Мартин Донелли: Жаңазеландиялық спортшының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Жаңа Зеландия спортшысы (1917–1999)

Мартин Патэрсон Доннелли (17 қазан 1917 – 22 қазан 1999) – Жаңа Зеландияда туған спортшы, Жаңа Зеландия құрамасы үшін тестілік крикеттен және Англия құрамасы үшін регбиден ойнаған. Ол Англия мен Сиднейдегі Courtaulds компаниясында жұмыс істеді.

Жеке өмір

Жаңа Зеландияның Нгаруавахиа қаласында туған Донеллидің егіз інісі Морис 1918 жылы испан тұмауы эпидемиясында көз жұмды. Донеллидің анасының бабасы Уильям Батлер британдық армияның 20-шы аяқ әскері полкінің қатысушысы болды, кейіннен Ланкашир фюзилерлері деп аталды және 1847 жылы Жаңа Зеландияның Ховик қаласына Корольдік Жаңа Зеландия қорғау корпусының құрамында қоныстанды.

1930 жылдар

Доннеллидің спорттық таланты тез дамыды және Доннелли соққы беру және алаңдағы шеберлігімен, сондай-ақ Регби одағындағы қабілетімен танымал болды. Нью-Плимут ер балалар орта мектебінде оқып жүрген кезінде, 1936 жылғы қаңтарда Доннелли Таранакиға қарсы ойында 49 ұпай жинады. Бұл оның 1936 жылғы қаңтарда Веллингтон командасы сапында Оклендке қарсы Plunket Shield матчындағы бірінші сыныптық дебютіне әкелді, онда ол 22 және 38 ұпай жинады. Әлі 19 жасқа толмаған Доннелли 1937 жылы Жаңа Зеландияның Англияға жасаған турына күтпеген орайлап іріктеліп алынды, ол бұған дейін тек бір ғана бірінші сыныптық матчта ойнаған болатын. Жылысып ойнаған матчтарда үміткерлік танытқанмен, толыққанды нәтиже көрсетпесе де, іріктеушілер шыдамдылық танытып, Доннелли Лордста өткен бірінші тестідегі дебютін жасады. Ол 0 және 21 ұпай жинады, бірақ келесі екі тестіде 4 және 37*, 58 және 0 ұпайларын енгізіп, команда құрамында қалды. Ол округтік командаларға қарсы жарыстарда үлкен жетістікке жетіп, соққы беру көрсеткіштері бойынша екінші орынды иеленді және "Wisden" басылымынан мақтау алды, оны "дамып келе жатқан жұлдыз" деп сипаттады. Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін, Доннелли 1938 жылы Крайстчерч қаласына көшіп, Кантербери университетінде оқуын жалғастырып, Кантербери командасы үшін ойнады. Ол сол жерде 1939 жылы Plunket Shield турниріндегі ең үздік соққышы атанды және Redpath кубогын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол Кентберри университеті, Кентберри провинциялық XV және Жаңа Зеландия университеттері үшін де регби ойнады.

1940 жылдар

Дипломды бітірген соң Доннелли Веллингтонға оралды, бірақ 1940 жылы Жаңа Зеландия армиясына қабылданудан бұрын бір ғана бірінші сыныптық матч өткізді. 1941 жылы офицерлік шен берілген ол Солтүстік Африка мен Италияда танк командирі болып қызмет етті. Каирде ол болашақта өзіне сәттілік әкелетін, ескі көп жолақты шапан сатып алды, оны соғыстан кейінгі крикет мансабында алаңға шыққан сайын киеді. Соғыс аяқталғаннан кейін Доннелли Доминион командасының құрамында 1945 жылы Лордс стадионында Англия XI командасына қарсы ойнады, 133 ұпай жинады, соның ішінде павильон төбесіне соққан бірлік те болды, содан кейін Оксфордтағы Вурчестер колледжіне тарих оқуға түсті. 1946 жылы Оксфорд университеті үшін крикет ойнап, алты жүздік соқты, ал 1947 жылы команда капитаны болды. Ол жыл сайын Оксфорд командасының ең көп ұпай жинаған ойыншысы атанды, әлемдегі ең жақсы солжақ қол ойыншысы ретінде танылды және 1948 жылы Wisden Cricketer of the Year атағын жеңіп алды. Оксфордты бітірген соң Доннелли Courtaulds компаниясында жұмыс істей бастады, сонымен қатар Warwickshire командасы үшін крикет ойнады. 1948 жылы Warwickshire командасының Миддлсекске қарсы ойынында, сол қолмен айналдыратын Jack Young оны қақпаның дұрыс емес жағынан шапқылап жіберді, доп оның аяғынан секіріп, басынан асып, қақпа артына түсіп, қайта айналып қақпаларды құлатты. Ол өзінің шабуылға бағытталған ойын стилімен көрермендерге әсер етті, тіпті бұрынғы чемпион C.B. Fry оны көрген ең жақсы солжақ қол шабуылшысы деп санады. Осы көрсеткіштеріне сүйене отырып, Доннелли 1949 жылы Жаңа Зеландияның Англияға сапарына шақырылды, онда ол өзінің беделін одан әрі арттырып, Тест сериясында 77.00 орташа ұпаймен 462 ұпай жинады, оның ішінде 64, 206, 75 және 80 ұпайлары бар еді. Доннеллидің Лордста соққан 206 ұпайы – жаңа зеландиялықтың алғашқы Тест жүздігі болды және 1955-56 жылдары Делиде Bert Sutcliffe-тің 230 ұпайына дейін ең жоғары Жаңа Зеландия Тест көрсеткіші болып қала берді. 1949 жылғы серия Доннеллидің Тест мансабының соңы болды. Барлығында Доннелли тек жеті Тест матчында ойнады, барлығы Англияда, 52.90 орташа ұпаймен 582 ұпай жинады. Кішкентай бойлы (оның лақап аты "Squib") Доннелли Лордста үш "классикалық матчтың" әрқайсысында жүздік соққан екі крикетшінің бірі (Percy Chapmanмен бірге): Тест матчтары (1949 жылы Англияға қарсы Жаңа Зеландия үшін 206 ұпай), Gentlemen versus Players (1947 жылы Gentlemen үшін 162 ұпай) және Университет матчы (1946 жылы Кембриджге қарсы Оксфорд үшін 142 ұпай). 1960 жылы Neville Cardus Доннеллидің Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Англияда ойнаған ең жақсы солжақ қол шетелдік шабуылшысы екенін айтты. Доннеллидің сүйікті соққысы, аяқтан жаққа соққысы көрермендерді таң қалдырып, риза етті, ал кейбір комментаторлар оны барлық уақыттағы ең жақсы қорғаушы деп санайды.

At the completion of his degree, Donnelly returned to Wellington but played only one more first class match before enlisting in the New Zealand Army in 1940. Commissioned in 1941, he served as a tank commander in northern Africa and Italy, rising to the rank of Major. While in Cairo, he purchased what would become his lucky cap, an old multi striped number, that he would wear whenever he took the field in his post war cricketing career. At war's end, Donnelly was a member of the Dominions side that played an England XI at Lord's in 1945, making 133, including a six hit onto the roof of the pavilion, before going up to Worcester College, Oxford, to read history. He played cricket for Oxford University in 1946, scoring six centuries, and then as captain in 1947. He headed the Oxford batting averages each year, gained a reputation as the best left hander in the world, and won selection as Wisden Cricketer of the Year in 1948. Following his graduation from Oxford, Donnelly commenced working for Courtaulds while playing cricket for Warwickshire. In 1948, playing for Warwickshire against Middlesex, he was bowled by left arm spinner Jack Young from the wrong side of the stumps, the ball having bounced off his foot and over his head before landing behind the stumps and spinning back to dislodge the bails. He continued to impress observers with his attacking style of play, including former champion C B Fry, who believed Donnelly to be the best left handed batsman he had seen. On this form, Donnelly was chosen for the 1949 New Zealand tour of England, where he continued to enhance his reputation, making 462 runs in the Test series at 77.00, including scores of 64, 206, 75 and 80. Donnelly's 206 at Lord's was the first Test double century by a New Zealander and remained the highest New Zealand Test score until Bert Sutcliffe's 230 not out against India at Delhi in 1955–56. The 1949 series would prove to be the end of Donnelly's Test career. In all, Donnelly played just seven Tests, all in England, making 582 runs at 52.90. A short man (his nickname was "Squib"), Donnelly is one of only two cricketers (along with Percy Chapman) to have scored centuries at Lord's in each of the three "classic matches": Test matches (206 for New Zealand against England in 1949), Gentlemen versus Players (scoring 162 for the Gentlemen in 1947) and the University Match (scoring 142 for Oxford against Cambridge in 1946). In 1960, Neville Cardus expressed the opinion that Donnelly was the finest left handed foreign batsman to play in England since World War II. Donnelly's favourite shot, a legside flick off the pads, often had spectators gasping in admiration, while some commentators suggested he was the best cover point of all time.

Регби мансабы

Доннели сонымен қатар Оксфорд университетінің регби командасында ойнады, ұшқыштық жартысы ретінде жетістікке жетті, ал 1947 жылы Дублиндегі Лансдаун Роудта Ирландияға қарсы матчта Англия құрамасында орталық ретінде бәсекеге түсті, бірақ онша сәтті болмады.

Кейінгі өмірі

1950 жылы төрт бірінші сыныптық матчтан кейін «Куртольдс» компаниясы жаңа үйленген Доннеллиді Сиднейдегі кеңсесіне менеджерлік қызметке жіберді. Ол крикеттен гөрі балық аулауды ұната бастады. Жаңа Зеландияда 131 бірінші сыныптық матчтың бар болғаны 13-ін ойнағанымен, және тек жеті тестілік матчта ғана қатысқан, соның ішінде ешқайсысы Жаңа Зеландияда өтпегеніне қарамастан, ол 1990 жылы Жаңа Зеландияның спорттық даңқ залына енгізілді. 1999 жылдың 22 қазанында Сиднейде қайтыс болды. Одан әйелі, үш ұлы және бір қызы қалды. Нью-Плимут ер балалар орта мектебіндегі төрт үйдің бірі – «Донелли үйі» оның құрметіне аталды. Уэсли Харт 1990 жылы «Мартин Доннели: Иннинг бойынша рекорды» атты кітап жазды. Род Най 1999 жылы «Мартин Доннели: Жаңа Зеландия крикетінің шебері» атты өмірбаянын жариялады.