Кіріспе
Американдық жазушы Джиллиан Маруча Брэдшоу (14 мамыр 1956 жылы туған) – Ұлыбританияда тұратын американдық тарихи романдар, тарихи фантастика, балалар әдебиеті, ғылыми фантастика және заманауи ғылыми негіздегі романдардың авторы. Оның тарихи романдары көбінесе классикалық антикалық дәуірдегі оқиғаларды қамтиды – Ежелгі Египет, Ежелгі Грекия, Византия империясы, сақтар және Грек-Бактрия патшалығы, Императорлық Рим, Римге дейінгі және Рим Британиясы. Ол сонымен қатар Англия азамат соғысы туралы екі роман жазған.
Gillian Marucha Bradshaw (born May 14, 1956) is an American writer of historical fiction, historical fantasy, children's literature, science fiction, and contemporary science based novels, who lives in Britain. Her serious historical novels are often set in classical antiquity — Ancient Egypt, Ancient Greece, the Byzantine Empire, Saka and the Greco Bactrian Kingdom, Imperial Rome, Sub Roman Britain and Roman Britain. She has also written two novels set in the English Civil War.
Өмірбаян
Джиллиан Брэдшоу Вирджиния штатының Фоллс-Черч қаласында дүниеге келді және жастық шағының бір бөлігін Чилидің Сантьяго қаласында өткізді. Ол Мичиган университетінде оқыды, онда 1975 және 1977 жылдары классикалық грек тілінен Филлипс сыйлығын, ал тұңғыш романы үшін – «Майдың шоқбауы» – көркем әдебиет бойынша Хопвуд сыйлығын жеңіп алды. Кейін ол Кембридждегі Ньюнхэм колледжінде классикалық филологияны оқыды. «Майдың шоқбауы» романы Кембридж университетінің емтихандарына дайындалып жатқанда жарық көрді. Брэдшоу Кембриджде тағы бір жыл қалып, тағы бір роман жазып, болашақ мансабын ойластыруға шешім қабылдады. Алайда, ол сол жерде романдар жазу арқылы өмір сүре алатынын түсінді және содан бері романдар жазумен айналысып келеді. Сондай-ақ ол физика ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғап жатқан күйеуімен танысты. Брэдшоу мен оның күйеуі, британдық математикалық физика профессоры (және 2012 жылғы Иг Нобель сыйлығының иегері) Робин Боллдың төрт баласы бар. Ол өзі туралы: «Мен классикалық антикалық мәдениетке құштармын және демалыс күндері грек-рим ескерткіштерін аралауды ұнатамын. Отбасының қалған мүшелері гипокаустар мен ипподромдарға жиі барады. Кейде олар «Тағы бір рим ескерткіші ме?» деп қарсылық білдіреді, бірақ көбінесе оларға ұнайды», – дейді. Брэдшоудың физик күйеуі оның «Жемшік есепшісі» романында Архимедтің бейнесін жасауда көмектесті. Бірақ ол өзінің кейінірек айтқанынша, оның бейнесі Архимед туралы ежелгі деректерге негізделген, ал ол танитын теориялық физиктер сияқты емес. Брэдшоу Физика институтының «Физикалық қысқыштар» (Paperclip Physics) байқауының қазысы болды, ал ғылыми негіздегі оның қазіргі және тарихи романдары ғылыми жаңалықтарға адамның реакциясына қызығушылық танытады.
1991-2000 жылдар
Брэдшоу бұдан кейін үш балалар кітабы жазуға көшті – ең алдымен ежелгі Мысырға байланысты екі шағылысқан әңгімеден бастады: 1991 жылы жарық көрген «Аждаһа мен ұры» және 1992 жылы жарық көрген «Алтын ел». Соңғысында ата-анасы өлтірілген нубиялық ханшайым және Аждаһа Хатордың көмегімен тағын қайтарып алуға тырысатын ханшайым бейнеленеді. Осы екі кітаптан кейін 1993 жылы «Солтүстік желден тыс» жарық көрді. Роман Аполлонның жау патшайымнан гриффиндер тайпасын қорғауды тапсырған жас сиқыршы туралы. Атауы тағы да бұрынғы еңбекке сілтеме жасайды, осы жолы б.з.д. 7 ғасырлық грек Аристос Проконнесскийдің гриффиндер Скифияда, Борейдің үңгірінің жанында мекендегенін хабарлаған еңбегіне сілтеме жасайды. «Аждаһа мен ұры», «Алтын ел» және «Солтүстік желден тыс» кітаптарының барлығы оның балаларының ләззаты үшін жазылған әңгімелерден өркендеді. Брэдшоу 1998 жылы «Аралдағы рухтар» атты ересектерге арналған тарихи романын жазуын жалғастырды. Роман Марк Аврелийдің әскери қызметінде болған 8000 сарматтың бірі – Арианттың оқиғасын баяндайды. 2000 жылы ол өзінің алғашқы ғылыми-фантастикалық романын – естелік жоғалтқан және өзінің «Пол Андерсон» деген жеке басының ойдан шығарылған екенін анықтаған адам туралы «Бұрыс көрініс» романын жазды. Одан кейін «Құм сағаты» тарихи романы жарық көрді, ол Италияның Сиракуза қаласынан Архимедтің Александрия кітапханасындағы оқуынан бастап, Екінші Пуникалық соғысқа (б.з.д. 218–202 жж.) қатысуына дейінгі өмірін баяндайды.
2001 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2001 жылы Брэдшоу өзінің екінші ғылыми-фантастикалық романын – «Қауіпті жазбаларды» жариялады. Онда Валерия Торнхэм, жас классикалық гитарист және композитор, бала кезінде жарақат алғаннан кейін миына клондалған дің жасушалары отырғызылған. Ол потенциалды психозбен күдіктелгенімен психиатриялық зерттеу орталығына қамауға алынып, ұсталады, онда оған миының ерекше музыкалық қабілетіне жауапты бөлігін жоюға бағытталған операция жасау мүмкіндігімен қорқытады. Брэдшоудың 2001 жылғы тарихи романы «Құс аулау» Мари де Франстың «Бретон лайы Бисклавр» шығармасының негізінде жазылған. Роман Мари Пентиве, Шалендрейден ұрланған нормандық қыздың, XI ғасырдың соңындағы герцогтық сарайдағы өмірі мен интригаларына толы. Оның келесі тарихи романы «Клеопатраның мұрагері» (2002) Юлий Цезарь мен Египет патшайымы Клеопатра VII-нің ұлы Цезарь туралы баяндайды. Ол асырап алған ағасы Цезарь Августың бұйрығымен өлім жазасынан құтылуға үміттенген. Жасы келген шақта ол Рим империясында кедейлікте өмір сүруге мәжбүр болады. 2002 жылы Брэдшоу ежелгі Египетте өтетін «Изистің әділдігі» атты қысқа әңгіме жазды. Оқиға Птолемей XII билігі тұсында, б.з.б. 58 жылы Александрияда өтеді. Бұл әңгіме «The Mammoth Book of Egyptian Whodunits» жинағында жарық көрді. 2004 жылы бұл әңгіме чех тілінде «Esetina spravedlnost» деген атпен жарияланды. Одан кейін «Кезарға тапсырыңыз» (2003) атты тағы бір тарихи роман жарық көрді. Онда грек тегінен шыққан римдік азамат Гермоген Рим қаласында қарыз алуға тырысқанда кездесетін кемсітушілік және оның жеке күзетшісі «Кантабра» – бұрынғы гладиатор, Кантабриядан келген әйел туралы айтылады. 2003 жылы Брэдшоу Рим империясының соңғы онжылдықтарында өтетін «Аницилердің зұлымдығы» атты қысқа әңгімесін жазды. Аммиан Марцеллиннің «Рим тарихы» атты ғылыми басылымының стилінде жазылған бұл әңгіме «The Mammoth Book of Roman Whodunits» жинағында жарық көрді. Брэдшоу ғылыми-фантастикалық жанрға «Сомерстің емделуі» (2003) романымен оралды. Роман нейрохирург Дэвид Сомерстің тілдің ерекше бұзылуын емдеуге бағытталған жаңа әдісін көрсетеді. Алайда оның зерттеулеріне қаржы МИ-5 қызметінен түседі, себебі оның мақсаты жұртшылықтан жасырылған. 2004 жылы жарық көрген «От алхимиясы» атты тарихи романы Константинопольде IV Константиннің тұсында өтеді. Гераклиан әулетінің ханзадасының бұрынғы кәнизағы Анна, қызы Феодосияны өзі тәрбиелеуге тырысады, сонымен бірге оның асыл тегінің құпиясын сақтайды. Ал әлхимик Каллиникос Баалбектен грек отын жасаумен айналысады. «Жастық эликсирі» (2006) Брэдшоудың келесі романы болды. Онда философтың қызы мен оның молекулалық биолог әкесі арасындағы күрделі қарым-қатынас көрсетілген. Әкесі бала кезінде отбасын тастап кеткен, ал оның терідегі қартаю белгілерін жоюға арналған сарысуы жоғалып кеткен. «Қауіпті жазбалар» (2001) романы сияқты, бұл туындыда дің жасушаларын зерттеу тақырыбы көтеріледі. «Қан ағашы» 2007 жылы жарық көрді. Бұл роман заманауи Британияда өтеді және үй жиһаздарын жасау компаниясының өлімелі ауруға шалдыккан қызметкері Антония Ланчестердің өміріне толы. Ол жұмыс берушісінің компьютерінен заңсыз ағаш кесу және жемқорлық туралы қылмыстық файлдарды экологиялық науқандық топқа тапсырады. Оның келесі романы «Қараңғы солтүстік» (2007) Брэдшоуды Рим Британиясына қайтарды. 208 жылы өтетін оқиғада император Септимий Северус билігінің қиындықтары мен Шотландияны жаулап алу әрекеті Мемнонның (африкалық атты барлаушы) және императрица Юлия Домның үй ішіндегі мүшелерінің көзімен көрсетілген. «Күннің қалыңдығы» (2008) ежелгі Грекияда, Родос аралында б.з.б. 246 жылы өтеді. Кеме қатынасы, қарақшылық және Жерорта теңізінің шығысындағы саясат Антиох II Теостың билігінің соңы мен үшінші Сирия соғысының басталуындағы екі адамның тағдырына байланысты жақсы зерттелген фон құрайды. «Лондон тізбекте» (2009) – Брэдшоудың ағылшын азаматтық соғысына арналған екі жоспарлы тарихи романының біріншісі. Оның көптеген романдары сияқты, бұл ерлер үстемдік ететін әлемде тәуелсіздік үшін күрескен әйелдің тағдырына назар аударады. 1647 жылдан бастап, роман Лондондағы саяси тұрғыдан сезімтал баспа саудасында өзін орнықтыруға тырысатын жас әйел Люси Вентордың өмірін көрсетеді. «Бұзылатын тәж» (2011) Люсидің баспа ісіндегі мансабын баяндайды: жаңалықтар кітаптарын басып шығару және цензурадан қашу.
Тиімділігі және маңызды қабылдау
Брэдшоу классикалық мәдениет туралы терең білімге ие – ежелгі грек және рим әлемдеріндегі өмір туралы – және ол осы білімін тарихи көркем әдебиетінде пайдаланады. Осы сыншылар тарапынан жоғары бағаланған тарихи романдар кейбіреулерді Розмари Сатклифтің әдеби мұрагері деп ойлауға жетеледі. Брэдшоудың ғылыми негізде жазылған романдары да осыған ұқсас сенімділікке ие. Джиллиан Брэдшоудың романдары ағылшын тілінде Ұлыбританияда және АҚШ-та жарық көрді, сондай-ақ: чех (оның есімі кейде Джиллиан Брэдшоуова деп аударылады); дания; француз; неміс; және испан тілдеріне аударылды. Оның алты негізгі басылған тілінде Брэдшоудың шығармалары сыншылардың жоғары бағасын алды. Чех тілінде оның екі әңгімесі де жарық көрді. "Изистің әділдігі" 2004 жылы "Esetina spravedlnost" деген атпен, ал "Аничилердің зұлымдығы" 2008 жылы "Zlovolnost Anicijských" деген атпен жарияланды.