға бағытталған.

Жалғасы

Жалпы алғанда, кроссоверде бейнеленген оқиғалардың салдары мен қоздырған әсері Марвел Ғаламдағы көптеген оқиғаларға, әсіресе Кри, Ши’ар және Скрулл тайпалары туралы әңгімелерге кең және үздіксіз әсер етті, себебі кроссовер оқиғалары осы тайпалардың әрқайсысының мәртебесін түрлі деңгейде өзгертті. Кейінгі көптеген "Аңсаушылар" сюжеттерінде аман қалған Крилердің "Аңсаушылар" тобына Нега бомбасын жаруға қатысқандары үшін кек алуға тырысулары бейнеленді, атап айтқанда "Аңсаушылар" #364-366 және 1998 жылғы төрт бөлімді "Аңсаушылар" кроссовері – "Тірі Кри немесе өл!" Бұл оқиғалардың бірінде Өлім шырыны ("Deathcry") Аңсаушыларға таныстырылды, ол Ши’ар бүлікшісі және Ши’ар билігі астында қиын жағдайға түскен Крилерге көмектесуді мақсат тұтқан құпия қозғалыстың мүшесі болды. Өлім шырыны ақырында Крилермен бірге күресу үшін "Аңсаушылар" #389-да Аңсаушылар тобынан кетіп қалды. "Жоғары қауіпсіздік" ("Maximum Security") оқиғасы және оның алдын-ала түсірілген фильмі "Мәңгілік Аңсаушылар" ("Avengers Forever") Кри империясын бұрынғы күшіне қайта келтірді. "Мәңгілік Аңсаушылар" фильмінде алынған Уақыт Кристалын ("Time Crystal") пайдаланып, Жоғарғы Интеллект ("Supreme Intelligence") Крилерді Рул ("Ruul") деп аталатын жаңа, құрылысы өзгеше формаға тез эволюциялады. Жаңадан ашылған түр болып көрінетін Рулдер өздерінің Кри екендерін ашты. Олар Галактикалық Кеңесті ("Galactic Council"), ғаламның ең көне планеталық билік етуші күштерінің коалициясын, Жерді шетелдік қылмыскерлер үшін түрме планетасына айналдыруға және Эгоның ("Ego the Living Planet") спорасын адамзат әлемімен біріктіруге итермеледі, Эгоны Кри үшін қаруға айналдырып, олардың жоспарларына қауіп тудыратын Террандарды жою мақсатында. Шын беттерін ашып, Крилер барлық ірі қарсыласатын империяларға галактикалық шабуыл жасап, жоғалтқан аумақтарының көп бөлігін қайтарып алып, жаңа Кри империясын құрды. Алайда, Жердің ең күшті қаһармандары Жерді азат етуге және оны Эгодан босатуға мүкіндік алды, осылайша оларға маңызды қаруды қолдануға жол бермеді.

Егерде не болса?

What If журналының екінші томының 55-ші және 56-шы нөмірлерінде "Егер Ақталушылар «Галактикалық дауыл» операциясын ұтылса не болар?" деген сұрақ қойылған.

Теледидар

"Аңсатушылар: Жердің ең күшті батырлары" телесериалының екінші маусымының жиырма төртінші эпизоды "Галактикалық дауыл операциясы" деп аталады.

Бейне ойындар

1995 жылы Data East Corporation компаниясы Жапония мен АҚШ-тағы аркадаларда "Аванжерлар галактикалық дауылда" атты аркадалық ойынын жариялады. Ойын кроссовер оқиғасымен шартты түрде байланысты, бірақ тек төрт Аванжерді ойнатуға болады, ал қалған төртеуі көмекші кейіпкерлер ретінде қолжетімді.