Кіріспе

Кәсіби күрестің жанры. Midget wrestling – ерекше кішкентай бойлы адамдарды қатыстыратын кәсіби күрес. Оның шарықталу кезеңі 1950-1960 жылдары болды, сол кезде Little Beaver, Lord Littlebrook сияқты күрескерлер Солтүстік Америкада гастрольдік сапарлар жасады, ал Sky Low Low Ұлттық күрес альянсының (NWA) әлемдік мидж чемпионатының тұңғыш иегері атанды. Келесі екі онжылдықта Солтүстік Америкада Little Tokyo (Жапония) сияқты шетелдік күрескерлер де танымал болды. Бұл түр күрес промоушендерінде 1950-жылдардан 1970-жылдарға дейін өте танымал болды. Көптеген турнирлерде мидж күрескерлері, командалық және әйелдер күресі де ұйымдастырылды. Әртүрлі қалалардағы телешоуларда мидж күресі жиі көрсетілетін. WWF WrestleMania III-тен кейін мидж күресінің танымалдығы төмендеді. Содан кейін промоушендер мидж дивизияларын ұсынуын жалғастырды, бірақ оның танымалдығы ақырындап төмендеді. 1990-жылдардың ортасына қарай мидж күрескерлері көбінесе бәсекелі күрес емес, көңілді матчтар мен сегменттерде көрінетін болды. Мексикада жағдай басқаша болды, өйткені Маскарита Саграда AAA және Consejo Mundial de Lucha Libre сияқты танымал мексикалық промоушендерде бәсекелесуін жалғастырды. 2000-жылдардың ортасында АҚШ-та мидж дивизиялары қайтадан ірі күрес промоушендерінің құрамына енді, ал WWE-нің Hornswoggle сияқты күрескерлер орташа бойлы ерлерге арналған чемпионаттар үшін күресіп, жеңіске жетті. Американың Кішкентай Адамдары (LPA) мидж күресін кішкентай адамдардың тек ойын-сауық екен деген стереотипті күшейтеді деп сынады, сондай-ақ "мидж" сөзін пайдануды, оны қорлау сияқты қарапайым қорлау деп атады. Осы терминге қатысты күрескерлердің пікірлері әртүрлі: кейбіреулері оны тек кішкентай бойларын сипаттау үшін қолданады, ал енді біреулері оны ескірген немесе қорлау деп санайды.

Ерте тарих

Кәсіби күрес Америка Құрама Штаттарының водевиль шоуларында пайда болды. 1950 жылдар "кішкентай күрестің алтын ғасыры" деп аталады. Осы онжылдықта Sky Low Low, Little Beaver, Lord Littlebrook және Fuzzy Cupid Канада аймақтарын аралап, Стю Харттың Stampede Wrestling сияқты ұйымдарда күресті. Онтариода Ларри Касабоски кішкентай күрес шоуларын да ұйымдастырды. Sky Low Low-тың бір әдісі – кез келген кішкентай кәсіби күрескерге оны екі жеңістен үш жеңіске дейін 100 долларға жеңуге ашық шақыру жасау. Sky Low Low жиі Fuzzy Cupid-пен командалық кездесулерде де өнер көрсетті. Ал Lord Littlebrook өзінің жекпе-жектерінде әуедегі қимылдарды қолданған алғашқы күрескерлердің бірі деп есептеледі. Солтүстік Америкадан басқа, Littlebrook Австралияда, Жапонияда және Таиландта да күресті. "Fabulous Moolah" атты әйел күрескер Оңтүстік Каролинадағы үйінде кішкентай күрескерлерді, соның ішінде әйел күрескер Diamond Lil-ді жаттықтырды. Әйел кішкентай күрескерлер 1960 және 1970 жылдары танымал болды. 1960 жылдардың ортасынан соңына қарай Diamond Lil Darling Dagmar-мен күресті, ал 1970 жылдары Lil негізінен Princess Little Dove-пен бәсекелесті. Басқа да белгілі әйелдер қатарында Sheila Johnson, Cherrie Lamour және Gypsey Rose бар. Әйелдер де, ерлер де Georgia Championship Wrestling сияқты ұйымдар үшін үнемі жарысқа қатысты.

Басым көрсеткіштері мен төмендеуі

Керемет күрес 1970 және 1980 жылдары да танымал болды, шетелдік күресшілер АҚШ-қа жарысқа келді. Жапондық кәсіби күресші Little Tokyo 1970-ші жылдары Ұлттық Күрес Одағына (National Wrestling Alliance) қатысты. Британдық күресші Лорд Литтлбрук өнер көрсетуді жалғастырды, бірақ 1980-ші жылдардың соңында World Championship Wrestling-те Джек Виктория мен Рип Морганның менеджері болды. 1987 жылдың 12 наурызында WWF-тің WrestleMania III іс-шарасы – 1980-ші жылдардағы күрес бумының шыңы саналатын – Haiti Kid және Little Beaver күресшілерінің командалық жекпе-жегін қамтыды, оларға орташа денелі Hillbilly Jim күресшісі Little Tokyo және Lord Littlebrook-ты жеңіп, King Kong Bundy-ді қатыстырмау арқылы жеңді. Кездесу барысында Бунди Кішкентай Бобрды төңкеріп, арқасын сындырып, оны ерте зейнетке шығуға мәжбүр етті. 1990-шы жылдардың басында АҚШ-та керемет күрес күрт төмендеді. Керемет күресшілер көбінесе комедиялық рөлдерде көріне бастады, бұл Американың Кішкентай Адамдары (Little People of America) тарапынан "толығымен қорлаушы және кішкентай адамдарды жақсы көрініс үшін, көңіл көтеру үшін көрсету" деп сынға алынды. Осы комедиялық рөлдерде күресшілер қазіргі күрес жұлдыздарының кіші нұсқалары ретінде пайда болды. Мысалы, Клод Жиру WWF-дегі қызметін үлкен күресшілердің кіші нұсқасы болып киініп жалғастырды; ең танымал – оның Динк клоун кейіпкері, ол Doink клоунының "мини" болды. Динк ретінде Жиру 1994 жылғы WrestleMania X-те Doink-пен бірге Bam Bam Bigelow және Luna Vachon-ға қарсы кездесуде өнер көрсетті. Ол сол жылы Survivor Series-те де пайда болды, Doink және тағы екі керемет күресші (Pink және Wink) бірге Джерри Лоулер мен Лоулердің "минилеріне" (Sleazy, Queasy және Cheesy) қарсы күресті. Керемет күресшілерді комедия ретінде пайдаланудың артуына жауап ретінде 1950-ші жылдары танымал болған Лорд Литтлбрук: "Мен жиренемін, шынымен де жиренемін. Мен керемет күрес қалаймын, керемет комедия емес" деді.

Қайта өрлеу

1990 жылдардың соңында WWF және Мексиканың AAA бірлесіп таланттарды алмасу бағдарламасын жүзеге асырды, бұл бірнеше луча либре «миджет» (ұсақ бойлы) күрескерлеріне WWF телеарнасында өнер көрсетуге мүмкіндік берді. World Championship Wrestling (WCW) де мексикалық «миджет» күрескерлерінің көптеп келуін бастан өткерді. 1996 жылдың соңында толық бойлы күрескер Маскара Саграда 1996 жылғы Starrcade іс-шарасы алдындағы «қараңғы» жекпе-жекте күш сынасты, онда ол Октагонситомен (Октагонның кіші нұсқасы) бірігіп, Джеррито Эстрада мен Пиратита Морганды жеңді, соңғысы да кішкентай адам еді. Ертесі күні командалар тағы да кездесті, бұл жолы WCW Monday Nitro бағдарламасында. Тәуелсіз ареналарда «миджет» күресіне қызығушылық артып, Half Pint Brawlers сияқты топтар DVD таспаларын сата бастады және Kid Rock сияқты музыкалық жұлдыздардың өнер көрсетулеріне жеңілді. 2005 жылы World Wrestling Entertainment (WWE) SmackDown! брендінің құрамында 1,5 метрден төмен бойлы күрескерлерден тұратын «жүніорлер» дивизионының құрылуын жариялады, бірақ ол 2006 жылдың наурызында таратылды. Көптеген «жүніор» таланттарын босатқаннан кейін, олар 2006 жылдың мамырында Дилан Постлды жұмысқа алды, ол солтүстік ирландиялық күрескер Фит Финлейді рингке шығарып жүретін лепрекон кейіпкерін (алғаш Литтл Бастард, кейін Хорнсвоггл деп аталды) сомдады. 2007 жылдың шілдесінде ол Great American Bash іс-шарасында WWE Cruiserweight чемпионы атанды, бұл титул әдетте толық бойлы ерлер күрескерлеріне тиесілі болатын. Финлей мен Хорнсвоггл 2008 жылдың маусымында Night of Champions іс-шарасында WWE Tag Team чемпионы атағы үшін де күресті. Компанияда жұмыс істеген кезінде тәуелсіз ареналарда жұмыс істейтін «миджет» күрескерлері, соның ішінде Short Sleeve Sampson, Финлеймен қарым-қатынасы нашарлаған үлкен күрескерлердің кіші нұсқаларын сомдау үшін шақырылды. 2000 жылдың ақпан айында Micro Wrestling Federation (MWF) құрылды, бұл ұйымның барлық мүшелері кішкентай адамдардан тұратын күрес промоушены болды. Бұл промоушенде күрес жекпе-жектерінен бөлек, комедиялық элементтер де болды. XXI ғасырда спорт айналасында көптеген даулар туды. Half Pint Brawlers күрес тобы 2008 жылдың қаңтарында Солтүстік-Батыс университетінде Delta Upsilon студенттік бауырластығының іс-шарасында секс жасауды көрсетті, степлерді қару ретінде пайдаланды және басқа да қауіпті трюктар жасады. Бұл оқиғадан кейін бауырластыққа тәртіптік шаралар қолданылды. Сонымен қатар, 2007 жылдан бастап Американың Кішкентай Адамдар Қоғамы «миджет» сөзін қолдануға қарсы болды, оны унизинг деп санайды. Осы спорттың қатысушылары бұл бағалаумен әрқашан келіспейді, спорттың ұзақ тарихы мен осы терминнің көрермендерге тартымдылығын атап көрсетеді. Мексикада ол AAA, Consejo Mundial de Lucha Libre (CMLL) және жылдар бойы көптеген тәуелсіз промоутерлермен жұмыс істеді. Ол CMLL промоушенынде дебют жасады, онда ол танымал лучадор Маскара Саградадан үлгі алып, испан тілінде «Кішкентай қасиетті маска» деген мағына беретін Mascarita Sagrada деген рингтік есім алды. Mascarita Sagrada ретінде жұмыс істеген алғашқы жылында ол Пуэрто-Рикода World Wrestling Council (WWC) ұйымының 17-ші жылдық мерекелік іс-шарасында Aguilita Solitariaмен бірігіп, Piratita Morgan мен Espectritoға қарсы жеңіліске ұшырады. Бұл жекпе-жек Mascarita Sagrada мен Espectritoның алғашқы жұптасуларының бірі болды, бұл бәсекелестік он жылға созылып, бірнеше промоушенді қамтыды. 1990 жылдары АҚШ-та «миджет» күресінің танымалдылығы төмендеген кезде, Мексикада бұл спорт әлі де танымал болды. Шындығында, танымал мексикалық Consejo Mundial de Lucha Libre (CMLL) промоушены 1989 жылы, бір жыл бұрын өзінің «миджет» дивизионының құрылуын жариялады. 1992 жылы промоушен «миджет» күрескерлері үшін CMLL World Mini Estrella Championship бірінші титулын құрды. Mascarita Sagrada бірінші чемпион атанды. 1994 жылдың қарашасында Саграда мен Октагонсито бірігіп, AAA промоушенынің алғашқы төлемақымен көрсетіліп жатқан When Worlds Collide іс-шарасында Espectrito мен Джеррито Эстраданы жеңді. 2002 жылы AAA AAA Mascot Tag Team Championship-ті құрды, бұл толық бойлы күрескер мен оның «миджеті» ұстайтын командалық чемпионат болды. Бастапқы чемпиондар Маскара Саграда мен Маскарита Саграда болды, олар титулды шамамен екі жыл бойы сақтап, кейін Эль Алебрие мен Куйеге жоғалтты.

Чемпионаттар мен жетістіктер

Ұлттық күрес одағының алғашқы әлемдік кішкентай чемпион атанған Скай Лоу Лоу (Марсель Готье), Кішкентай Бобер (Лионель Жиру), Лорд Литтлбрук және Фузи Купидон кәсіби күрес даңқы залына енгізілді. Бұған қоса, кішкентай кәсіби күрескерлер үшін тағы да марапаттар әзірленді. Мысалы, Pro Wrestling Illustrated журналы 1972 жылдан 1976 жылға дейін жыл сайын «Жылдың кішкентай күрескері» сыйлығын табыстады. Ұлттық күрес одағы 1949 жылдан 1999 жылға дейін NWA әлемдік кішкентай чемпиондығын ұйымдастырды. Кішкентай Токио бұл титулды басқа ешбір күрескерден көп ұстады, барлығы үш мәрте жеңіске жетті. Сонымен қатар, Кішкентай Токио және Лорд Литтлбрук сияқты күрескерлер ұстаған әлемдік кішкентай командалық чемпиондығы да болды. Бірнеше мексикалық кішкентай чемпиондық атақтары да бар, олардың ішінде AAA әлемдік Mini Estrellas чемпиондығы және Mascot Tag Team чемпиондығы, Consejo Mundial de Lucha Libre әлемдік Mini Estrella чемпиондығы, Мексика Ұлттық Mini Estrella чемпиондығы және Дүниежүзілік күрес қауымдастығының Minis чемпиондығы бар.