Кіріспе

Акация лигулята – Акацияның бір түрі, Австралияның құрлықтағы барлық штаттарында кең таралған тығыз бұта. Ол сирек немесе қорғауға алынған түрлерге жатпайды. Оның халық арасындағы атаулары: құм төбесінің ваттлы, қолшатыр бұта, марпу, құмды ваттл, кішкентай куба, вирра және ватарка (кейде ватарка деп те жазылады).

Этимологиясы мен атаулары

Акация туысы грекше "акакия" сөзінен шыққан, ол өткір тікендерді білдіреді. Жапырақшалардың пішіні түрді лигулата деп атады, бұл латын тілінде баға тәрізді немесе кішкентай тілшелі дегенді білдіреді. Халық арасындағы атаулары: құмды акация, қолшатырша бұта, марпу, құмды акация, кішкентай куба, вирра және ватарка. Соңғы атау (уат-арр-ка деп айтылады) – бұл түрдің луритжа тіліндегі атауы, сондай-ақ Солтүстік территориядағы Корольдер каньонының аборигендердің (луритжа және арренте) атауына, әрі Уаттарка ұлттық паркіне ат берген. Диаметрі 3 метрге дейін жететін, кейде күмбез тәрізді болады.

Жапырақшалар, жапыраққа ұқсас, ашық жасыл немесе көгілдір жасыл түсті. Жапырақшаның ұшы доғал, төмен қарай бағытталған кішкене ұшы бар. Ескі әдебиеттерде А. уильямсонии синоним ретінде айтылады, ал басқа әдебиеттер бұл түрді мимоза тұқымдасына жатқызады. Көбінесе Тароқ шеңберінен оңтүстікке қарай орналасқан. Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстік-батысындағы Құмды жазықтықтағы мульга бұталарында ашық жамылғылы бұталар мен шоғырлы шөптер өседі. Мульга және көк бұталы қауымдастықтарда, орманды жерлерде өседі.

Оның тамырларында witchetty grub (ағаш құрты) қоныстанады. Жапырақшаларын ірі қара мал жейді және олардың төменгі бөлігіндегі құйрықтар оларды жиі жапырақтарынан айырады. Кенгурулар да жейді.

Көбею және таралу

А. ligulata мамырдан қарашаға дейін гүлдейді, бұл аймаққа байланысты. Жыл бойы да кездейсоқ гүлдер кездеседі. Тұқымдары қараша мен қаңтар аралығында піседі және құмырсқалар арқылы таралады (мюрмекохори). Құмырсқалар тұқымдарды 180 метрге дейін тасып, оларды ұясының 3000 шаршы метрлік аймағында таратуға қабілді.

Қолданылуы

A. ligulata қоршау ретінде пайдаланылады.