Кіріспе

Фолкленд аралдарындағы Порт Стэнлидегі азаматтық әуежай – Порт Стэнли әуежайы, Фолкленд аралдарындағы, астана Стэнлиден 3 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл әуежай аралдардағы тас төселген ұшу-қону жолағына ие жалғыз азаматтық әуежай. Дегенмен, Стэнлидің батысында орналасқан RAF Mount Pleasant ұзын ұшу-қону жолағы болғандықтан және азаматтық рейстерге мүмкіндік бергендіктен, аралдардың негізгі халықаралық әуежайы қызметін атқарады. Порт Стэнли әуежайы Фолкленд аралдары үкіметі басқаруында, ол аралдар ішіндегі рейстерге және Фолкленд аралдары мен Антарктика арасындағы рейстерге пайдаланылады.

Тарих

1972 жылға дейін Фолкленд аралдарында асфальтталған ұшу-қону жолағы бар әуежай болған жоқ, ал аралдарға барлық сапарлар кемемен жасалатын. Бірақ 1970 жылдардың басында Фолкленд аралдары компаниясы ай сайынғы жабдықтау кемесін Уругвайдың Монтевидео қаласына қайтаруға шешім қабылдады, бұл Оңтүстік Америка құрлығымен әуе байланысын қажет ету деңгейін арттырды. 1971 жылы Аргентина Әуе күштері LADE компаниясы басқаратын Grumman HU 16B Albatross ұшақтарымен Комодоро Ривадавиядан амфибиялық рейстерді бастап, аралдардың оқшаулануын бұзды. 1973 жылы Ұлыбритания Аргентинамен аралдарда ұшу-қону жолағын салуды қаржыландыру туралы келісімге қол қойды. Рейстер тағы да Комодоро Ривадавиядан жүзеге асырылды, бұл жолы Fokker F 28 екі қозғалтқышты ұшақтарымен. Бұл қызмет 1982 жылға дейін жалғасты, бұл аралдарға жалғыз байланыс құрады. Алғашқыда бұл рейстер Порт Стэнлидің шығыс жағындағы Хукерс Пойнттағы уақытша ұшу-қону жолағына қонды, онда ұшу-қону жолағы тесілген ұшу-қону жолағы тақталарынан салынған. Бұл жағдай 1978 жылға дейін сақталды, содан кейін болған дауыл ұшу-қону жолағының үлкен бөліктерін қиратып, оны қолдануға жарамсыз етті. Бірақ сол кезде тұрақты шешім табылды және 1979 жылдың 1 мамырында Сэр Вивиан Фукс Пемброк мүйісінде 4000 футтық (1219 м) асфальтталған ұшу-қону жолағы бар жаңа әуежайды ашты. Ол бірден Фолкленд аралдары үкіметтік әуе қызметіне (FIGAS) және оның Islander мен Beaver ұшақтарына үй болды.

Фолкленд соғысы

1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде Аргентина әскерлері әуежайды басып алды. Аргентинаның әуе күштері базаға ең озық әуе кемелерін орналастыра алмады, себебі ұшу-қону жолағының салыстырмалы түрде қысқа болуы және британдықтардың шабуылдау қаупі болды. Дегенмен, әуежайда жақыннан қолдау беру және әуе барлау үшін бірнеше FMA IA 58 Pucarás әуе күштері, Аргентина теңіз күштерінің Aermacchi MB 339 және T 34 Mentor ұшақтары орналасқан еді. Pucarás британдық құрлық әскерлеріне қарсы қолданылды, олар Вестленд Скаутты және британдық флотқа қарсы Aermacchi ұшағын атып түсірді. 1982 жылдың 1 мамырында Корольдік әуе күштері "Қара Бак" операциясы аясында әуежайды бомбалады, сондай-ақ бірнеше рейдтер жасалды. Соғыс барысында әуежай құрылыстарына 237 бомба, орналасқан Корольдік теңіз күштерінің кемелерінен 1200 снаряд және 16 зымыран тиді. Екі "Қара Бак" миссиясы салдарынан түсірілген 42 мың фунттық бомбалар екі қатар кратерлерді қалдырды, олар әлі күнге дейін әуежайдың спутниктік суреттерінде көрініп тұр. Алайда, бұл шабуылдардың ешқайсысы әуежайды толығымен істен шығармады, тіпті екі "Қара Бак" рейдтері де ұшу-қону жолағына бір тікелей соққы берді, ол C 130 Hercules, Lockheed L 188 Electra және Fokker F 28 көлік ұшақтарына 48 сағат ішінде түнгі жабдықтау рейстерін қайта бастауға жеткілікті түрде жөнделді. Бұл рейстер соғыс аяқталғанға дейін жабдықтар, қару-жарақ, көлік құралдары мен жанармай жеткізіп, жараланғандарды әуемен эвакуациялауды жалғастырды. Аргентиналықтар күндіз ұшу-қону жолағын топырақ үйінділерімен жауып, британдықтарды әуежайдың жағдайы туралы жаңылыстыруға тырысты. Шындығында, британдықтар C 130 рейстерінің әуежайды пайдалануын жалғастырғанын жақсы білді және осы рейстерді тоқтатуға тырысты, нәтижесінде 1 маусымда C 130 ұшағы жоғалып кетті, бірақ ол ешқандай жабдықтау миссиясына қатыспады. Соғыс кезінде аргентиналықтар әуежайдың солтүстігіндегі Йорк шығанағын және оңтүстік-шығыстағы Сурф/Рукери шығанақтарын металл аз мөлшердегі миналармен жабдықтады, британдықтар Шығыс Фолклендтің шығыс жағалауына десант түсіруге тырысады деп болжады, соның арқасында әуежайды және Стэнлиді бірден басып алуға болады деп есептеді. Алайда, бұл миналы аймақтардың қажеті болмады, себебі британдықтар Шығыс Фолклендтің батыс жағалауындағы Сан-Карлосқа десант түсіріп, Стэнлиге қарай құрлық арқылы шабуыл жасауды жөн көрді. Порт Стэнли әуежайын қоршаған жағажайлар соғыстан кейін де миналанған күйінде қалды, себебі үнемі жылжып отыратын құм төбелері мен Магеллан пингвинінің ұялау орындарына тигізетін зиянға байланысты миналарды жоюдың қиындығы себебінен оны практикалық емес деп таныды (миналарды іске қосу үшін олар тым жеңіл болды). Алайда, Ұлыбритания 2009 жылы Оттава шартына сәйкес келу үшін осы операцияларды бастады. 2020 жылдың 14 қарашасында арал миналардан тазарған деп жарияланды.

Соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін әуежайды Корольдік әуе күштері өз бақылауына алып, оны RAF Stanley деп атады. Конфликт аяқталғаннан кейін аралдардың және гарнизонның әуе қорғанысын RAF Stanley-де және авиатасымалдағыштан, тұрақты түрде патрульдеу арқылы Sea Harrier FRS.1 және Harrier GR.3 ұшақтары жүзеге асырды. Ұшу-қону жолағы 1859 метрге дейін ұзартылып, алюминий панельдермен жабылды және RAF F 4 Phantom истребительдеріне, бастапқыда 29-шы эскадрилья RAF-тың бір бөлігіне, аралда әуе қорғанысы үшін база құруға мүмкіндік беру үшін тұтқындау жүйесі орнатылды. 1983 жылдың соңына дейін бөлім "Phandet" деп аталды, содан кейін Ұлыбританиядағы 23-ші эскадрилья RAF таратылғаннан және оның "табличкасы" RAF Wattisham-нан RAF Stanley бөлімшесіне ауыстырылғаннан кейін эскадрилья мәртебесіне ие болды. "Харриер" тобы 1453-ші ұшу тобы болып қайта аталды және 1985 жылы RAF Mount Pleasant ашылғанға дейін, желдің күшті болуы жағдайында әуе қорғанысын дайын күйде ұстау үшін RAF Stanley-де қалды. Сонымен қатар, RAF Stanley-де тұрақты түрде орналасқан 1312-ші ұшу тобының ұзын қашықтыққа ұшатын Hercules көліктік ұшақтары Phantom истребительдеріне жанармай құю қызметін көрсетті және жергілікті (Оңтүстік Георгия) тапсырмалар үшін көлік қызметтерін ұсынды. Әуежай Ascension аралынан келген "Әуе көпірінің" C 130 ұшақтары әскерді және басқа да көптеген қажетті жабдықтарды жеткізу үшін Mount Pleasant іске қосылғанға дейін пайдаланылды. 1985 жылы RAF Mount Pleasant ашылды және 1986 жылдың сәуірінде Порт Стэнли әуежайы азаматтық қолдануға қайта оралды. Уақытша алюминий панельдермен жабылған ұшу-қону жолағы алынып тасталды, нәтижесінде ұшу-қону жолағының ұзындығы қазіргі деңгейге жетті. 1990 жылдардың басында Чилиден келген Aerovias DAP әуекомпаниясының рейстері әуежайды пайдаланғанымен, көбінесе сыртқы рейстер RAF Mount Pleasant-ті пайдаланды. Stanley әуежайы ішкі рейстер үшін қолданылады және Антарктидадағы британдық базалармен байланыс құрады. Bristow Helicopters компаниясы Стэнлиден үш Sikorsky S 92 тікұшағын пайдаланады, олардың екеуі Солтүстік Фолкленд бассейніндегі барлау мұнай платформаларына мұнай жұмысшыларын тасымалдау үшін, ал үшіншісі – құтқару тікұшағы ретінде. Кейде, Stanley әуежайында орын жетіспеушілігіне байланысты, ұшақтың біреуі RAF Mount Pleasant-ке орналастырылды. 2015 жылы Bristow Стэнли әуежайында үш S 92 тікұшағын орналастыру үшін жаңа BVE тікұшақ ангарын салды. RUBB UK компаниясы жобалаған және салған ангар тікұшақтарға қызмет көрсету, күтіп ұстау және сақтау үшін, сондай-ақ SAR операцияларын және оқуларын қолдау үшін пайдаланылады.