Кіріспе

Ерлер мен әйелдердің екеуін де қабылдайтын масондық формасы. Ко-масондық 1890 жылдары Францияда «Le Droit Humain» ұйымының құрылуымен басталды және қазір әлемнің түкпір-түкпірінде бірнеше ко-масондық басқармалармен өкілдік етілетін халықаралық қозғалыс болып табылады. Көптеген тек ерлерге арналған масондық ложалар ко-масондықты мойындамайды, оны ресми емес деп санайды.

Адам құқығы

Халықаралық ерлер мен әйелдерге арналған масондық орден Le Droit Humain Францияда он тоғызыншы ғасырдың соңында, феминистік қозғалыс пен әйелдердің сайлау құқығы үшін күрес кезінде құрылды. Бұл алғашқы аралас масондық орден және сонымен қатар алғашқы халықаралық масондық орден болды. Бүгінде оның барлық 5 құрлықтағы 60-тан астам елден 32 000-ға жуық мүшесі бар. Географиялық тұрғыдан ол 41 федерацияға, 8 юрисдикцияға және 20 пионерлік ложаға бөлінген. Француз масондығы ұзақ жылдар бойы әйелдерді қабылдауға тырысқан, Grand Orient de France 1774 жылдан бастап «Асырап алу рәсімдеріне» рұқсат берген, осы арқылы ложалар масондардың әйелдері, жұбайлары мен қыздарын «асырап ала» және оларға бірнеше дәрежедегі құпияларды үйрете алатын. 1879 жылы Францияның Жоғарғы Кеңесінің мүшелері арасындағы келіспеушіліктерден кейін он екі ложа одан шығып, Grande Loge Symbolique Écossaise (GLSE) құрды. Осы ложалардың бірі, Ле-Пектегі Les Libres Penseurs (Еркін ойлаушылар) өз жарғысында әйелдерді масондыққа қабылдау құқығын сақтап, ерлер мен әйелдердің теңдігін жариялады. 1882 жылдың 14 қаңтарында танымал гуманитар, феминист автор және лекторы Мария Дераисмес, ложасы өз Үлкен ложасынан шыққаннан кейін Les Libres Penseurs ложасында қабылданып, дәрежеге көтерілді. Ложаның құрметті шебері, бауыр Хоуброн, бұл әрекетті адамзаттың жоғары мүддесін қорғау және «Еркін масон еркін ложада» принципін логикалық түрде қолдану ретінде ақтады. 1890 жылы La Jérusalem Écossaise ложасы, сондай-ақ Grande Loge Symbolique Écossaise ложасы, ерлер мен әйелдерді қабылдайтын жаңа масондық орден құру үшін басқа ложаларға өтініш жасады. Бұл жолы La Jérusalem ложасы әйелдерді өзі қабылдауды ұсынбады, бірақ қатар жұмыс істейтін жаңа орден құруды ұсынды. Оның басты жақтаушысы француз сенаторы, әйелдердің тең құқығын қорғаушы және Les Libres Penseurs мүшесі доктор Жорж Мартин болды. 1893 жылдың 14 наурызында Дераисмес, Мартин және тағы бірнеше еркек масондар Парижде La Respectable Loge, Le Droit Humain, Maçonnerie Mixte (Құрметті ложа, Адам құқығы, Аралас масондық) құрды. Олар 16 танымал француз әйелін қабылдап, дәрежеге көтеріп, масондыққа бекітті. Көп ұзамай, сол жылдың 4 сәуірінде аралас шотландтық дәстүріндегі Францияның Ұлы ложасы – Grande Loge Symbolique Écossaise Mixte de France құрылды, ол кейіннен Халықаралық аралас масондық ордені «Le Droit Humain» деп аталды. Бұл көптеген басқа масондық формаларынан түбегейлі өзгешелік болды, себебі жаңа орден тек Жоғарғы күшке сенуді ғана талап етпеді (Grand Orient de France 1877 жылы бұл талаптан бас тарған еді) – ол «әділ, адал және еркін, жетілген жастағы, салауатты ойлы және қатаң моральды» барлық адамзатқа есігін ашты. 1895 жылдың өзінде Le Droit Humain ложасы (номірі жоқ) Вернон, Блуа, Руан және Гавр қалаларына сапар шекті, онда «іріктеу» деп аталатын конференциялар өткізіп, әр жолы көп көрерменнің қатысуымен қабылдау рәсімдерін өткізді. Осылайша, 1895 жылы Блуада No1 ложа құрылды, бірақ 1902 жылы тоқтатылған бұл ложа жақында ғана қайта жанданды.

Нидерланды және Голландиялық Шығыс Үндістан

Бірінші бірлескен масондық голланд ложасы 1905 жылғы 10 маусымда Амстердамда Ұлы ханым Мари Жорж Мартин мен Ұлы оратор Жорж Мартиннің қатысуымен салтанатты түрде ашылды, оның ерекше атауы Cazotte Nr. 13 болды. Кейіннен Гаагада (1911 жылы Nr.41), Хилверсумда (1913 жылы Nr.43), Роттердамда (1915 жылы Nr.92), Арнемде (1916 жылы Nr.74) және тағы Амстердамда (Nr. 53) бірнеше ложалар құрылды. Бірлескен масондық Голландиялық Шығыс Индияға да енгізілді, онда В. Б. Фрике Ява аралында Lux Orientis Nr.402 ложасын құрды, одан кейін 1913 жылы Сурабаяда Nr. 421, Семарангта және 1915 жылы Бандунгтегі Nr.422 ложалары ашылды. (Nr. 402 және 422 ложалары әлі де жұмыс істеп тұр). Суматра аралындағы Медан қаласында да бір ложа ашылды. 1895 жылғы еркін ойлау конгресінде No.1 Le Droit Humain ложасының аға диаконы Луиза Барбероуза Брюссельде бірлескен масондықты таныстырып, оның бюллетенін көрсетті. Амстердамдағы No.13 Cazotte ложасының мүшесі болған Рельфс бауыр, No.44 ложасының қасиеттілік рәсімі кезінде Швейцария Alpina Ұлы ложасының және Францияның Ұлы Шығысының мүшесі болды және 18-ші дәрежеге ие болды. Шетелдік азаматтар әскери қызметке шақырылып, үйлеріне қайтуға мәжбүр болғандықтан ол соғыс кезінде ложаның жабылуына жол беруге тырысты. Ал Рельфс соғыстан кейін өзінің құндылығын дәлелдеуге тиіс болды. Австралиялық орденнің ең танымал масоны – Эдит Д. Кован, Австралия парламентіне (WA) сайланған алғашқы әйел, ол бұрынғы St Cuthbert's Lodge No.416 ложасының белсенді мүшесі болды. Оның парламенттегі ең қызықты жауаптарының бірі, мүмкін, масондық мәні бар, Латхам депутатына берілген жауап еді, ол Эдит әпкеге: «Әрине, Кован ханым, сіз әйелдерді еркектер деңгейіне түсіргіңіз келмейді?» – деп сұрағанда, ол: «Жоқ, Латэм мырза, мен еркектерді әйелдер деңгейіне көтеруді көздеймін!» – деп жауап берді. #404 Сидней ложасын бір кезде Чарльз Лидбитер басқарған, ол бүгінде көптеген гендерлік теңдікті қолдайтын ложалар қолданатын Лаудердейл рәсімінің бірлескен авторы болды.