Кіріспе

Бидай құртшасы (Sitophilus granarius), сондай-ақ астық құртшасы немесе астық қорабы деп аталады, бұл астық дәндерімен қоректенетін жәндік және көптеген жерлерде таралған зиянкес. Ол жиналған және сақталған астыққа елеулі залал келтіріп, егіннің өнімділігін күрт төмендетеді. Аналық тұқым көп жұмыртқа салады, ал личинкалар дәнді дәндердің ішін жейді.

Сәйкестендіру

Ересектерде бидай құрттарының ұзындығы шамамен бір метрге жетеді. Астық тұқымдасына қарай, құрттың мөлшері әр түрлі болады. Олар ұсақ дәндерде, мысалы, қарақұмық немесе сұлыда, көлемі жағынан кішкентай, бірақ жүгеріде (көріште) үлкен. Ересектер қызғылт қоңыр түсті, ерекше белгілері жоқ. Ересектер ұша алмайды. Ұрықтары аяқсыз, дөңес, ақ түсті, қоңыр бас. Құсбақалар шағында өскен құсбақалар сияқты мұрындықтары болады.

Өмірлік цикл

Аналық бидай құрттары 36 - 254 жұмыртқа салады, әдетте әрбір дәнді түйіршікке бір жұмыртқа салынады. Барлық личинкалар мен құрттар сатысы дән ішінде болады. Ұрықтар ұрықталғанға дейін дәннің ішінде қоректеніп, содан кейін дәннен тесік жасап, шығады. Олар дәнді дәннен басқа жерде сирек кездеседі. Жазғы уақытта өмір сүру циклі шамамен бес аптаны алады, ал салқын температурада 20 аптаға дейін созылуы мүмкін. Ересектер сегіз айға дейін өмір сүре алады.

Мінез-құлық

Ересектер қауіп төнген кезде аяғын денесіне жақындатып, өлімге душар етеді. Аналық құрттар басқа құрттардың астықтың астығына жұмыртқа салғандығын анықтайды. Олар бұл дәнге жұмыртқа салудан аулақ. Аналық балапандар шұңқырды жуып, жұмыртқа салады да, оны желатинозды секрециямен жауып қояды. Бұл басқа әйелдер дәннің ішінде жұмыртқа бар екенін қалай білетінін көрсетеді. Бұл жас ұрпақтың аман қалып, жаңа ұрпақ тудыруына мүмкіндік береді. Бір жұп құрт жылына 6000-ға дейін бала туғызады. Бұл түр "жабайы" жерде кездеспейді, тек адам азығын сақтау жағдайында ғана кездеседі.

Адамға әсері

Бидай құрттары - бидай, сұлы, сұлы, арпа, күріш және жүгері дақылдарының дәндерінде сақталатын зиянкестер. Өкінішке қарай, бүкіл әлем бойынша бидай құрттарының әсері белгісіз, өйткені ақпарат жақсы бөлінетін емес. Бұл әсіресе астық жинаудың нақты өлшенбеген жерлерінде нашар болады деп есептеледі. Бұл құрттарды байқау қиын, сондықтан зақымданған қоймадағы барлық астықты жою керек. Бидай құрттарынан құтылу үшін көптеген әдістер қолданылды, мысалы пестицидтер, дәннің иісін жағымсыз иісімен жасырудың әртүрлі әдістері, ал кейбіреулері тіпті жыртқыш организмдерді енгізуге дейін барды.

Алдын алу және бақылау

Санитарлық тазалық пен тексеру - құрттардың таралуын болдырмаудың басты жолдары. Астық астықты ыдыстарда (картоннан жасалған, тіпті қатаң, оны балдыр оңай бұрғылайды) жабық қақпақтары бар ыдыстарда, ыдыстарда сақтаған жөн. Басқа әдіс - оларды суға батыру. Егер олар су бетінде жүзіп шығатын болса, онда бұл - зиянкестердің пайда болғанын білдіреді. Тіпті, оны ертерек анықтаса да, жою жалғыз тиімді шешім болуы мүмкін.