Кіріспе
Денсаулыққа пайдалы тағамдар дүкені – негізінен денсаулыққа пайдалы тағамдарды, органикалық өнімдерді, жергілікті шаруашылықтардан алынған өнімдерді және көбінесе қоректік қосымшаларды сататын азық-түлік дүкенінің бір түрі. Денсаулыққа пайдалы тағамдар дүкендері әдетте өз клиенттеріне, мысалы, бидай құрамындағы глютенге немесе басқа да заттарға аллергиясы бар адамдарға, сондай-ақ вегетариандық, вегандық, шикі тағамдық, органикалық немесе басқа да балама диеталарды ұстанатындарға қарағанда кеңірек немесе арнайы таңдау ұсынады.
Денсаулыққа пайдалы азық-түлік
Денсаулыққа пайдалы тағамдар термині 1920 жылдан бері денсаулыққа ерекше пайдалы деп есептелетін белгілі бір тағамдарды атау үшін қолданылып келеді, бірақ бұл терминнің ресми анықтамасы жоқ. Денсаулыққа пайдалы тағамдармен байланысты терминдерге макробиотика, табиғи тағамдар, органикалық тағамдар және толыққанды тағамдар жатады. Макробиотика – негізінен толыққанды жармаларды қолданатын диета. Толыққанды жармалар, басқа толыққанды тағамдармен бірге, минималды түрде өңделген тағамдар болып табылады. Толыққанды жармалардың қабығы, өзегі және түйіршігі сақталған, сондықтан олардың қоректік құндылығы жоғары деп есептеледі. Табиғи тағамдар – жасанды ингредиенттер қосылмаған тағамдар. Органикалық тағамдар – дәстүрлі және жасанды пестицидтерді қолданбай өсірілген және белгілі бір органикалық стандарттарға сай келетін тағамдар.
Тамақ қоспалары
Денсаулыққа пайдалы тағамдар сататын дүкендердің көпшілігі витаминдер, шөптен жасалған қоспалар және гомеопатиялық препараттар сияқты диеталық қоспаларды да сатады. Шөптен жасалған қоспалар 2004 жылдың 30 сәуірінде күшіне енген дәстүрлі шөптік медициналық өнімдер туралы Еуропалық директиваға дейін реттелмеген. 2004/24/ЕҚ Дәстүрлі шөптік медициналық өнімдер туралы директива Еуропалық Одақта (ЕО) шөптік медицинаға нормативтік бекіту рәсімін қамтамасыз ету үшін құрылды.
Тарих
Қазіргі азық-түлік дүкендерінде кең таралған көптеген тағамдар алғаш рет 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында нарыққа енді. Ф.А. Сауэлл, Пол Брагг, Сильвестр Грэм, Джон Харви Келлог, Джордж Осава, Эллен Уайт және тағы басқалар сияқты денсаулық сақтау саласындағы алғашқы белсенділердің күш-жігері денсаулыққа пайдалы тағамдарға деген қызығушылықты арттырды. Ертедегі денсаулық сақтау өнімдері дүкендерінің бірі – "Томас Мартиндейл Компаниясы", 1869 жылы ағылшын иммигранты Томас Мартиндейлдің Пенсильвания штатының Оил-Сити қаласында құрғандығы айтылады. Мартиндейл білім беру және өзі жазған бірнеше кітаптар арқылы салауатты өмір салтын және дене шынықтыруды қолдады. Фрэнк А. Сауэлл, 1936 жылы "Sawall Health Food Products, Inc." ашылғанға дейін, үйден-үйге ұнтақталған минералды сусындарды сата бастады және Америка Құрама Штаттарында витаминдер мен минералды қосымшалардың пайдасы туралы лекциялар оқыды. Ол минералдар мен витаминдердің ұнтағымен бастады, сондай-ақ табиғи және органикалық тағамдарды да сатты. Фрэнк А. Сауэлл, биохимик, АҚШ газеттерінде "Американың үздік денсаулық сақтау саласының маманы және жалпыға танымал диетолог" деп сипатталды. Sawall Health Foods – АҚШ-тағы ең көне отбасылық денсаулық сақтау өнімдері дүкені, Мичиган штатының Каламазу қаласында орналасқан және Сауэлл әулетінің бесінші буыны осы бизнесте жұмыс істеп жатыр. АҚШ-та денсаулық сақтау өнімдері дүкендері 1960 жылдары көбірек таралды.