Кіріспе
Жер асты тау-кен және туннельдерде қолданылатын байланыс жүйесі
Сәулелі таратушы – жер асты тау-кен және басқа туннельдерде қолданылатын байланыс жүйесі. Өндірушілер мен кабель мамандары бұл кабельдің сәулелену үшін арналғанын білдіретін "сәулелі кабель" терминін қолданады: коаксиалды кабельдер мұндайға арналмайды.
Принцип
Ағынды қоректендіруші байланыс жүйесі – радио толқындарын таратып, қабылдайтын және ұзартылған антенна ретінде жұмыс істейтін, туннельдер бойымен жүргізілген кабельден тұрады. Кабельдің «ағып тұруы» сыртқы өткізгіштегі саңылаулардың немесе тіреулердің болуымен сипатталады, бұл радиосигналдың кабельдің бойындағы кез келген нүктеде кабельге енуіне немесе одан шығуына мүмкіндік береді. Сигналдың осы ағып кетуіне байланысты, сигналды қалыпты деңгейге дейін күшейту үшін, әдетте 350-500 метр сайын, желілік күшейткіштер орнатылуы қажет. Сигналды көбінесе персоналмен бірге тасымалданатын портативті трансиверлер қабылдайды. Трансиверлерден берілген хабарламалар қоректендіруші кабель арқылы қабылданып, туннельдің басқа бөліктеріне жеткізіледі, бұл туннель жүйесінде екі жақты радиобайланыс құруға мүмкіндік береді. Жүйенің таралу радиусы шектеулі, және қолданылатын жиілік (әдетте VHF немесе UHF) тік тау жыныстарын өткізбейді, сондықтан жүйе тікелей көру шегінде жұмыс істейді. Дегенмен, ол екі жақты мобильді байланысқа мүмкіндік береді. Қоректендіруші кабель бойымен сигналдың әлсіреуіне байланысты, ағынды қоректендіруші жүйе көбінесе 1 ГГц-тен төмен жиіліктерде қолданылады. Одан жоғары жиіліктерде сигналдың жоғалуына байланысты көптеген ретрансляторлар қажет болады, сондықтан басқа нұсқалар тиімдірек болып табылады. Жоғары жиілікті жолақтарда антенналар (омнидирекционалды, панельдік немесе екі бағытты) немесе тіпті таратылған антенна жүйелері жиі қолданылады.
Тау-кен өндірісі
Сырқатты қоректендіргіштер тау-кен өнеркәсібінде тау-кеншілер арасында сымсыз байланыс құралы ретінде қолданылады. Бұл жүйе тау-кеншінің бір смена бойына ыңғайлы кие алуы үшін жеткілікті кішкентай трансивері бар негізгі байланыс жүйесі болып табылады.
Жер асты темір жолдары
Сырқатты қоректендіру жүйесі жаппай көлік теміржолдарындағы жер асты ұтқыр байланысы үшін қолданылады. Дели метрополитенінде, Гонконгтың теміржол көлігі жүйелерінде және Копенгаген метрополитенінде (дания тілінде: CityRingen) ағынды қоректендіргіштер күрделі жобаның техникалық талаптарына енгізіліп, құрылыс кезінде орнатылды. Бұл апаттық қызметтерге жер астынан жер үстіне үздіксіз ұялы байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Лондон метрополитені ішкі байланыс желісі Connect үшін сырқатты қоректендіру жүйесін пайдаланады. Дегенмен, апаттық қызметтер қолданатын Airwave байланыс жүйесі үйлесімсіз болды және жер астында жұмыс істемеді. 1987 жылғы Кингс-Кросс өртінен кейін де осындай жағдайдың сақталуы 2005 жылғы 7 шілдедегі Лондондағы жарылыстар туралы есептерде сынға алынды, себебі бұл құтқару жұмыстарын қиындатты. 2020 жылдың наурыз айында Кеннинг Таун мен Вестминстер арасындағы Jubilee желісінің туннельдерінде екі қосымша сырқатты қоректендіру кабелі іске қосылды. Осы кабельдердің бірі жолаушылар үшін туннельдер мен станция аймақтарында 4G коммерциялық жабылуын қамтамасыз етті, ал екінші кабель Ішкі істер министрлігінің Жедел қызметтер желісін (ESN) қамтамасыз етті, ол ескірген Airwave желісін алмастыру үшін енгізілуде. Бұл сынақ бөлігі – коммерциялық 4G және ESN жабылуын Tube желісінің барлық бөлігінде қамтамасыз ету жобасының алғашқы іске қосылған бөлігі. Tyne and Wear метрополитені Ұлыбританияда қала орталығындағы жер асты туннельдерінде халыққа ұялы телефон байланысын қамтамасыз ету үшін сырқатты қоректендіру кабельдерін алғаш рет пайдаланған теміржол болды. Бастапқыда бұл 2G сигналы болды, бірақ содан кейін EE ұялы операторы клиенттері үшін оны 4G-ге жаңартты. 2023 жылдан бастап Nexus операторы туннельдерді қоса алғанда, ұялы деректер жабылуын кең ауқымды жаңартуды жоспарлап отыр. Жер асты теміржолдарында сырқатты қоректендіруді пайдаланудың баламасы – Бөлінген антенна жүйесін (DAS) пайдалану. Transit Wireless компаниясы Нью-Йорк метрополитенінің кейбір станцияларында клиенттерге Wi-Fi және ұялы телефон мен деректер жабылуын қамтамасыз ету үшін DAS жүйесін орнатты.
Ұшу кезіндегі сымсыз желілер
Сонымен қатар, ағынды қоректендіру антеннасы жүйесі жолаушы ұшақтарында бортодағы ұялы телефондарды және Wi-Fi желісін пайдалануға мүмкіндік береді. Ағынды қоректендіру жүйелерінің салмағы мен орынға қоятын талаптары басқа антенна жүйелерімен салыстырғанда көбінесе төмен болады, осылайша орын мен отынды үнемдейді. Бүкіл фюзеляжды қамтитын ағынды қоректендіру желілерінің тең өріс күші жақсырақ жабылуды қамтамасыз етеді, сонымен қатар аз қуатпен хабар таратуға мүмкіндік береді.
Өнеркәсіптік ғимараттар
Сырқатты таратушылар қонақүйлерде, қоймаларда және Wi-Fi жабыны қарапайым қолжетімділік нүктелері арқылы алу қиын басқа да өнеркәсіптік ғимараттарда қолданылады. Кейбір орнатуларда әрбір қолжетімділік нүктесінің антенна шығысына 50-75 метрлік сырқатты сым қосылады.
RFID
Металл жолақтарымен өңделген ағып тұратын жетек, радиожиіліктік идентификация (RFID) антеннасы ретінде қолданылуы мүмкін.