Фолкленд аралдарының тарихы және даулы мәселелер

Кіріспе

Фолкленд аралдарының тарихы кем дегенде бес жүз жылға жетеді, бірақ белсенді зерттеулер мен отарлау 18 ғасырда ғана басталды. Дегенмен, Фолкленд аралдары француздар, британдықтар, испандықтар және аргентиналықтар әртүрлі уақытта талас-тартыс тудырғандықтан, даулы мәселе болып келді. Еуропалықтар аралдарды ашқан кезде онда адам тұрмаған. Франция 1764 жылы аралдарда отар құрды. 1765 жылы британдық капитан аралдарды Ұлыбританияның иелігіне алды. 1770 жылдың басында Буэнос-Айрестен келген испандық командир бес кемемен және 1400 әскермен Порт-Эгмонттан британдықтарды кетуге мәжбүр етті. Ұлыбритания мен Испания аралдар үшін соғысқа жақын келді, бірақ Ұлыбритания үкіметі 1774 жылы көптеген шетелдік поселеністерден өздерінің қатысуын кері тартып алуға шешім қабылдады. Испания, Шығыс Фолкленд аралдарындағы Пуэрто-Соледадта гарнизонға ие болды және 1811 жылға дейін Монтевидеодан басқарды, бірақ Аргентинаның тәуелсіздігі үшін болған соғыс пен Пиреней түбегіндегі соғыстың қысымынан кейін гарнизонды кері шегінуге мәжбүр болды. Луис Верне 1826 жылы Аргентина және Ұлыбритания үкіметтерінен қолдау іздеп, поселение құруға тырысты, бірақ оның көптеген қоныс салушылары 1831 жылы USS Lexington кемесінің шабуылынан кейін кетуге мүмкіндік алды. Аргентина 1832 жылы жазалау орталығын құруға тырысты, бірақ бүлік салдарынан бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1833 жылы британдықтар Фолкленд аралдарына қайта оралды. Аргентина 1982 жылдың 2 сәуірінде аралдарға шабуыл жасады. Британдықтар Аргентинаны жеңіліске ұшыратып, капитуляциялауға мәжбүрледі.

Колумбқа дейінгі табылған

Мұз дәуірінде теңіз деңгейі төмен болған кезде Фолкленд аралдары Оңтүстік Америка құрлығына жалғасқан болуы мүмкін. Патагониялық фугиандар Фолкленд аралдарына сапар шеккен болуы мүмкін, бірақ еуропалықтар ашқан кезде аралдарда адам қоныстанбаған. Лафонияда (Шығыс Фолклендтің оңтүстік жартысында) жебе ұштары мен ағаш қайықтың қалдықтары табылды, бұл Тиерра-дель-Фуэгоның яган халқы аралдарға сапар жасаған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл бір реттік сапарлардың дәлелі ме, әлде жоқ па белгісіз, бірақ Колумбияға дейінгі кезеңде салынған ғимараттар мен құрылыстар туралы ешқандай мәлімет жоқ. Дегенмен, бұл жаңалық еуропалықтар келгенге дейін пайда болған-болмағаны әлі анық емес. 1856 жылы Кеппел аралында (Батыс Фолклендтің батыс жағалауында) Патагониялық миссионерлік қоғамның миссионерлік станциясы құрылды. Яган халқы 1856 жылдан 1898 жылға дейін осы станцияда болды, сондықтан табылған артефакттардың көзі осы станция болуы мүмкін. 2021 жылы Батыс Фолкленд жағалауындағы Нью-Айленд аралында теңіз жануарларының сүйектері (негізінен Оңтүстік Америка теңіз арыстандары мен Оңтүстік рокхоппер пингвиндері) туралы зерттеме жарияланды. Бұл 1979 жылы жергілікті тастан жасалған кварциттен жасалған жебе ұшы табылған орынмен бірдей еді. Осы орындар б.з. 1275-1420 жылдар аралығында пайда болған және теңіз жануарларын өңдеу немесе қоқыс жиналатын орындар ретінде қарастырылды. Жаңа аралдағы антропогендік факторларға байланысты (яғни адамның әрекетінен туындаған) көмірдің артуы да 550 BP (1400 CE) деп есептелді. Яган халқы шебер теңізшілер болған және Оңтүстік Американың Хорн мүйісінің оңтүстігіндегі Диего Рамирес аралдарына сапар жасағандары мәлім. Кейбір авторлар үйінділер мен жебе ұштары Еуропалықтар келгенге дейін адамдар болғанын нақты көрсете бермейді деп санайды. Фолкленд аралдарындағы қасқыр – Dusicyon australis бұрынғы кезде аралда болғаны, еуропалықтардың аралды мекендеуіне дейінгі дәлел ретінде жиі айтылады, бірақ бұл пікір даулы. Бұл жануарды Чарльз Дарвин Фолкленд аралдарында байқаған, бірақ қазір жойылып кеткен. Аралдар ашылған кезде туған ағаштар болған жоқ, бірақ бұрынғы орманның болуына қатысты белгілі бір мәліметтер бар, бұл Патагониядан мұхит ағындары арқылы әкелінген ағаштарға байланысты болуы мүмкін. Бүгінгі күнгі барлық ағаштар еуропалықтар әкелген.

When the world sea level was lower in the Ice Age, the Falkland Islands may have been joined to the mainland of South America. While Fuegians from Patagonia could have visited the Falklands, the islands were uninhabited when discovered by Europeans. Recent discoveries of arrowheads in Lafonia (on the southern half of East Falkland) as well as the remains of a wooden canoe provide evidence that the Yaghan people of Tierra del Fuego may have made the journey to the islands. It is not known if these are evidence of one way journeys, but there is no known evidence of pre Columbian buildings or structures. However, it is not certain that the discovery predates arrival of Europeans. A Patagonian Missionary Society mission station was founded on Keppel Island (off the west coast of West Falkland) in 1856. Yahgan people were at this station from 1856 to 1898 so this may be the source of the artifacts that have been found. In 2021, a paper was published on deposits of marine animal bones (primarily South American sea lion and Southern rockhopper penguin) on New Island off the coast of West Falkland, at the same site where a quartzite arrowhead made of local stone had been found in 1979. The sites dated to 1275 to 1420 CE, and were interpreted as processing or midden sites where marine animals had been butchered. A charcoal spike consistent with anthropogenic causes (i. e. caused by humans) on New Island was also dated to 550 BP (1400 CE). The Yaghan people were capable seafarers, and are known to have travelled to the Diego Ramírez Islands around south of Cape Horn, and were suggested to be responsible for the creation of the mounds. Other authors have suggested that the mounds and arrowheads do not provide unambiguous evidence of pre European presence. The past presence of the Falkland Islands wolf, Dusicyon australis, has often been cited as evidence of pre European occupation of the islands, but this is contested. The animal was observed in the Falklands by Charles Darwin, but is now extinct. The islands had no native trees when discovered but there is some ambiguous evidence of past forestation, which may be due to wood being transported by oceanic currents from Patagonia. All modern trees have been introduced by Europeans.

Еуропалық жаңалық

Фолкленд аралдары аймағындағы архипелаг 16 ғасырдың басында португалдық карталарда бейнеленген. Зерттеушілер Пеппер мен Паско 1516 жылғы португалдық картаның француз тіліндегі көшірмесіне сүйене отырып, аралдарды белгісіз португалдық экспедицияның көрген болуы мүмкін деген пікірді келтіреді. Осы кезеңдегі карталарда Фолкленд аралдары деп түсіндірілуі мүмкін Сансон аралдары көрсетілген. Фолкленд аралдарын экспедиция капитандарының бірі Фердинанд Магеллан немесе Сан-Антониодан келген Эстева Гомес көрген болуы мүмкін, себебі Фолкленд аралдары керек-жарақ жинау үшін келгендердің сипаттамасына сәйкес келеді. Магеллан саяхатын жазған Антонио Пигафеттаның есебі Гомеске немесе Магелланға қатысты емес, өйткені ол Патагония жағалауына жақын орналасқан аралдарды сипаттайды, экспедиция құрлық жағалауын және 49° мен 51° оңтүстік ені арасындағы аралдарды аралап өтеді, сондай-ақ "алпауыттармен" (хроникада Сансон немесе Самсон деп сипатталған) кездесу туралы айтады, олардың Теуэльше үндістері болуы мүмкін. Пигафеттаның есебі бұл талапқа күмән келтіргенімен, аргентиналық тарихшы Лаурио Х. Дестефани Магеллан экспедициясының кемесі аралдарды ашқан болуы мүмкін деп санайды, дәлдікпен бойлықты өлшеудің қиындығына тоқталып, жағалауға жақын деп сипатталған аралдар шындығында алыс болуы мүмкін екенін айтады. Дестефани Гомеске қатысты айыптауды жоққа шығарады, өйткені оның кері жолда таңдаған бағыты кемені Фолкленд аралдарына жақын өткізбеген болар еді. Дестефани сонымен қатар Фолкленд аралдарына белгісіз испандық кеменің ерте сапар жасағанын айтады, бірақ Дестефанидің нақты тұжырымдарына кейбір авторлар қарсылық білдіреді, олар бұл байқаулар Бигль каналына қатысты деп санайды. Архипелагтың атауы Фолкленд аралдарын зерттеу мақсатымен Оңтүстік Атлантикаға алғашқы экспедицияны ұйымдастырған Адмиралтействоның қазынашысы Лорд Фолклендтен алынған. Томас Кавендиштің Жаңа әлемге екінші экспедициясына қатысқан кемелердің бірі – "Жұмсалу" кемесінің командирі Джон Дэвис қазіргі оңтүстік Аргентинаның жағалауында Кавендиштен бөлініп, оны табу үшін Магеллан бұғазына баруды шешті. 1592 жылдың 9 тамызында қатты дауыл кемесін қиын жағдайға түсірді, Дэвис "бұрын ешкімге белгісіз аралдардың арасында" жалаңаш мачталармен жүрді. Дэвис бұл аралдардың ендігін көрсетпеді, олар Патагония жағалауынан алыс екенін білдірді (олар шындығында алыс еді). Ұзындықты анықтаудағы қателер 18 ғасырдың соңына дейін жиі кездесетін мәселе болды, дәл теңіз хронометрлері қолжетімді болғанша. Бірақ Дестефани бұл жердегі қате "көбінесе кездесетіннен әлдеқайда үлкен" деп мәлімдейді. 1594 жылы оларға ағылшын командирі Ричард Хокинс өзінің "Дайнти" кемесімен келген болуы мүмкін, ол өзінің есімін және "Күң патшайым" атанған Англия королевасы Елизавета I-нің есімін біріктіріп, аралдар тобына "Хокинстің қыздар елі" деген ат қойды. Алайда, көрсетілген ендік кем дегенде 3 градусқа қате болды және жағалаудың сипаттамасы (оның ішінде оттарды көру) оның ашқандығына күмән келтіреді. Ендіктің өлшенуіндегі қателер минуттарға бөлінген кресттік таяқты оқудың қарапайым қателігінен туындауы мүмкін, яғни өлшенген ендік 50° 48' оңтүстік болуы мүмкін. 1600 жылдың 24 қаңтарында голландиялық Себальд де Верт Джейсон аралдарына сапар жасап, оларды Себальд аралдары деп атады (испан тілінде "Islas Sebaldinas" немесе "Sebaldes"). Бұл атау Фолкленд аралдарының барлығына ұзақ уақыт бойы қолданылып келді; Уильям Дампир 1684 және 1703 жылдары жасаған сапарлары туралы есептерінде Сиббель де Уордс деген атауды қолданды, ал Джеймс Кук 1770 жылдары Себальдин аралдарына әлі де сілтеме жасады. Де Верт көрсеткен ендік (50° 40') Фолкленд аралдары екенін бірінші рет нақты анықтауға жеткілікті болды. 1690 жылы Welfare кемесінің командирі, ағылшын капитаны Джон Стронг екі негізгі аралдың арасымен өтіп, бұл жолды Антони Кэридің есімімен "Фолкленд арнасы" (қазіргі Фолкленд бұғазы) деп атады, ол 1656-1694 жылдары Адмиралтейство комиссары болған және экспедицияны қаржыландырған, кейіннен Адмиралтействоның бірінші лорды болды. Осы су кеңістігінен аралдар тобы кейіннен атын алды.

An archipelago in the region of the Falkland Islands appeared on Portuguese maps from the early 16th century. Researchers Pepper and Pascoe cite the possibility that an unknown Portuguese expedition may have sighted the islands, based on the existence of a French copy of a Portuguese map from 1516. Maps from this period show islands known as the Sanson islands in a position that could be interpreted as the Falklands. Sightings of the islands are attributed to Ferdinand Magellan or Estêvão Gomes of San Antonio, one of the captains in the expedition, as the Falklands fit the description of those visited to gather supplies. The account given by Antonio Pigafetta, the chronicler of Magellan's voyage, contradicts attribution to either Gomes or Magellan, since it describes the position of islands close to the Patagonia coast, with the expedition following the mainland coast and the islands visited between a latitude of 49° and 51°S and also refers to meeting "giants" (described as Sansón or Samsons in the chronicle) who are believed to be the Tehuelche Indians. Although acknowledging that Pigafetta's account casts doubt upon the claim, the Argentine historian Laurio H. Destefani asserts it probable that a ship from the Magellan expedition discovered the islands citing the difficulty in measuring longitude accurately, which means that islands described as close to the coast could be further away. Destefani dismisses attribution to Gomes since the course taken by him on his return would not have taken the ships near the Falklands. Destefani also attributes an early visit to the Falklands by an unknown Spanish ship, although Destefani's firm conclusions are contradicted by authors who conclude the sightings refer to the Beagle Channel. The name of the archipelago derives from Lord Falkland, the Treasurer of the Admiralty, who organized the first expedition to South Atlantic with the intention to explore the Islands. When English explorer John Davis, commander of Desire, one of the ships belonging to Thomas Cavendish's second expedition to the New World, separated from Cavendish off the coast of what is now southern Argentina, he decided to make for the Strait of Magellan in order to find Cavendish. On 9 August 1592 a severe storm battered his ship, and Davis drifted under bare masts, taking refuge "among certain Isles never before discovered". Davis did not provide the latitude of these islands, indicating they were away from the Patagonian coast (they are actually away). Navigational errors due to the longitude problem were a common problem until the late 18th century, when accurate marine chronometers became readily available, although Destefani asserts the error here to be "unusually large". In 1594, they may have been visited by English commander Richard Hawkins with his ship the Dainty, who, combining his own name with that of Queen Elizabeth I, the "Virgin Queen", gave a group of islands the name of "Hawkins' Maidenland". However, the latitude given was off by at least 3 degrees and the description of the shore (including the sighting of bonfires) casts doubts on his discovery. Errors in the latitude measured can be attributed to a simple mistake reading a cross staff divided into minutes, meaning the latitude measured could have been 50° 48' S.

On 24 January 1600, the Dutchman Sebald de Weert visited the Jason Islands and called them the Sebald Islands (in Spanish, "Islas Sebaldinas" or "Sebaldes"). This name remained in use for the entire Falkland Islands for a long time; William Dampier used the name Sibbel de Wards in his reports of his visits in 1684 and 1703, while James Cook still referred to the Sebaldine Islands in the 1770s. The latitude that De Weert provided (50° 40') was close enough as to be considered, for the first time beyond doubt, the Falkland Islands. English Captain John Strong, commander of Welfare, sailed between the two principal islands in 1690 and called the passage "Falkland Channel" (now Falkland Sound), after Anthony Cary, 5th Viscount Falkland (1656–1694), who as Commissioner of the Admiralty had financed the expedition and later became First Lord of the Admiralty. From this body of water the island group later took its collective name.

Ертедегі отарлау

Француз зерттеушісі Луи Антуан де Бугенвиль 1764 жылы Шығыс Фолкленд аралдарындағы Беркли бұғазының жағалауында Порт-Сент-Луис қаласында колония құрды. Аралдарға французша атауы – Îles Malouines берілді, ал «malouin» дегені – Бретонның Сент-Мало портына қатысты сипаттама. Испанша «Islas Malvinas» атауы французша «Îles Malouines» атауының аудармасы болып табылады. 1765 жылы капитан Джон Байрон, француздардың Шығыс Фолклендте Порт-Сент-Луис құрғанын білмей, Батыс Фолкленд маңындағы Сондерс аралын зерттеді. Табиғи бейіт тапқаннан кейін ол бұл аймақты Порт-Эгмонт деп атады және аралдарды бұрын ашқандығына сәйкес Ұлыбританияның иелігіне алды. Келесі жылы капитан Джон Макбрайд Порт-Эгмонтта тұрақты британдық елді мекен құрды. «Пакте де Фамиль» одағы аясында 1766 жылы Франция, испандықтардың өздері санаған аумақтарда француздардың болуына наразылық білдіргеннен кейін, осы аймақтан кетуге келісті. Испания, өз қаражатымен Шығыс Фолкленд аралдарында қоныс тепкен француз адмиралы және зерттеуші Луи де Бугенвильге өтемақы төлеуге келісті. 1767 жылы испандықтар Порт-Сент-Луиске ресми түрде бақылауды жүзеге асырып, оны Пуэрто-Соледад (ағылшын тілінде: Port Solitude) деп атады. 1770 жылдың басында испандық командир Дон Хуан Игнасио де Мадарияга Порт-Эгмонтқа қысқа мерзімге сапар шекті. 10 маусымда ол Аргентинадан бес қарулы кемемен және 1400 әскермен оралып, британдықтарды Порт-Эгмонттан кетуге мәжбүр етті. Бұл әрекет 10 шілде 1770 жылдан 22 қаңтар 1771 жылға дейінгі Фолкленд дағдарысын тудырды, осы кезеңде Ұлыбритания мен Испания аралдар үшін соғысқа жуықтап кетті. Алайда, қақтығыстың алдын алу үшін, капитан Джон Стотт HMS Hound және HMS Florida (алғашқы қоныстың құрылуы кезінде болған пошта кемесі) кемелерімен колонияны қайта құрды. Эгмонт британдық кемелердің Хорн мүйісін айналып өту кезінде тоқтау үшін маңызды портына айналды. Американың Тәуелсіздік соғысының алдындағы экономикалық қиындықтардың күшеюіне байланысты, британ үкіметі 1774 жылы көптеген шетелдегі елді мекендерден әскерін шығаруды шешті. 20 мамыр 1776 жылы Корольдік теңіз күштерінің лейтенанты Клейтон басқаратын британдық әскер Порт-Эгмонтты ресми түрде тастап кетті, сонымен бірге аралдарға қатысты Ұлыбританияның егемендігін растайтын тақта қалдырды. Келесі төрт жыл бойы британдық түлен аулаушылар Оңтүстік Атлантикадағы қызметтерін жүргізу үшін Эгмонтты база ретінде пайдаланды. Бұл 1780 жылы испандық билік оларды кетуге мәжбүр еткенде аяқталды, содан кейін британдық колонияны жоюға бұйрық берілді. Испандықтар Наполеонның басып кіруі мен Аргентинаның тәуелсіздік соғысының нәтижесінде қысымға ұшырап, аралдардан кетуге мәжбүр болды. Испанияның Пуэрто-Соледад гарнизоны 1811 жылы Франсиско Хавьер де Элио қол қойған бұйрық бойынша бригантин «Гальвес» кемесімен Монтевидеоға көшірілді. Кету кезінде испандықтар, 35 жыл бұрын британдықтар сияқты, аралдарға Испанияның егемендігін жариялайтын тақта қалдырды. Фолкленд аралдарының толық түрде халқы жойылды.

The French explorer Louis Antoine de Bougainville established a colony at Port St. Louis, on East Falkland's Berkeley Sound coast in 1764. The French name Îles Malouines was given to the islands – malouin being the adjective for the Breton port of Saint Malo. The Spanish name Islas Malvinas is a translation of the French name of Îles Malouines. In 1765, Captain John Byron, who was unaware the French had established Port Saint Louis on East Falkland, explored Saunders Island around West Falkland. After discovering a natural harbour, he named the area Port Egmont and claimed the islands for Britain on the grounds of prior discovery. The next year Captain John MacBride established a permanent British settlement at Port Egmont. Under the alliance established by the Pacte de Famille, in 1766 France agreed to leave after the Spanish complained about French presence in territories they considered their own. Spain agreed to compensate Louis de Bougainville, the French admiral and explorer who had established the settlement on East Falkland at his own expense. In 1767, the Spanish formally assumed control of Port St. Louis and renamed it Puerto Soledad (English: Port Solitude). In early 1770 Spanish commander, Don Juan Ignacio de Madariaga, briefly visited Port Egmont. On 10 June he returned from Argentina with five armed ships and 1400 soldiers forcing the British to leave Port Egmont. This action sparked the Falkland Crisis between 10 July 1770 to 22 January 1771 when Britain and Spain almost went to war over the islands. However, conflict was averted when the colony was re established by Captain John Stott with the ships , HMS Hound and HMS Florida (a mail ship which had already been at the founding of the original settlement). Egmont quickly became an important port of call for British ships sailing around Cape Horn. With the growing economic pressures stemming from the upcoming American War of Independence, the British government decided that it should withdraw its presence from many overseas settlements in 1774. On 20 May 1776 the British forces under the command of Royal Naval Lieutenant Clayton formally left Port Egmont, while leaving a plaque asserting Britain's continuing sovereignty over the islands. For the next four years, British sealers used Egmont as a base for their activities in the South Atlantic. This ended in 1780 when they were forced to leave by Spanish authorities who then ordered that the British colony be destroyed. The Spanish withdrew from the islands under pressure as a result of the Napoleonic invasion and the Argentine War of Independence. The Spanish garrison of Puerto Soledad was removed to Montevideo in 1811 aboard the brigantine Gálvez under an order signed by Francisco Javier de Elío. On departure, the Spanish also left a plaque proclaiming Spain's sovereignty over the islands as the British had done 35 years before. The total depopulation of the Falkland Islands took place.

Колонияаралық кезең

Испан отарлаушылары кеткеннен кейін Фолкленд аралдары кит аулаушылар мен теңіз түлкісін аулаушылардың иелігіне көшті, олар аралдарды Оңтүстік Атлантиканың қатыгез дауылдарынан паналау үшін пайдаланды. Географиялық орнының арқасында Фолкленд аралдары теңізде зардап шеккен кемелер үшін соңғы тірегі болды. Аралдарды ең көп пайдаланғандар британдық және американдық теңіз түлкісін аулаушылар еді, олардың әдетте 40-50 кемесі теңіз түлкісінің терісін игерумен шұғылданды. Бұл 1000-ға дейін жететін көшпелі теңізшілер тобын құрады.

Изабелла

1813 жылғы 8 ақпанда 193 тонналық "Изабелла" кемесі Сиднейден Лондонға жол тартқанда, бұрын "Бүркіт аралы" деп аталған Спидуэлл аралының жағалауына тіреліп, құлап кетті. Кемедегі 54 жолаушы мен экипаждың барлығы апаттан аман қалды, олардың ішінде Біріккен Ирландияның генералы және жер аударылған Джозеф Холт та болды. Ол кейіннен өзінің естеліктерінде осы қиын жағдайды егжей-тегжейлі сипаттады. Сондай-ақ, кемеде жүкті Джоанна Дюри де болды, ол 1813 жылғы 21 ақпанда Элизабет Провиденс Дюриді дүниеге әкелді. Келесі күні, 1813 жылғы 22 ақпанда, жақын маңдағы испандық бекіністерінен көмек сұрауға ерікті болған алты адам "Изабелланың" қайықтарының бірімен жолға шықты. 5 метрден аспайтын қайықпен Оңтүстік Атлантика мұхитын басып өтіп, бір айдан кейін Ривер-Плейтке жетіп, құрлыққа қонды. Британдық қарулы бриг лейтенант Уильям Д'Аранда басқаруымен аман қалғандарды құтқаруға жіберілді. Капитан Чарльз Барнард 1813 жылғы 5 сәуірде "Нанина" американдық тюлень аулау кемесімен Спидуэлл аралының жағалауынан өтіп бара жатқанда, тюлендерді іздеу үшін шығарылған баржасы түтін көріп, оқ атыс естігендіктен, кеме апатынан аман қалғандар болуы мүмкін деген күдікке іштенді. Бұл күдік одан әрі күшейді, баржа экипажы кемеге оралып, жаңа мокасин және жартылай кесілген тюленнің қалдықтарын тапқандарын хабарлады. Кешкі ас дастарқанында экипаж кемеге бір адамның жақындап келе жатқанын байқады, оған жақын арада тағы сегіз-он адам қосылды. Барнард пен "Изабелладан" аман қалғандар екінші тараптың испандықтар екенінен қорқып, олардың ұлттық белгілілігін анықтауға қуанды. Барнард сол күні кешке "Изабелладан" аман қалғандармен бірге тамақтанып, британдықтардың 1812 жылғы соғыс туралы хабарсыз екенін білді. Дегенмен Барнард британдықтарды құтқаруға уәде берді және Ривер-Плейтке сапар дайындауға кірісті. Сапарға жеткілікті азық-түлік жоқ екенін түсінген соң, ол жабайы шошқаларды аулап, қосымша азық-түлік жинауға кірісті. Барнард азық-түлік жинап жатқанда, британдықтар "Нанинаны" тартып алып, Барнардты, оның экипажының бір мүшесін және "Изабелладан" үш адамды аралда тастап кетті. Біраз уақыттан кейін "Нэнси" Ривер-Плейттен келіп, "Нанинамен" кездесті, содан кейін лейтенант Д'Аранда "Изабелланың" бұрынғы аман қалғандарын құтқарып, "Нанинаны" соғыс олжасы ретінде алды. Барнард пен оның серіктері 1814 жылдың қарашасында британдық кит аулау кемелері "Indispensable" және "Asp" оларды құтқарып алғанға дейін аралдарда он сегіз ай бойы аман қалды. Рио-де-Жанейродағы британдық адмирал американдық экипажды іздеу үшін сол аймаққа бұрылуды өтініп, кемелеріне бұйрық берді. 1829 жылы Барнард өзінің аман қалу оқиғасы туралы "Капитан Чарльз Х. Барнардтың азаптары мен оқиғалары" атты еңбегін жариялады.

On 8 February 1813 Isabella, a British ship of 193 tons en route from Sydney to London, ran aground off the coast of Speedwell Island, then known as Eagle Island. Among the ship's 54 passengers and crew, all of whom survived the wreck, was the United Irish general and exile Joseph Holt, who subsequently detailed the ordeal in his memoirs. Also aboard had been the heavily pregnant Joanna Durie, who on 21 February 1813 gave birth to Elizabeth Providence Durie. The next day, 22 February 1813, six men who had volunteered to seek help from any nearby Spanish outposts that they could find set out in one of the Isabella's longboats. Braving the South Atlantic in a boat little more than 17 feet (5 m) long, they made landfall on the mainland at the River Plate just over a month later. The British gun brig under the command of Lieutenant William D'Aranda was sent to rescue the survivors. On 5 April Captain Charles Barnard of the American sealer Nanina was sailing off the shore of Speedwell Island, with a discovery boat deployed looking for seals. Having seen smoke and heard gunshots the previous day, he was alert to the possibility of survivors of a ship wreck. This suspicion was heightened when the crew of the boat came aboard and informed Barnard that they had come across a new moccasin as well as the partially butchered remains of a seal. At dinner that evening, the crew observed a man approaching the ship who was shortly joined by eight to ten others. Both Barnard and the survivors from Isabella had harboured concerns the other party was Spanish and were relieved to discover their respective nationalities. Barnard dined with the Isabella survivors that evening and finding that the British party were unaware of the War of 1812 informed the survivors that technically they were at war with each other. Nevertheless, Barnard promised to rescue the British party and set about preparations for the voyage to the River Plate. Realising that they had insufficient stores for the voyage he set about hunting wild pigs and otherwise acquiring additional food. While Barnard was gathering supplies, however, the British took the opportunity to seize Nanina and departed leaving Barnard, along with one member of his own crew and three from Isabella, marooned. Shortly thereafter, Nancy arrived from the River Plate and encountered Nanina, whereupon Lieutenant D'Aranda rescued the erstwhile survivors of Isabella and took Nanina itself as a prize of war. Barnard and his party survived for eighteen months marooned on the islands until the British whalers Indispensable and Asp rescued them in November 1814. The British admiral in Rio de Janeiro had requested their masters to divert to the area to search for the American crew. In 1829, Barnard published an account of his survival entitled A Narrative of the Sufferings and Adventures of Capt Charles H. Barnard.

Аргентинаның отарлау әрекеттері

1820 жылғы наурыз айында америкалық полковник Дэвид Джуетттің басшылығымен, Рио-де-ла-Плата Біріккен провинциялары берген лицензия бойынша жеке фрегат ретінде жұмыс істейтін “Heroína” кемесі, испан кемелерін олжа ретінде алу мақсатымен теңізге шықты. Ол португалдық “Карлота” кемесін жаулап алды, бұл қарақшылық әрекеті деп есептелді. 1820 жылғы қазанда болған дауыл салдарынан “Heroína” кемесі ауыр зақымданып, “Карлота” кемесі суға батып, Джуетт 1820 жылғы қазан айында жөндеу үшін Пуэрто-Соледад портына кіруге мәжбүр болды. Капитан Джуетт британдық саяхатшы Джеймс Уэдделлден көмек сұрады. Уэдделл Джуетттен алған хатты былай деп баяндады: Мырза, Рио-де-ла-Плата Біріккен провинцияларының Жоғарғы үкіметінен осы портқа, табиғи құқық бойынша осы аралдарға иелік ету үшін берілген тапсырмамен келгенімді сізге хабарлауға құрметтімін. Бұл міндетті орындау барысында, мен оны барлық мейірімділікпен және барлық достық елдерге құрметпен жасаймын; менің міндетімнің мақсаттарының бірі – мұнда зәкір тастауға мәжбүр болған барлық кемелер үшін қажетті ресурстардың жойылмауын қамтамасыз ету, сондай-ақ оларға қажетті жабдықтамаларды мүмкіндігінше аз шығынмен және ыңғайсыздықсыз алуға көмектесу. Сіздің осында болуыңыз осы мақсаттарға қайшы келмейді және жеке кездесу екеумізге де пайдалы болады деген сенімде, сізді кемеге шақырамын, онда сіз қалағанша бола аласыз; сондай-ақ, егер сіз жақын маңдағы басқа британдық азаматтарды кездестірсеңіз, оларға да осы шақыруды жеткізуіңізді өте қадірлеймін. Құрметпен, Джуетт. Оңтүстік Америка Біріккен провинцияларының Әскери-теңіз күштерінің полковнигі және “Heroína” фрегатының командирі. Көптеген қазіргі заманғы авторлар бұл хатты Джуетт жариялаған декларация деп санайды. Джуетт кемесі Порт-Луисте зәкір тастауға Уэдделлдің көмегін алды. Уэдделл 200 адамдық экипаждың ішінде 30 теңізші мен 40 солдаттың ғана қызметке жарамды екенін, сондай-ақ саяхаттың басында болған бүлік әрекетінен кейін Джуетттің басынан тапаншамен ұйықтағанын айтты. 1820 жылғы 6 қарашада Джуетт Рио-де-ла-Плата Біріккен провинцияларының (қазіргі Аргентинаның алдағысы) туын көтеріп, аралдарды иеленді. Уэдделлдің сөзімен айтқанда, “бірнеше күн ішінде ол Буэнос-Айрес паттриоттық үкіметінің атынан осы аралдарды ресми түрде иеленді, олардың түстерімен декларация оқыды, қираған портына орнатылып, жиырма бір зеңбірекпен салют берді”. Джуетт 1821 жылғы сәуірде Фолкленд аралдарынан кетіп қалды. Ол аралда барлығы алты айдан аспай, толығымен Порт-Луисте болды. 1822 жылы Джуетт португал сотында қарақшылық жасады деген айып тағылды, бірақ ол кезде ол Бразилияда болды.

In March 1820, Heroína, a privately owned frigate that was operated as a privateer under a license issued by the United Provinces of the River Plate, under the command of American Colonel David Jewett, set sail looking to capture Spanish ships as prizes. He captured Carlota, a Portuguese ship, which was considered an act of piracy. A storm resulted in severe damage to Heroína and sank the prize Carlota, forcing Jewett to put into Puerto Soledad for repairs in October 1820. Captain Jewett sought assistance from the British explorer James Weddell. Weddell reported the letter he received from Jewett as:

Sir, I have the honor of informing you that I have arrived in this port with a commission from the Supreme Government of the United Provinces of the Rio de la Plata to take possession of these islands on behalf of the country to which they belong by Natural Law. While carrying out this mission I want to do so with all the courtesy and respect all friendly nations; one of the objectives of my mission is to prevent the destruction of resources necessary for all ships passing by and forced to cast anchor here, as well as to help them to obtain the necessary supplies, with minimum expenses and inconvenience. Since your presence here is not in competition with these purposes and in the belief that a personal meeting will be fruitful for both of us, I invite you to come aboard, where you'll be welcomed to stay as long as you wish; I would also greatly appreciate your extending this invitation to any other British subject found in the vicinity; I am, respectfully yours. Signed, Jewett, Colonel of the Navy of the United Provinces of South America and commander of the frigate Heroína. Many modern authors report this letter as representing the declaration issued by Jewett. Jewett's ship received Weddell's assistance in obtaining anchorage off Port Louis. Weddell reported only 30 seamen and 40 soldiers fit for duty out of a crew of 200, and how Jewett slept with pistols over his head following an attempted mutiny earlier in the voyage. On 6 November 1820, Jewett raised the flag of the United Provinces of the River Plate (a predecessor of modern day Argentina) and claimed possession of the islands. In the words of Weddell, "In a few days, he took formal possession of these islands for the patriot government of Buenos Ayres, read a declaration under their colours, planted on a port in ruins, and fired a salute of twenty one guns." Jewett departed from the Falkland Islands in April 1821. In total he had spent no more than six months on the island, entirely at Port Louis. In 1822, Jewett was accused of piracy by a Portuguese court, but by that time he was in Brazil.

Луис Вернеттің кәсіпорны

1823 жылы Плата өзенінің біріккен провинциялары Хорхе Пачеко мен Луис Вернетке балық аулау құқығын берді. 1824 жылы аралдарға барған алғашқы экспедиция жағаға қонғаннан кейін дерлік сәтсіз аяқталды, ал Пачеко бұл іске қатысуды жалғастырмауды шешті. Верне табандылық танытты, бірақ бразилиялық блокада салдарынан 1826 жылғы қысқа дейін кешіктірілген екінші әрекеті де сәтсіз болды. Экспедиция аралдардағы жабайы малдарды пайдалануды көздеген, бірақ батпақты жағдай гаучолардың дәстүрлі әдіспен мал ұстауларына мүмкіндік бермеді. Осы кезде Верне аралдарға қатысты британдықтардың таластарын біліп, аралдарға аттанмас бұрын британдық консулдықтан рұқсат алды. 1828 жылы Біріккен провинциялар үкіметі Вернетке Шығыс Фолклендтің барлық ресурстарын берді және үш жыл ішінде колония құрылса, салықтан босатыды деп уәде берді. Ол қоныс аударушыларды, соның ішінде британдық капитан Мэтью Брисбенді (бұрын Уэдделлмен бірге аралдарға барған) алып келді және кетер алдында Буэнос-Айрестегі британдық консулдықтан қайта рұқсат сұрады. Британдықтар аралдар туралы есепті британдық үкіметке беруді сұрады, ал Верне олар қайтқан жағдайда британдық қорғауды өтінді. 1829 жылдың 10 маусымында Верне аралдардың «әскери және азаматтық коменданты» болып тағайындалды (еңбекші ешқашан тағайындалмады) және морж аулау құқығына монополия берілді. Буэнос-Айрестегі британдық консулдығы наразылық білдірді. 1831 жылға қарай колония жаңа қоныс аударушыларды іздеуге жеткілікті табысқа ие болды, бірақ Лексингтоннің есебі аралдардағы жағдайдың қиын екенін көрсетеді. Чарльз Дарвиннің 1833 жылғы сапары елді мекендегі жағдайдың нашар екенін растады, бірақ кейіннен Вернеттің орынбасары капитан Мэтью Брисбен бұл Лексингтон шабуылдарының салдары болғанын мәлімдеді.

"Лексингтон" кемесіне шабуыл

1831 жылы Верне тюлендерді аулау құқығына монополиясын орнатуға тырысты. Бұл оны америкалық «Харриет», «Супериор» және «Брейкуотер» кемелерін басып алуға әкеп соқты. Жаза ретінде Буэнос-Айрестегі АҚШ консулы «Лексингтон» кемесінің капитаны Сайлас Дунканды тәркіленген мүлікті қайтарып алу үшін жіберді. Дункан кем дегенде төрт америкалық балық аулау кемесі тұтқындалып, тоналып, тіпті соғысқа дайындалғандығына куәліктер тапқаннан кейін, «Лексингтонға» жеті тұтқынды алып, оларды қарақшылықпен айыптады. Дунканның хабарлауынша, «Фолкленд аралдарының қырық адамнан тұратын халқы, ішкі аймақта лагерь құрған «гаучо» немесе ковбойлардан басқа, кемеге мінгізілді». Бұл топтың басым бөлігі Буэнос-Айрестен келген неміс азаматтары еді. Олар «климаты әрқашан суық және көңілсіз, топырағы өте құнарсыз болатын шөл далада отбасыларымен бірге тұрудан осылайша құтылу мүмкіндігіне зор қуаныш сезінді». Дегенмен, аралда негізінен гаучолар мен бірнеше шарруа үндістерінен құралған шамамен 24 адам қалды, олар Верне есебінен сауда жасауды жалғастырды. Қонысқа қарсы шаралар қабылданды. «Лексингтонның» кемелік журналында қару-жарақ пен оқ-дәрі қоймасының жойылғаны туралы жазылған, ал кейіннен қоныс аударушылар жеке меншікке көп зиян келгенін айтты. Өмірінің соңында Луис Верне ұлдарына шабуылдан келген шығындарын өзінің атынан талап етуге уәкілеттік берді. АҚШ үкіметіне өтемақы төлеу туралы берген арызы, 1885 жылы президент Кливлендтің үкіметі тарапынан қабылданбады, онда Верне қоныстың қиратылғанын мәлімдеді.

Жазалау колониясы мен көтеріліс

Лексингтон оқиғасынан кейін, майор Эстебан Местивье Буэнос-Айрес үкіметінен жазалау колониясын құруға жіберілді. Ол 1832 жылдың 15 қарашасында мақсатына жетті, бірақ оның әскерлері көтеріліс жасап, оны өлтірді. Француз кит аулау кемесі "Жан Жак" экипажының қарулы теңізшілері көтерілісті басып тастады, ал Местивьедің әйелі британдық "Рапид" кемесіне қабылданды. Саранди 1832 жылдың 30 желтоқсанында қайтып келді және майор Хосе Мария Пинедо елді мекеннің басшылығын өз қолына алды.

Британдықтардың оралуы

Аргентинаның егемендік талаптары Ұлыбританияны аралдарға соңғы және тұрақты түрде оралу үшін теңіз күштерін жіберуге түрткі болды. 1833 жылдың 3 қаңтарында бриг-шлюп капитаны Джеймс Онслоу Вернеттің Порт-Луистегі поселенісіне келіп, Рио-де-ла-Плата Біріккен провинцияларының туын британдық туға алмастыруды және әкімшілікті аралдарды тастап кетуді талап етті. Саранди шхунасының командирі майор Хосе Мария Пинедо қарсылық көрсеткісі келді, бірақ оның сандық артықшылығы айқын болды, әсіресе оның экипажының көп бөлігі өз отандастарымен соғысуға ниеті жоқ британдық жалдамалы әскерлерден құралғандықтан. Мұндай жағдай Латын Америкасындағы жаңадан тәуелсіз болған мемлекеттерде жиі кездесетін, онда құрлықтағы әскерлер күшті болса, теңіз күштері көбінесе жеткіліксіз жарақтандырылған болатын. Осы себепті ол ауызша наразылық білдірді, бірақ 5 қаңтарда ешқандай шайқассыз кетіп қалды. Аргентина Вернеттің колониясы да осы кезде қуылғанын мәлімдейді, бірақ сол кездегі дереккөздер бұған қарсы тұрып, колонистер бастапқыда Вернеттің дүкеншісі Уильям Диксонның және кейін оның орынбасары Мэтью Брисбеннің билігінде қалуға шақырылғанын көрсетеді. Риверо 1834 жылы британдық жергілікті үкімет пен сот жүйесі әлі құрылмағандықтан сотталған жоқ; олар кейіннен 1841 жылғы британдық патент хаттарымен құрылды.

Британ отарлауы

Фолкленд аралдарына қайтып келгеннен кейін және Вернеттің қонысының сәтсіз аяқталғаннан кейін, британдықтар Порт-Луисті әскери бекет ретінде сақтап қалды. Аралдарды отарлауға тырысылмады, керісінше, Вернеттің қонысының қалған бөлігіне сенім артты. Лейтенант Смит Корольдік теңіз күштерінен аз қолдау алды және аралдар көбінесе оның бастамасымен дамыды, бірақ ол билікті жүзеге асыру және британдық мүдделерді қорғау үшін қарулы гаучолар тобына сүйенуге мәжбүр болды. Смит осы мәселеде Вернеттен кеңес алды, ал ол өз кезегінде Вернеттің мүлкін басқаруды жалғастырды және оған үнемі есептер берді. 1836 жылы адмирал Джордж Грей Шығыс Фолклендті, ал 1837 жылы Лоукей зерттеді. 1836 жылдың қараша айында географиялық сараптама жүргізген адмирал Джордж Грей Шығыс Фолклендті алғаш көргенде былай деді:

Британдық саудагер Г.Т. Уиттингтон бастаған науқанның нәтижесінде аралдарды отар ретінде дамытуға қысым күшейді. Уиттингтон Фолкленд аралдарының коммерциялық балық шаруашылығы және ауыл шаруашылығы қауымдастығын құрды және (Вернеттен тікелей алынбаған ақпарат негізінде) «Фолкленд аралдары» атты памфлет жариялады. Кейін Лондон саудагерлері қол қойған петиция британ үкіметіне Фолкленд аралдарының болашақ дамуын талқылау үшін қоғамдық жиналыс өткізуді талап етіп ұсынылды. Уиттингтон колониялық хатшы лорд Расселге өтініш жазып, оның қауымдастығына аралдарды отарлауға рұқсат беруді сұрады. 1840 жылдың мамыр айында британ үкіметі Фолкленд аралдарын отарлау туралы шешім қабылдады. Уиттингтон британ үкіметінің аралдарды отарлау туралы шешімінен хабарсыз болғандықтан, шыдамсыздыққа беріліп, өз бастамасымен әрекет етуге шешім қабылдады. Екі кеме алғаннан кейін, ол өзінің інісі Дж.Б. Уиттингтонды Порт-Луиске азық-түлік пен қоныс аударушыларды жеткізу миссиясына жіберді. Ол келгенде, ағасы Вернеттен сатып алған жерге иелік ету құқығы бар екенін мәлімдеді.

Стенли портының құрылуы

1833 жылы Ұлыбритания Фолкленд аралдарында билік орнатып, жоғары саналатын Корольдік инженер Ричард Клемент Мудиді аралдардың лейтенант-губернаторы етіп тағайындады. 1843 жылы осы лауазым Фолкленд аралдарының губернаторы болып өзгертілді, сонымен бірге ол Фолкленд аралдарының бас қолбасшысы да болды. Муди 1841 жылдың 1 қазанында "Хебе" кемесімен Англиядан Фолклендке аттанды және сол айдың соңында Ансон портына жетті. Оған он екі сапер мен кенші және олардың отбасылары қосылды; Уиттингтонның отарлаушыларымен бірге Ансон портының халқы шамамен 50 адамға жетті. Муди келген кезде Фолкленд аралдары "жартылай анархиялық жағдайда" еді, бірақ ол өкілеттіктерін «үлкен даналықпен және шамамен» пайдаланып, аралдардың инфрақұрылымын дамытып, саперлер жасағын басқарып, мемлекеттік кеңселер, мектеп, казарма, тұрғын үйлер, порттар және жаңа жол жүйесін салды. 1842 жылы британдық соғыс және колониялар хатшысы Лорд Стэнли Мудиге Порт-Уильям аймағының жаңа астана орны ретіндегі әлеуеті туралы есеп беруді тапсырды. Муди осы аймақты зерттеу жұмысын Антарктика экспедициясының жетекшісі капитан Росске тапсырды. Капитан Росс 1843 жылы есебін ұсынды, онда Порт-Уильям теңіз кемелері үшін жақсы терең сулы тұраққа ие екенін және Порт-Джексонның оңтүстік жағалауы ұсынылған елді мекен үшін қолайлы орын екенін айтты. Муди Росс ұсынғанды қабылдады және жаңа елді мекенді салу 1843 жылдың шілдесінде басталды. 1845 жылдың шілдесінде Мудидің ұсынысы бойынша аралдардың жаңа астанасы Лорд Стэнлидің құрметіне Порт Стэнли деп аталды. Жаңа астананың орналасқан жеріне наразылық білдіргендер де болды, Дж. Б. Уиттингтон: «Барлық уайымды батпақтардың ішінде, М. Муди өзінің қаласы үшін ең нашарын таңдады деп ойлаймын» деді. Колониялық үкімет құрылымы 1845 жылы Заң шығару кеңесі мен Атқару кеңесі құрылғаннан кейін құрылды және Үкімет үйін салу жұмыстары басталды. Келесі жылы колониялық үкіметке тағайындалған алғашқы шенеуніктер қызметтеріне кірісті; осы уақытқа дейін бірнеше тұрғын үйлер, үлкен қойма, ағаш шеберханасы және темір шеберханасы аяқталды және Үкімет кемежайы салынды. 1845 жылы Муди Фолклендтен Ұлыбританияға тусок шөбін әкелді, осыған орай ол Корольдік ауыл шаруашылығы қоғамының алтын медалін алды. Муди 1849 жылдың ақпанында Англияға оралды. Терең сулы тұрақтардың құрылуы және порттық жабдықтардың жақсаруымен Стэнли 1840 жылдары Калифорния алтын асығу салдарынан кемелер санының күрт өсуін көрді. Осының нәтижесінде кемелерді жабдықтау және жөндеу өрісі дамыды, Оңтүстік Атлантика және Хорн мүйісінің айналасындағы ауа райының нашарлығына байланысты. Стэнли және Фолкленд аралдары 19 ғасырдың көптеген кемелер апаттарымен танымал, олар аралдарға келгеннен кейін теңізге жарамсыз деп танылды және жергілікті саудагерлер оларды жүзбелі қойма ретінде жиі пайдаланды. 19 ғасырдың бір кездерінде Стэнли әлемдегі ең жұмыс істейтін порттардың біріне айналды. Алайда, кеме жөндеу саудасы 1876 жылы Плимсолл желісінің құрылуымен баяулай бастады, бұл «құбыр кемелер» және теңізге жарамсыз кемелердің жойылуына әкелді, олар Стэнлиде жөндеуге жіберілген болуы мүмкін. 1890 жылдары темірден жасалған кемелердің пайда болуымен сауда одан әрі төмендеп, 1914 жылы Панама каналы ашылғаннан кейін тиімді бола алмады. Стэнли порты 20 ғасырдың басында кит аулау және тюлен аулау, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыста британдық соғыс кемелері (және гарнизондары) және ғасырдың соңғы жартысында балық аулау және круиздік кеме өнеркәсібіне қолдау көрсететін маңызды порт болып қала берді. 1847 жылы Үкімет үйі лейтенант-губернатордың кеңсесі ретінде ашылды. Үкімет үйі әртүрлі қосымшалармен дамып, 1859 жылы губернатор Мур резиденциясына келгенде ресми түрде губернатордың резиденциясына айналды. Үкімет үйі губернатордың резиденциясы болып қала береді. Көптеген отарлаушылар Ансон портынан Порт Стэнлиге көшіп барады. Жаңа қала кеңейген сайын, халқы тез өсіп, 1849 жылы 200 адамға жетті. Халқы 30 үйленген Челси зейнеткерлері мен олардың отбасыларының келуінен кейін одан әрі өсті. Корольдік Фолкленд аралдары полициясы 1846 жылдың қарашасында Фрэнсис Пэрриді бас констебль қызметіне тағайындаумен құрылды. Бастапқыда полиция құрамында үш офицер болды: бас констебль, қамауда отырғандарға жауапты қамаушы және түнгі күзетші. Констебльдер туралы 1846 жылғы қаулы, оны сол жылдың 27 қазанында колонияның Заң шығару кеңесі бекітті. Дарвин бастапқыда гаучолар мен мал өсірушілердің мекені болды, бірақ қой шаруашылығы аймаққа басымдық берді және шотланд шабандары шақырылды. Бірнеше жылдан кейін, FIC 1874 жылы аралдардағы алғашқы ірі май зауыты (бірақ бірінші емес) құрылды. 1880 жылы 15 891 қой өңделді. Дарвин мен Стэнли арасында желі салынды, "Консорт" кемесі жағаға тіреулерді түсірді. Құрылыс 1906 жылы басталды және 1907 жылы аяқталды (шамамен 80 км). Желі бастапқыда тек бизнес үшін болды, бірақ халық кейде қоңырау шалуға мүмкіндік алды. 1911 жылы Гус Гринде консерві зауыты ашылды және бастапқыда өте сәтті болды. Ол артық қойдың үлкен бөлігін сіңірді, бірақ соғыстан кейінгі құлдырау кезінде ауыр шығынға ұшырап, 1921 жылы жабылды. 1970 жылдарға дейін Гус Гринде мемлекеттік мектеп болды. «Лагерь» балалары осында оқыды және 40 орын болды. Мектеп кейінен Стэнлиге көшірілді, бірақ соңғы жылдары жергілікті білім беруге басымдық берілді. Мектеп Аргентина штаб-пәтеріне айналды және өрт сөндірілді. Жергілікті балаларға арналған жаңа (күндізгі) мектеп салынды. 1939 жылдың желтоқсанында, Рио-де-ла-Плата шайқасынан кейін, Фолкленд аралдарында жөндеуден өткен ауыр крейсер шайқасқа қатысу үшін және Адмирал Граф Шпее неміс крейсерін тұтқындау үшін Рио-де-ла-Плата аузына келді. Британдық үгіт-насихаты мен жалған барлауға сенген Адмирал Граф Шпеенің капитаны Лангсдорф кемесіне үлкен теңіз күштері күтіп отырғанын және оқ-дәрі жетіспейтінін ескере отырып, британдық теңіз күштерімен бетпе-бет кездесуге орнына кемені батыруды жөн көрді.

In 1833 the United Kingdom asserted authority over the Falkland Islands and Richard Clement Moody, a highly esteemed Royal Engineer, was appointed as Lieutenant Governor of the islands. This post was renamed Governor of the Falkland Islands in 1843, when he also became Commander in Chief of the Falkland Islands. Moody left England for Falkland on 1 October 1841 aboard the ship Hebe and
arrived in Anson's Harbour later that month. He was accompanied by twelve sappers and miners and their families; together with Whittington's colonists this brought the population of Anson's Harbour to approximately 50. When Moody arrived, the Falklands was 'almost in a state of anarchy', but he used his powers 'with great wisdom and moderation' to develop the Islands' infrastructure and, commanding detachment of sappers, erected government offices, a school and barracks, residences, ports, and a new road system. In 1842, Moody was instructed by Lord Stanley the British Secretary of State for War and the Colonies to report on the potential of the Port William area as the site of the new capital. Moody assigned the task of surveying the area to Captain Ross, leader of the Antarctic Expedition. Captain Ross delivered his report in 1843, concluding that Port William afforded a good deep water anchorage for naval vessels, and that the southern shores of Port Jackson was a suitable location for the proposed settlement. Moody accepted the recommendation of Ross and construction of the new settlement started in July 1843. In July 1845, at Moody's suggestion, the new capital of the islands was officially named Port Stanley after Lord Stanley. Not everyone was enthused with the selection of the location of the new capital, J. B. Whittington famously remarked that "Of all the miserable bog holes, I believe that Mr Moody has selected one of the worst for the site of his town." The structure of the Colonial Government was established in 1845 with the formation of the Legislative Council and Executive Council and work on the construction of Government House commenced. The following year, the first officers appointed to the Colonial Government took their posts; by this time a number of residences, a large storage shed, carpenter's shop and blacksmith's shop had been completed and the Government Dockyard laid out. In 1845 Moody introduced tussock grass into Great Britain from Falkland, for which he received the gold medal of the Royal Agricultural Society. Moody returned to England in February 1849. With the establishment of the deep water anchorage and improvements in port facilities, Stanley saw a dramatic increase in the number of visiting ships in the 1840s in part due to the California Gold Rush. A boom in ship provisioning and ship repair resulted, aided by the notoriously bad weather in the South Atlantic and around Cape Horn. Stanley and the Falkland Islands are famous as the repository of many wrecks of 19th century ships that reached the islands only to be condemned as unseaworthy and were often employed as floating warehouses by local merchants. At one point in the 19th century, Stanley became one of the world's busiest ports. However, the ship repair trade began to slacken off in 1876 with the establishment of the Plimsoll line, which saw the elimination of the so called coffin ships and unseaworthy vessels that might otherwise have ended up in Stanley for repair. With the introduction of increasingly reliable iron steamships in the 1890s the trade declined further and was no longer viable following the opening of the Panama Canal in 1914. Port Stanley continued to be a busy port supporting whaling and sealing activities in the early part of the 20th century, British warships (and garrisons) in the First and Second World War and the fishing and cruise ship industries in the latter half of the century. Government House opened as the offices of the Lieutenant Governor in 1847. Government House continued to develop with various additions, formally becoming the Governor's residence in 1859 when Governor Moore took residence. Government House remains the residence of the Governor. Many of the colonists begin to move from Ansons' Harbour to Port Stanley. As the new town expanded, the population grew rapidly, reaching 200 by 1849. The population was further expanded by the arrival of 30 married Chelsea Pensioners and their families. The Royal Falkland Islands Police were established in November 1846 with the appointment of Francis Parry as Chief Constable. The force was initially staffed by three officers – the Chief Constable, the Gaoler (responsible for prisoners), and the Night Constable (responsible for policing during the night). The Constables Ordinance 1846, which had been enacted by the colony's Legislative Council on 27 October of that year. Darwin was initially the haunt of gauchos and cattle farmers, but sheep farming came to dominate the area, and Scottish shepherds were brought in. A few years later, the first large tallow works in the islands (though not the first) was set up by the FIC in 1874. It handled 15,891 sheep in 1880. A line was laid between Darwin and Stanley, with the ship Consort landing poles on the coast. Construction commenced in 1906 and was finished in 1907 (a length of nearly 50 mile (80 km)). The line was initially only for business but the public could make calls occasionally. A canning factory was opened in 1911 at Goose Green and was initially extremely successful. It absorbed a large proportion of surplus sheep but during the postwar slump it suffered a serious loss and closed in 1921. Up until the 1970s, Goose Green was the site of a boarding school, run by the state. "Camp" children boarded here, and there were 40 spaces. The boarding school was later transferred to Stanley, although the recent emphasis has been on locally based education. The school itself became an Argentine HQ, and was burnt down. A new (day) school has been built for local children. In December 1939, in the immediate aftermath of the Battle of the River Plate, heavy cruiser , which had been self refitting in the Falkland Islands at the time of the battle, steamed to join and at the mouth of the River Plate, trapping the German cruiser Admiral Graf Spee. Convinced by British propaganda and false intelligence that a major naval task force awaited his ship and short of ammunition, Captain Langsdorf of Admiral Graf Spee chose instead to scuttle the ship rather than face the Royal Navy.

Аргентиналық шабуылдар

1953 жылы президент Хуан Перонның Фолкленд аралдарын сатып алуға жасаған әрекеті британ үкіметі тарапынан қабылданбағандықтан, соғыстан кейінгі кезең салыстырмалы түрде тыныш болды. Алайда, 1960-шы жылдардағы бірқатар оқиғалар Аргентинаның аралдарға қатысты егемендік талаптарының күшеюіне себеп болды. 1964 жылы Мигель Фицджеральд басқарған жеңіл ұшақ Стенлидегі жарыс жолағына қонды. Ұшақтан секіріп түсіп, ол қайта ұшып кеткенше, таңырқаған арал тұрғынына егемендік туралы хат тапсырды. Бұл әрекет Аргентинаның БҰҰ-ның тарапынан колониялық құлдырауды жою комитетінде дипломатиялық күш-жігерін күшейтуімен сәйкес келді. Көбірек мән-жайлар 1966 жылдың 28 қыркүйегінде болды, онда он сегіз жас перонист «Аэролинеас Аргентинас» әуе лайнерін қағып алып, оны Стенлиге қондырып, аралдарға символдық шабуыл жасады. Бұл топ бұл әрекетті «Оперативо Кондор» деп атады. Олар жеті аргентиналық туды көтеріп, төрт арал тұрғынын кепілге алды. Бұл жоспар жетекшілердің бірі турист ретінде аралдарға жасаған сапары барысында жасалды. Әуе лайнері 48 жолаушысымен, оның ішінде Аргентинаның контр-адмиралы Хосе Мария Гусманмен Буэнос-Айрестен Рио-Гальегосқа бағытталды, ол Аргентинаның губернаторы болған Тьерра-дель-Фуэго аймағына жол тартқан еді. Екі қарулы адам кабинаға кіріп, ұшқышқа Фолкленд аралдарына бағытты өзгертуді бұйырды. Ұшқыш жарыс жолағына қонуға тырысты, бірақ ұшақ телеграф бағаналарына соқтығысып, шасси лайға батып кетті. Арал тұрғындары ұшақ қиын жағдайда қалды деп ойлап, көмекке асықты, бірақ олардың өзі кепілге алынды (кепілге алынған төрт адамның арасында Фолкленд соғысында жергілікті батыр атанған жас полиция сержанты Терри Пек болды). Ол үш басқыншыны қабылдады, олар олардың сол жерде болуға құқығы бар екенін мәлімдеді, ал оларға жауап ретінде қаруларын тастап, бас беру керектігі айтылды. Бұл кездесудің нәтижесінде Пек пен капитан Иан Мартин, төрт адамнан тұратын Корольдік теңіз жаяу әскерлерінің бөлімін басқарған, ұшақтағы кепілге алынғандармен айырбастау туралы келісімге келді. Содан кейін 26 жолаушыға ұшақтан түсуге рұқсат беріліп, олар жергілікті отбасылармен бірге тұруға жіберілді, себебі аралда қонақүй болған жоқ. Гусман губернатордың резиденциясынан өткенде: «Mi casa» («Менің үйім») деп күлді. Олар бір апта бойы Сент-Мэри шіркеуіне қарасты қосымша ғимаратта тұтқындалды, содан кейін олар Аргентинаның «Баия Буэн Сучесо» кемесіне отырғызылды, ол порттың сыртында істің аяқталуын күтіп тұрған еді. Бұл адамдар Аргентинада заңсыз бостандықтан айыру, қару-жарақ ұстау, заңсыз бірлестік құру, пираттық және ашық тонау сияқты қылмыстар бойынша сотталды. Жеке басшылар үш жылға, ал қалғандары тоғыз айға бас бостандығынан айырылды. 1968 жылдың қараша айында аргентиналық баспасөз Мигель Фицджеральдты 1964 жылғы қонуды қайталауға тырысу үшін жалдады. 1966 жылғы қағыс жасаушылардың бірімен бірге ол Стенлиге ұшып барды, бірақ ол жарыс жолағына қона алмағанын анықтады, себебі қағыс жасаудан кейін кедергілер қойылған еді. Ұшақ Элиза Ков жолында жерге құлап түсті, бірақ екі жолаушы да зардап шекпеді. Бұл әрекет Лорд Чалфонттың аралдарға сапарымен сәйкес келуі тиіс еді. Соңғы оқиға Аргентинаның егемендік талаптарына кері әсер етті, себебі Лорд Чалфонт ұшақ келген кезде қоғамдық жиналыста сөз сөйлеген еді. Арал тұрғындары Лорд Чалфонтка сол тамызда Ұлыбритания мен Аргентина арасында келісілген келісім-шарт туралы меморандумды қабылдамайтындарын білдірді, онда Ұлыбритания арал тұрғындарының тілегі орындалса, егемендік мәселесін талқылауға дайын екенін айтқан еді. Бұл лондондық адвокат Билл Хантер Кристи және басқалардың Фолкленд аралдары комитетін құруына түрткі болды. Төтенше жағдайлар комитеті, белгілі болғандай, тиімді лоббистік ұйым болып шықты, ол Сыртқы істер министрлігінің егемендік туралы келіссөздердегі бастамаларына үнемі кедергі келтірді. 1968 жылдың желтоқсан айында лоббистік күш-жігер Ұлыбритания үкіметін арал тұрғындарының тілектері ең маңызды деп мәлімдеуге мәжбүр етті.

With the exception of an attempt by President Juan Perón to buy the Falkland Islands in 1953 which was rejected as inconceivable by the British government, the immediate post war period was fairly uneventful. However, a series of incidents in the 1960s marked the intensification of Argentine sovereignty claims. The first of these took place in 1964, when a light plane piloted by Miguel Fitzgerald touched down on the racecourse at Stanley. Leaping from the aircraft, he handed a letter claiming sovereignty to a bemused islander before flying off again. The stunt was timed to coincide with Argentine diplomatic efforts at the UN Decolonisation Committee. A more serious incident took place on 28 September 1966 when eighteen young Peronists staged a symbolic invasion of the Islands by hijacking an Aerolíneas Argentinas airliner and landing it in Stanley; the group called this action Operativo Cóndor. There, they raised seven Argentine flags and took four islanders hostage. The planning had been done during a trip to the islands that one of the leaders had made as a tourist. The airliner left at from Buenos Aires, bound for Río Gallegos with 48 passengers on board, including Argentine Rear Admiral José María Guzmán, who was on his way to Tierra del Fuego, an Argentine territory of which he was governor. Two armed men entered the flight deck and ordered the pilot to change course toward the Falklands. The pilot attempted to land at the racecourse but the plane hit telegraph poles, and the undercarriage sank into the mud. Islanders, assuming that the plane was in trouble, rushed to assist but found themselves taken hostage by the hijackers (included in the group of four was a young police sergeant, Terry Peck, who became a local hero in the Falklands War). He received three of the invaders, who announced that they had as much right as anyone to be there and in reply were firmly told that they should disarm and give up. The result of this meeting was an agreement that seven men, including Peck and Captain Ian Martin, commanding a four man Royal Marines detachment, should be exchanged for the hostages aboard the aircraft. The 26 passengers were then allowed to disembark and sent to lodge with local families, as the island had no hotel. On being taken past the governor's residence, Guzmán laughingly commented: "Mi casa" ("my house"). They were kept locked up in an annex to St Mary's Church for a week until they were put aboard an Argentine ship, the Bahía Buen Suceso, which had lingered outside the harbor awaiting conclusion of the affair. The men were tried in Argentina on crimes that included illegal deprivation of freedom, possession of weapons of war, illegal association, piracy, and robbery in the open. The leaders were sentenced to three years in prison and the others to nine months. In November 1968, Miguel Fitzgerald was hired by the Argentine press to attempt a reprise of his 1964 landing. Accompanied by one of the 1966 hijackers, he flew to Stanley but on arrival found he could not land at the racecourse due to obstacles placed following the hijacking. The plane was forced to crash land on Eliza Cove Road, but the two occupants were unharmed. The stunt was intended to coincide with the visit of Lord Chalfont to the islands. The latter incident proved counter productive to the Argentine sovereignty push, as Lord Chalfont had been talking to a public meeting at the time of the plane's arrival. The islanders made it plain to Lord Chalfont that they rejected a Memorandum of Agreement negotiated between Britain and Argentina that August which stated that Britain was prepared to discuss sovereignty provided the islanders' wishes were respected. This spurred the formation of the Falkland Islands Committee by London barrister Bill Hunter Christie and others. The Emergency Committee, as it became known, proved to be an effective lobbying organisation, constantly undermining Foreign Office initiatives on sovereignty negotiations. In December 1968, the lobbying effort managed to force the British Government to state that the islanders' wishes would be paramount.

Аргентинамен байланыстар нығаяды

Дипломатиялық қысымның нәтижесінде 1960 және 1970 жылдары Аргентинамен экономикалық және саяси байланыстар күшейді. Фолкленд соғысы аяқталғаннан кейін бұл байланыстар үзілді, бірақ соғысқа дейін олар толығымен теріс болған жоқ, тіпті кейбір арал тұрғындары балаларын Аргентинадағы пансиондарға жіберді. Арал тұрғындарының пікірін ескермесе, егемендік мәселесі бойынша келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мүмкін екенін түсінген британдық және аргентиналық үкіметтер Аргентинаға тәуелділікті арттыруға бағытталған бірқатар шаралар қабылдады. 1971 жылы екі үкімет арасындағы құпия келіссөздерден кейін (арал тұрғындарымен кеңеспей) байланыс туралы келісімге қол қойылды. Келісімнің мақсаты – аралдар мен Аргентина арасында тікелей әуе және теңіз қатынасын орнату, сондай-ақ пошта және телекоммуникация қызметтері бойынша келісімдер жасау болды. Келісімге қол қойғаннан кейін Монтевидеомен субсидияланатын теңіз қатынасы тоқтатылды, британдықтар құрлыққа жолаушылар мен жүк тасымалын ұйымдастыруға (Аргентинаға тәуелділікті азайтуға) уәде берді, бірақ бұл уәде орындалмады. Líneas Aéreas del Estado (LADE) әуе компаниясы, Аргентина Әуе күштеріне (Fuerza Aérea Argentina немесе FAA) қарасты, аралдарға әуе қатынасын бастады. Бастапқыда бұл қызмет Grumman HU 16 Albatross ұшақтарын пайдалана отырып, Комодоро Ривадавия мен Стэнли арасында гидроұшақ рейстерін жүзеге асырды. Қызметтің ашылуы Аргентина мен Фолкленд аралдарының пошта қызметтері шығарған маркалармен атап өтілді. 1972 жылы Аргентина Стэнли маңында уақытша әуежай салды. 1976 жылы Ұлыбритания қысқа қашықтыққа арналған шағын тұрақты әуежай салды. Келісімге сәйкес арал тұрғындары Аргентина арқылы сапар шегуге міндетті болды және Буэнос-Айресте берілген Аргентинаның жеке куәліктерін алып жүруге мәжбүр болды. Арал тұрғындары Tarjeta Provisoria немесе «ақ картаны» жек көреді, себебі олардың пікірінше, бұл карта тек арал тұрғындары үшін ғана қолданылып, де-факто Аргентина паспорты болды. Фолкленд аралдарының еркек азаматтары Аргентина армиясына шақырылмауы туралы келісім жағдайды шиеленістірді, себебі бұл Фолкленд аралдарының азаматтары Аргентина азаматтары дегенді білдірді. LADE Стэнлиде кеңсе ашты, ал пошта Аргентина арқылы жіберілді. Аралдарда қолжетімсіз медициналық көмек Аргентинада көрсетілді, ал Буэнос-Айресте, Кордобада және Аргентинаның басқа қалаларында оқуға стипендиялар ұсынылды. Аргентина испан тілінің мұғалімдерін ұсынды. Стэнлидегі Сыртқы істер министрлігінің қызметкерлеріне Фолкленд аралдары мен Аргентина арасындағы жақсы қарым-қатынасты дамыту үшін барлық шараларды қабылдау тапсырылды. Аралдар Аргентинаға көбірек тәуелді болды, себебі британдық және аргентиналық үкіметтер аралдарды бензинмен, дизельмен және мұнаймен Аргентинаның ұлттық мұнай және газ компаниясы YPF қамтамасыз ететініне келісті. Осы шиеленіске қарамастан, арал тұрғындары мен аралдардағы жаңа қызметтерді қамтамасыз ететін аргентиналықтар арасындағы қарым-қатынас жылы болды. Саясаттан аулақ болғандықтан, қарым-қатынаста жамандық байқалған жоқ. Халықаралық деңгейде 1975 жылы Аргентина делегаттары Лондондағы Халықаралық Парламенттік Одақтың мәжілісінде Ұлыбританияның Фолкленд аралдарында колония құру арқылы жасаған «халықаралық пираттық актісін» айыптап, қарым-қатынастар нашарлай бастады. Ұлыбритания мен Аргентина арасындағы дипломатиялық қатынас үзілді, бірақ 1976 жылы қайта жаңартылды. 1975 жылдың қазан айында британ үкіметі Лорд Шеклтонға (Антарктика зерттеушісі сэр Эрнест Шеклтонның ұлы) Фолкленд аралдарының экономикалық зерттеуін жүктеді. Аргентина үкіметі бұған наразылық білдіріп, Лорд Шеклтонның Аргентина арқылы сапарға шығуына рұқсат бермеді. Кейіннен Шеклтонды аралдарға тасымалдаған кеме, RRS Shackleton, Аргентинаның ARA Almirante Storni эсмингісінен атқыланды. 1976 жылы әскери хунта ел билігін қолға алғаннан кейін Аргентина Түліде жасырын әскери база құрды. Оны 1977 жылы Британдық Антарктикалық зерттеу кемесі RRS Bransfield ашты. Британдықтар наразылық білдірді, бірақ олардың жауабы дипломатиялық наразылықпен шектелді. Дипломатиялық күш-жігерді қолдау үшін Ұлыбритания премьер-министрі Джим Каллаган су үстіндегі кемелер мен ядролық су асты кемесінен тұратын теңіз күштерін жіберді. Дегенмен, Аргентинаның ұшақтары мен әскери кемелері Фолкленд суларында балық аулайтын кемелерді мазалады. Лорд Шеклтонның есебі 1977 жылы жарияланды және аралдардағы экономикалық тұрақсыздық туралы мәліметтер келтірді. Бірақ бұл есеп аралдардың британ экономикасына пайда әкелетінін және даму әлеуеті бар екенін көрсетті. Ұсыныстарға мұнайды барлау, балық шаруашылығын дамыту, Стэнли әуежайының ұзындығын ұзарту, даму агенттігін құру, жол желісін кеңейту, Стэнли портының инфрақұрылымын жақсарту және жеке меншік шаруашылықтарды отбасылық шаруашылықтарға бөлу кірді. Бұл есеп сол кезде көбінесе назарсыз қалды, себебі оны іске асыру Аргентинамен қарым-қатынасты нашарлатады деп саналды. 1982 жылы Фолкленд соғысынан кейін Лорд Шеклтонның есебін қайта қарап, аралдардың келешек экономикалық дамуының жоспары ретінде пайдаланды.

Partly as the result of diplomatic pressure, economic and political links with Argentina increased in the 1960s and 1970s. These became severed after the end of the Falklands War, but before the war they were not entirely negative, and some islanders sent their children to boarding schools in Argentina. Realising that any talks on the sovereignty issue would be derailed if it did not meet with the islanders' wishes, the British and Argentine Governments enacted a series of measures designed to encourage dependence on Argentina. In 1971, following secret talks between the two Governments (and without consulting the islanders), the communications agreement was signed. The thrust of the agreement was the establishment of direct air and sea links between the islands and Argentina, together with agreements on postal and telephony services. Following the agreement the subsidised shipping link with Montevideo ended, a passenger and cargo ship service to the mainland (that would ameliorate any dependence on Argentina) was promised by the British but never provided. Líneas Aéreas del Estado (LADE), the airline operated by the Argentine Air Force (Fuerza Aérea Argentina or FAA), began an air link to the islands. Initially this service operated amphibious aircraft between Comodoro Rivadavia and Stanley using Grumman HU 16 Albatross aircraft. The inauguration of the service was commemorated by a series of stamps issued by both the Argentine and Falkland Island postal services. In 1972, a temporary airstrip was constructed by Argentina near Stanley. Britain constructed a small permanent airstrip in 1976 suitable only for short haul flights. As part of the agreement, islanders had to travel via Argentina and were forced to carry Argentine Identity Cards issued in Buenos Aires. The Tarjeta Provisoria or "white card" as they were known were hated by the islanders, who felt they were a de facto Argentine passport, since only islanders were required to use them and not other temporary residents of the islands. Tensions were raised further with the agreement that male Falkland Islanders would not have to undertake conscription into the Argentine Army, since this carried the implication that Falkland Islanders were Argentine citizens. LADE set up an office in Stanley and mail was routed through Argentina. Medical treatments unavailable in the islands were provided in Argentina and scholarships were made available for study in Buenos Aires, Córdoba and other Argentine cities. Spanish language teachers were provided by Argentina. Foreign Office officials in Stanley were instructed to do everything possible to foster good relations between the Falkland Islands and Argentina. The islands became more dependent upon Argentina, when the British and Argentine governments agreed that the islands would be supplied with petrol, diesel and oil by YPF, the Argentine national oil and gas company. Despite these tensions relationships between the islanders and the Argentines operating the new services in the islands were cordial. Although there was apprehension, politics were generally avoided and on a one to one basis there was never any real hostility. On the international level, relations began to sour in 1975 when Argentine delegates at the London meeting of the International Parliamentary Union condemned Britain's "act of international piracy" in establishing a colony in the Falkland Islands. Diplomatic relations between Britain and Argentina were broken but resumed in 1976. In October 1975, the British Government tasked Lord Shackleton (son of the Antarctic explorer Sir Ernest Shackleton) with an economic survey of the Falkland Islands. The Argentine Government reacted furiously and refused permission for Lord Shackleton to travel via Argentina. Later the ship transporting Shackleton to the islands, RRS Shackleton, was fired upon by the Argentine destroyer ARA Almirante Storni. In 1976, after a military junta took control of the country, Argentina covertly established a military base on Southern Thule. It was discovered by the British Antarctic Survey ship RRS Bransfield in 1977. The British protested but restricted their response to a diplomatic protest. Backing up the diplomatic efforts, the British Prime Minister Jim Callaghan sent a naval task force consisting of surface ships and a nuclear submarine. Nevertheless, Argentine aircraft and warships harassed ships fishing in Falkland waters. Lord Shackleton's report was delivered in 1977 and documented the economic stagnation in the islands. It nevertheless concluded that the islands made a net contribution to the British economy and had economic potential for development. Recommendations included oil exploration, exploitation of the fisheries, extension of the Stanley runway, the creation of a development agency, the expansion of the road network, expansion of the facilities at Stanley harbour and the breakdown of absentee landlord owned farms into family units. The report was largely ignored at the time, as it was felt that acting upon it would sour relations with Argentina. A reprise of the report by Lord Shackleton in 1982 following the Falklands War became the blueprint for subsequent economic development of the islands.

Фолкленд соғысы

Аргентина 1982 жылғы 2 сәуірде аралдарға арнайы күштерді пайдаланып шабуыл жасады. Олар Муллет-Крикке қонды, Стэнлидегі Үкімет үйіне бет алды, ал Йорк шығанағынан қосымша күш келді. Олар аз ғана қарсылыққа тап болды – тек елу жеті британдық теңізші және он бір матрос, сондай-ақ Фолкленд аралдарының қорғаныс күштері (кейін Фокс шығанағына жіберілді). Аргентина тарапынан бір адам ғана қаза тапты. Бұл оқиға аралдардың бұрынғыдан-жақсы көрмеген деңгейде халықаралық назарын өзіне тартты және оларды Ұлыбританияда әйгілі етті. Бір қысқа мерзімге Фолкленд аралдары Аргентинаның бақылауында болды. Бұл испан тіліндегі жол белгілерін орнатуды және арал тұрғындарына оң жақтан жүруді талап етуді қамтыды (бірақ сол кезде Фолкленд аралдарындағы көптеген жолдарда екі бағыт болған жоқ). Гуз Грин және Пеббл аралы сияқты Лагерьтің көптеген бөліктерінде арал тұрғындары үй қамауында болды. Британдықтар жеті аптадан кейін десант түсіріп, қатаң шайқасқаннан кейін аргентиналық гарнизонды 1982 жылғы 14 маусымда капитуляцияға мәжбүр етті. Соғыс бірнеше жағынан ерекше болды, соның ішінде шағын қарулардың да маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Бұл оқиға сонымен қатар әскери хунтаға да зор әсер етті, ол көп ұзамай құлатылды. Маргарет Тэтчердің жалпы саяси мұрасы Ұлыбританияда әлі де даулы және бөлініс тудырады. Фолкленд аралдарының аясында оның үкіметінің HMS Endurance-ді қайтарып алуы қақтығыс себептеріне әсер еткен фактор болып саналады, өйткені ол Ұлыбританияның өзінің иелігін сақтауға қатысты позициясы туралы бұрыс сигнал берді. Дегенмен, Фолкленд аралдарында ол Аргентинаның басып кіруіне қарсы тұрудағы нығайтылған позициясы үшін қаһарман ретінде есептеледі. Арал тұрғындары 10 қаңтарда Маргарет Тэтчер күнін тойлайды, ал Стэнлидегі Тэтчер көшесі оның құрметіне аталған.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін Ұлыбритания аралдардағы инфрақұрылымын жақсартуға баса назар аударды. Әскери қатысуын күрт арттырып, RAF Маунт-Плезантта ірі база және Маре-Харбор портын салды. Стэнлидегі және аралдардың көлігі мен инфрақұрылымын жақсартуға көп инвестиция жасады, Стэнли–Маунт-Плезант тас жолын және Стэнлидегі көптеген жолдарды асфальттады. Стэнлидің өсуіне байланысты халық саны артты, бірақ Кампта (ауылдық жерлерде) азайды. 2008 жылдың қарашасынан бастап Шығыс және Батыс Фолкленд аралдары арасында тұрақты паром қызметі іске қосылды, ол MV Concordia Bay көлік кемесімен жолаушылар, автомобильдер мен жүктерді тасымалдайды. Бұл кеме екі винтті және аз суға жүзуге қабілетті. Фолкленд аралдарының басқаруына 1985 жылғы Конституция үлкен өзгеріс енгізді. Фолкленд аралдары үкіметі (FIG) демократиялық жолмен сайланатын парламенттік өкілдікке ие болды, ал губернатор, үкімет басшысы және монархтың өкілі ретінде, атқарушы билігі жоқ, тек рәсімдік лауазымда болды. Фолкленд аралдары, сыртқы саясаттан басқа, өзін-өзі басқарады. (FIG Біріккен Ұлттар Ұйымының деколонизация жөніндегі арнайы комитетінде өкілдік етеді, ал Ұлыбритания үкіметі енді қатыспайды.) Соғыстан кейін Аргентинамен байланыс үзіліп, Аргентина азаматтарына жер сатып алуға тыйым салатын заңдар қабылданды. Балама сауда серіктесі Чилиде табылды, жылдар бойы қарым-қатынас дамыды, соның ішінде Пунта-Аренасқа (Патагониялық Чилидің оңтүстігінде, Тьерра-дель-Фуэго жанында) рейстер ашылды. Соңғы жылдары аргентиналықтарға аралдарға қайтадан келуге рұқсат берілді, көбінесе олардың достары мен туыстары жерленген әскери зираттарды зияраттау үшін келеді. Соғыстан кейін 38 жыл бойы жер миналары үлкен мәселе болып келді. Жер миналарын жою жұмысы 2020 жылдың қараша айында аяқталды. 1983 жылы Ұлыбритания «Британдық азаматтығы (Фолкленд аралдары)» заңын қабылдады, ол арал тұрғындарына толық британдық азаматтық құқықтарды берді. Ұлыбританияның аралдарға деген бейілділігін көрсету үшін Маргарет Тэтчер, Уэльс ханзадасы және ханшайым Александра сияқты жоғары лауазымды тұлғалар сапармен келді. 1985 жылы Фолкленд аралдары тәуелділігі Фолкленд аралдары және жаңадан бөлінген Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдарына бөлінді. 1982 жылдан кейін Ұлыбритания мен Аргентина арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болып қалды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Ұлыбритания мен Аргентинаны аралдардың болашағын талқылау үшін келіссөздерге қайта оралуға шақырды, бірақ Ұлыбритания аралдардың егемендігі туралы одан әрі келіссөздер жүргізуден бас тартты. Ұлыбритания сонымен қатар соғыс кезінде басталған Аргентинаға қару-жарақ ембаргосын сақтап тұрды, бұл Аргентина қарулы күштерін (дәстүрлі түрде Ұлыбританиядан сатып алатын) басқа нарықтарға көшуге мәжбүр етті. Дипломатиялық қатынастар 1989 жылы қайта жаңартылды. 1990 жылдары Ұлыбритания мен Аргентина арасындағы қарым-қатынас одан әрі жақсарды. 1998 жылы Аргентина президенті Карлос Менем Лондонға сапар шекті, онда ол Аргентинаның аралдарға деген талаптарын қайта растады, бірақ оларды қайтару үшін тек бейбітшілік жолдары қолданылатынын мәлімдеді. 2001 жылы Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэр Аргентинаға барды, онда Ұлыбритания мен Аргентина арасындағы келіспеушіліктерді шешуге үміттенетінін айтты. Алайда, сапар барысында егемендік мәселесі талқыланбады.

Following the war, Britain focused on improving its facilities on the islands. It increased its military presence significantly, building a large base at RAF Mount Pleasant and its port at Mare Harbour. It also invested heavily in improving facilities in Stanley and transport and infrastructure around the islands, tarmacking the Stanley–Mount Pleasant road and many roads within Stanley. The population has risen due to the growth of Stanley, but has declined in Camp (the countryside). Since November 2008, a regular ferry service has linked East and West Falkland, carrying cars, passengers and cargo serviced by MV Concordia Bay, a twin screw shallow draught landing craft. A major change to the governance of the Falkland Islands was introduced by the 1985 constitution. The Falkland Islands Government (FIG) became a parliamentary representative dependency, whose members are democratically elected; while the governor, as head of government and representative of the monarch, is purely a figurehead without executive powers. Effectively, the Falkland Islands are self governing, with the exception of foreign policy. (The FIG represents itself at the United Nations Special Committee on Decolonisation, as the British Government no longer attends.) Links with Argentina were severed in the post war period, and laws introduced forbidding Argentine citizens from buying land. An alternative trading partner was found in Chile, with links developing over the years, including flights to Punta Arenas (in the far south of Patagonian Chile, near Tierra del Fuego). In recent years, Argentines have been allowed to visit the islands again, often to visit the military cemeteries where their friends and loved ones are buried. Land mines were a persistent problem for 38 years following the war. Land mine clearance was completed by November 2020. In 1983, the UK passed the British Nationality (Falkland Islands) Act granting full British citizenship to the islanders. High profile dignitaries visited to show British commitment to the islands, including Margaret Thatcher, the Prince of Wales, and Princess Alexandra. In 1985, the Falkland Islands Dependency was split into the Falkland Islands proper and a newly separate territory of South Georgia and the South Sandwich Islands. Relations between the UK and Argentina remained hostile after 1982. Although the United Nations General Assembly passed a resolution calling on the UK and Argentina to return to negotiations over the Islands' future, the UK ruled out further talks over the islands' sovereignty. The UK also maintained the arms embargo against Argentina that they initiated during the war, compelling the Argentine armed forces (a traditional UK buyer) to switch to other markets. Diplomatic relations were restored in 1989. Relations between the UK and Argentina improved further in the 1990s. In 1998, Argentine President Carlos Menem visited London, where he reaffirmed Argentina claims to the Islands, but stated that only peaceful means would be used for their recovery. In 2001, UK Prime Minister Tony Blair visited Argentina, where he stated his hope that the UK and Argentina could resolve their differences. However, no talks on sovereignty took place during the visit.

Ұлыбританияның әскери қатысуы және жаңа базалар

Соғыстан кейін британдықтар болашақтағы ықтимал шабуылға тап болды, сондықтан әуе кемесі аралдарды теңізге қарсы ұшақтардың эскадрильясымен күзетіп тұрды, ал жергілікті әуеайлақ реактивті ұшақтарға дайындалды. Бірінші күзетшілікке , ал содан кейін қорапшасын ауыстыру үшін солтүстікке кетті. "Invincible" Hermes-ті алмастыру үшін оралды, оған қазандықтарын шұғыл түрде тазалау қажет болды. "Invincible" оңтүстікке (сапар барысында тапсырылатын) жіберілгенге дейін қалды. Порт Стэнли ұшақ айлағы реактивті ұшақтарға дайын болғаннан кейін, бірнеше RAF F 4 Phantom ұшағы Illustrious-ты алмастырып, сол жерге орналасты. Аралдарда тұрақты гарнизон үшін казармалар болмағандықтан, Қорғаныс министрлігі екі бұрынғы автомобиль паромдарын казарма кемелері ретінде жалдады: TEV Rangatira – Жаңа Зеландияның Union Company компаниясынан және Ұлыбританиядағы Sealink компаниясынан. Rangatira 1982 жылдың 11 шілдесінде Порт Стэнлиге келді және 1983 жылдың 26 қыркүйегіне дейін болды. Тұрғындар базаны көлеміне және кейде шатастыратын орналасуына байланысты "Өлім Жұлдызы" деп атайды. Стэнлидің батысындағы Маунт Плезант жаңа база орналасуы үшін таңдалды. Әуеайлақ 1985 жылы Йорк герцогы тарапынан ашылды және 1986 жылы толыққанды жұмыс істеуге кірісті. IATA әуежай коды MPN қолданылатын RAF Mount Pleasant Фолкленд аралдарының жалғыз халықаралық әуежайы болып табылады, әскери рөлімен қатар. Азаматтық жолаушыларға арналған рейстер аптасына екі рет орындалады. Бұл рейстерді қазіргі уақытта Корольдік әуе күштерінің тапсырысы бойынша азаматтық әуе компаниясы жүзеге асырады және Ұлыбританияның Оксфордширдегі RAF Brize Norton әуежайынан және одан оңтүстік-орталық Атлант мұхитындағы RAF Ascension аралында жанармай құю үшін тоқтаумен ұшады. Чилилік LAN Airlines әуе компаниясы да Сантьягодан апта сайын рейстерді орындайды. 1980 жылдардың соңынан бастап, Фолкленд аралдарының жанында тұтынушылар арасында танымал екі түрлі шаян балықтың көптеп табылғанына байланысты балық аулау экономиканың ең ірі бөлігіне айналды. 2011 жылдың 14 қыркүйегінде Rockhopper Exploration компаниясы Шетланд аралдарының жанындағы Foinaven кен орнында қолданылған технологияны қайталай отырып, Floating production storage and offloading (FPSO) технологиясын пайдалану арқылы 2016 жылы мұнай өндіруді бастау жоспарларын жариялады. Өндіріс алаңына теңізде жұмыс істейтін шамамен 110 адам және құрлықта жұмыс істейтін тағы 40 адам қажет болады. Мұнай бағасы Brent мұнайының бағасының 90-105% құрауы күтілуде. Фокс-Бейдегі шағын бизнес жобаларының кейбіреулеріне бақша, лосось шаруашылығы және "Warrah Knitwear" атты тоқыма фабрикасы кірді. Туризм экономиканың екінші ірі бөлігі болып табылады. Соғыс аралдарға жаңа танымалдық әкелді; қазір туристер жануарлар дүниесін көруге және соғыс сапарларына келеді. Круиздік кемелер көбінесе Антарктидаға сапар ретінде келеді. Дегенмен, архипелагтың шалғай орналасуы және ірі қалаларға тікелей рейстердің болмауы Фолкленд аралдарын қымбат демалыс орнына айналдырады.

After the war, the British still faced potential future aggression, so an aircraft carrier was kept on station guarding the islands with its squadron of Sea Harriers, while the local airfield was prepared for jet aircraft. took guard duty first, whilst went north to change a gearbox. Invincible then returned to relieve Hermes, which urgently needed to have its boilers cleaned. Invincible remained until was rushed south (being commissioned during the journey). Once the Port Stanley runway was ready for jets, several RAF F 4 Phantoms were stationed there, relieving Illustrious. The islands lacked barracks for a permanent garrison, so the Ministry of defence chartered two former car ferries as barracks ships: TEV Rangatira from the Union Company of New Zealand and from Sealink in Britain. Rangatira arrived in Port Stanley on 11 July 1982 and stayed until 26 September 1983. The base is occasionally referred to by residents as "the Death Star" because of its vast size and sometimes confusing layout. Mount Pleasant, to the west of Stanley, was chosen as the site for the new base. The airfield was opened by The Duke of York in 1985, and became fully operational in 1986. Using the IATA airport code MPN, RAF Mount Pleasant also acts as the Falkland Islands' only international airport, in addition to its military role. Flights open to civilian passengers are operated twice weekly. These flights are currently operated by a civilian airline on behalf of the Royal Air Force, and fly to and from RAF Brize Norton in Oxfordshire, UK with a refuelling stop at RAF Ascension Island in the south central Atlantic Ocean. Chilean airline LAN Airlines also operate weekly flights from Santiago. Since the late 1980s, when two species of squid popular with consumers were discovered in substantial numbers near the Falklands, fishing has become the largest part of the economy. On 14 September 2011, Rockhopper Exploration announced plans under way for oil production to commence in 2016, through the use of Floating production storage and offloading (FPSO) technology, replicating the methodology used on the Foinaven field off the Shetland Islands. The production site will require approximately 110 people working offshore and another 40 working onshore. The oil is expected to trade at 90–105% of the Brent crude price. Some small businesses attempted at Fox Bay have included a market garden, a salmon farm and a knitting mill with "Warrah Knitwear". Tourism is the second largest part of the economy. The war brought the islands newfound fame; now tourists come both to see wildlife and go on war tours. Cruise ships often visit, frequently as a tie in to Antarctica. Nonetheless, the remoteness of the archipelago, and the lack of direct flights to major cities, make the Falklands an expensive destination.

Қорғау

Қоршаған орта мәселелеріне қатысты әлемдік қызығушылықтың артуына байланысты, аралдардың төңірегінде бірнеше табиғи қорықтар құрылды, бірақ ұлттық саябақтар жоқ. 1990 жылы Си Лайон аралына иелік еткен Клифтон отбасы оны Фолкленд аралдарын дамыту компаниясына сатты. Олар 60 мың тұқымды қамыс (tussac grass) отырғызған.