Екінші дүниежүзілік соғысындағы қазақстандық жауынгерлер туралы миф
Panfilov's Twenty-Eight Guardsmen
Екінші дүниежүзілік соғысындағы Панфилов дивизиясының 28 батыры туралы миф. Шындығында, бұл оқиға кеңес үкіметі тарапынан жасалған өтірік болып шықты. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғысындағы қаһарман совет әскерлері туралы жасалған әңгіме
Fabricated WWII story of heroic Soviet soldiers
Панфилов дивизиясының жиырма сегіз гвардейшісі (Двадцать восемь гвардейцев дивизии Панфилова), көбінесе жай ғана Панфиловтың жиырма сегіз гвардейшісі, Панфиловтың адамы (Панфиловцы, Panfilovtsy) немесе жай ғана жиырма сегіз деп аталады, бұл Қызыл Армияның 316-шы атқыштар дивизиясының 1941-1942 жылдардағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мәскеу шайқасына қатысқан әскерлері. Сол кездегі советтік тізімдерге сәйкес, барлығы 1941 жылдың 16 қарашасында 18 неміс танкын жойғаннан және жаудың шабуылын тоқтатқаннан кейін қаза тапты; жиырма сегізге бірлесіп Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Соғыстан кейін совет билігі жүргізген 1948 жылғы және қазір құпиясы ашылған тергеу оқиғаның жалған екенін көрсетті. Неміс және советтік операциялық құжаттары неміс тарапынан болған зиянды растамады, ал немістер күнінің соңына дейін өз мақсаттарын орындады. Көршісі өлген деп есептелген адамдардың бірі жаумен ынтымақтастық жасады деген күдікпен тұтқындалып, "ерікті түрде" неміс әскерлеріне берілгенін және кейін неміс полициясына қосылғанын мойындағаннан кейін, жиырма сегіздің барлығы өлмегені анықталды – әскерлердің алтауы тірі қалды. Тағы бір гвардейші НКВД-мен "душманға берілді" деген айыппен тұтқындалып, жазалау батальонына жіберілді. Табылғандар құпия сақталды; жиырма сегіз гвардейші ұлттық батырлар болып қала берді.
The Panfilov Division's Twenty Eight Guardsmen (Двадцать восемь гвардейцев дивизии Панфилова), commonly referred to simply as Panfilov's Twenty Eight Guardsmen, Panfilov's Men (Панфиловцы, Panfilovtsy), or just the Twenty Eight, is a group of soldiers from the Red Army's 316th Rifle Division who took part in the 1941–1942 Battle of Moscow during World War II. According to Soviet records of the time, all were killed in action on 16 November 1941 after destroying 18 German tanks and stopping the enemy attack; the Twenty Eight were collectively endowed with the title Hero of the Soviet Union. Post war investigation by Soviet authorities, carried out in 1948 and since declassified, revealed the story to be a fabrication. Neither German nor Soviet operational documents confirmed the claimed German casualties, and the Germans fulfilled their day's objectives well before the end of the day. After one of the supposedly dead men was arrested on suspicion of collaboration with the enemy and confessed to having "voluntarily" surrendered to German troops and to having later joined a German police force, it was discovered that not all twenty eight were killed — six of the soldiers had survived and were still alive. Another one of the Guardsmen was arrested by the NKVD for allegedly "giving himself up to the enemy" and sent into a penal battalion. The findings were kept secret; the Twenty Eight Guardsmen remained national heroes.
Өмірбаян
1941 жылдың 30 қыркүйегінде Вермахт Мәскеуге шабуыл бастады. Қарашаның ортасына қарай неміс әскерлері КСРО астанасынан 100 шақырым қашықтықта болды. Негізінен қазақ және кіргіз Кеңес Республикаларынан шақырылған жаңа сарбаздардан құралған, генерал Иван Панфилов басқаратын Қызыл Армияның 316-шы атқыштар дивизиясы Константин Рокоссовскийдің 16-шы армиясының (Батыс майданы) құрамына кірді. Дивизия 1941 жылдың қазан айында Волоколамсктың батысында ауыр шайқастарда болып, неміс шабуылын Мәскеуге қарай тоқтатты. Дивизия зор шығынға ұшырады, бірақ жоғары рух пен жақсы жауынгерлік қасиеттерін көрсетті. Батыс майданының қолбасшысы генерал Жуков дивизияны 20-27 қазандағы шайқастарда көрсеткен ерлігі үшін Гвардиялық дивизия атағымен және Қызыл Ту орденімен марапаттауды ұсынды. Қазан айының соңында 316-шы дивизия Волоколамсктен шығарылып, қаланың шығысында орналасты. Қазан айындағы шайқастардан кейін 1075-ші атқыштар полкінде тек 2-ші және 3-ші батальондар ғана қалды, ал 1-ші батальон толығымен жойылды. 2-ші батальонның 4-ші ротасы да жойылды деп есептелді, сондықтан ол қайта құрылды, бірақ бірнеше күннен кейін ротаның қалдықтары қоршаудан шығып кетті. Жаңа 4-ші рота (бұрынғы 1-ші батальоннан шамамен 100 адам) ескі ротамен (шамамен 30 адам) біріктірілді. Капитан Гундилович рота командирі, ал Василий Клочков – политругі болып қалды.
On 30 September 1941, the Wehrmacht began its offensive on Moscow. By mid November, German units were only 100 kilometers away from the USSR's capital. The Red Army's 316th Rifle Division, a formation that consisted mostly of recruits from the Kazakh and Kirghiz Soviet Republics, commanded by General Ivan Panfilov, was a part of Konstantin Rokossovsky's 16th Army (Western Front). The division engaged in heavy fighting in October 1941 west of Volokolamsk, restraining the German offensive on Moscow. The division suffered heavy casualties but showed high morale and good fighting qualities. General Zhukov, the commander of the Western front, recommended that the division be given a Guards Division title and the Order of the Red Banner for its performance in the battles of 20—27 October. At the end of October the 316th division was forced out of Volokolamsk and took up positions eastward of the town. Only two battalions remained in the 1075th Rifle Regiment after the fighting in October, the 2nd and the 3rd; the 1st battalion was annihilated. It was believed that the 4th company of the 2nd battalion was also destroyed, so it was formed again, but a few days later remnants of the company managed to get out of the encirclement. The new 4th company (about 100 men from the former 1st battalion) was merged with the old one (about 30 men). Captain Gundilovich remained its commander and Vasily Klochkov its politruk.
Дубосеково шайқасы
[[Файл:Map Dubosekovo 16.11.1941.svg|thumb|upright=2|Волоколамск маңында неміс әскерлерінің шабуылы. Қызыл және көк жебелер 2-ші танк дивизиясының 1-ші және 2-ші ұрыс топтарының ілгерілеуін көрсетеді. Үзіліс-құбылмалы сызық шамамен алдыңғы шепті көрсетеді: қызғылт – бастапқы позиция; күлгін – 16 қарашадағы шайқастардан кейін; көк – 17 қарашадағы шайқастардан кейін. 2-ші танк дивизиясының бөлімдері шабуыл жасады. Немістер Panzerwaffe-нің дәстүрлі әдісімен үш жауынгерлік топ (Kampfgruppen) құрды. Қатқан жер бетімен екеуі 1075-ші полктің сол жақ фланкіндегі нашар бекінілген позицияларға маневр жасап, шабуылдады. Сағат 10-да (Мәскеу уақыты бойынша) олар Петелино және Нелидово ауылдарын басып алды және Дубосеково станциясын айналып өтті. Оперативтік құжаттарда осы аймақта ауыр техниканың жоғалуы немесе аса қатты қарсылық көрсетілгені туралы мәлімет табылмады. Соңғы шайқаста Kampfgruppen солтүстікке қарай одан әрі ілгеріледі, 1075-ші полктің әскерлері басымдыққа ұшырап, өз позицияларынан шегінуге мәжбүр болды.
[[File:Map Dubosekovo 16.11.1941. svg|thumb|upright=2| The breakthrough of German troops at Volokolamsk. Red and blue arrows marked the advancement respectively of the 1st and 2nd combat groups of the 2nd Panzer Division. The dotted line indicates the approximate front line: pink: the starting position; purple: after the battles on November 16; blue: after the battles on November 17. were attacked by units of the 2nd Panzer Division. The Germans formed three combat groups (Kampfgruppen) in the typical Panzerwaffe manner. Across the frozen earth, two of them maneuvered and attacked the weak positions on the left flank of the 1075th regiment. At 10 am (Moscow time) they already seized the villages of Petelino and Nelidovo and bypassed Dubosekovo station. No mentions were found in operational documents about heavy tank losses or an extremely stubborn resistance at this area. In the ensuing battle, the Kampfgruppen advanced further to the north, the 1075th Regiment was overwhelmed and forced to retreat from its positions.
"Красная звезда" мақалалары
1941 жылы 24 қарашада Қызыл Армияның "Красная звезда" газетінің соғыс тілшісі Василий Коротеев Рокоссовскиймен сұхбаттасу үшін 16-армия штабына барды. Командалық пунктте ол 18 қарашада қаза тапқан генералдың құрметіне аталған 316-дивизияның жаңа атауы – 8-гвардиялық Панфилов дивизиясының бас саяси офицері, комиссар Сергей Егоровпен кездесті. Егоров тілшіге 54 неміс танкысына тап болған солдаттар тобының соңғы деміне дейін күресіп, берілуге ниет білдірген екеуін өздері атып тастағанын айтты. Комиссар бұл оқиғаға өзі куә болмағанын, бірақ басқа бір саяси офицерден естігенін жеткізді. Ол бұл туралы газетке жазуды ұсынды. "Мәскеу үшін шайқаста Панфилов гвардиясы" деген тақырыптағы мақала 27 қарашада "Красная звезда" газетінде "Батыс майдан, 26 қараша. (Біздің тілшімізден телеграф арқылы)" деген қолтаңбамен жарияланды. Хабарламада Панфилов дивизиясының шайқасқа қосқан үлесі талқыланып, "5-ші ротаның сарбаздарының бір тобы 54 жау танкысының шабуылына тап болды, бірақ олар қалқып қалған жоқ" делінген. Содан кейін олардың полкі көмекке келді және "комиссар Дивтің позициясына" жасалған неміс жаяу әскері полкінің шабуылын тойтарды. Коротеевтің мәліметінше, жау 800 адамдық шығынға ұшырап, 18 танкысын жоғалтқан. Коротеев шайқастың күні мен орнын, сондай-ақ топтың нақты санын көрсетпеді. Келесі күні "Красная звезда" газетінде журналист Александр Кривицкийдің "28 қаза тапқан батырдың өсиеті" атты редакциондық мақаласы жарияланды. Кривицкий тарихи естеліктерді қосып, жауынгерлерді ынталандыру үшін "Гвардия өледі, бірақ берілмейді!" деген ұранды пайдаланды. Шайқастың нақты уақыты мен орны әлі белгісіз болса да, осы мақалада батырлардың саны аталды. 1948 жылғы мәліметтерге сәйкес, "Красная звезда" газетінің редакторы Давид Ортенберг Коротеевтен қақтығысқа қанша сарбаз қатысқанын сұрады. Ол компанияның толық емес екенін және барлығы отызға жуық адам болғанын, оның ішінде берілуге ниеттенген екі сатқын болғанын айтты, осылайша жиырма сегізге жетті. Ортенберг екі адамның дезертир болуы тым көп деп шешіп, олардың санын бірге дейін азайтты және бұл ақпаратты Кривицкийге жеткізді. 22 қаңтардағы мақаласында Кривицкий алғаш рет нақты уақыт пен орынды көрсетті – 16 қарашада Дубосеково станциясында, 1075-ші полктің сол жақ фланкінде. Енді совет тарихшылары сол жердегі ерлік іздерін іздеуге мәжбүр болды, ал құжаттар керісінше – немістердің жылдам ілгерілеуін көрсетті. Шындығында, келесі күндері 2-ші танк дивизиясы үшін күрес әлдеқайда қиын болды, ал 18 қарашада олар сол күнгі мақсаттан 25 шақырым қалып қойды. Басқа авторлар да соған еліктеп, Дубосеково шайқасы туралы бірнеше әдеби шығармалар жарық көрді. Нәтижесінде гвардияшылар бүкіл Кеңес Одағында белгілі батырларға айналды.
On 24 November 1941, Vasily Koroteev, a war reporter for the Red Army's Krasnaya Zvezda newspaper, traveled to the 16th Army headquarters to interview Rokossovsky. While in the command post, he met Commissar Sergei Egorov, the chief political officer of the 8th Guards Panfilov Division – the new name of the 316th Division, which was granted to honor the memory of its commanding general, who was killed in action on 18 November. Egorov told the reporter of a group of soldiers who, when faced by 54 German tanks, fought to the last and shot two from among their own who wished to surrender. The commissar added that he was not present at the event and heard of it from another political officer. He recommended that Koroteev write about it in the newspaper. The article, entitled Panfilov's Guardsmen in the Battle for Moscow, was published in Krasnaya Zvezda on 27 November with the byline "West Front, 26 November. (By telegraph from our correspondent)". The report discussed the Panfilov Division's contribution to the fighting and mentioned that "A group of soldiers from the 5th company was attacked by a column of 54 enemy tanks, but they did not flinch", adding that a Commissar named Diev led the soldiers until all had been killed, but managed to keep the position in the face of the tank attack. Then their regiment came to the rescue and repulsed the attack of the German infantry regiment on "the Commissar Diev's position". Koroteev wrote that the enemy sustained eight hundred casualties and lost 18 tanks. Koroteev did not mention the date or place of the battle, or the exact size of the group. On the following day, Krasnaya Zvezda ran an editorial on the front page by journalist Aleksander Krivitsky under the title "The Will of the 28 Fallen Heroes", dedicated solely to the heroic fight of Diev's group, which presented the same description of the events. Krivitsky added some historical reminiscences and the slogan "The Guard dies but does not surrender!" as a motivation for the soldiers. The exact time and place of the battle was still not named but the number of heroes was reported in this article. According to evidence from 1948, the editor of Krasnaya Zvezda, David Ortenberg, asked Koroteev how many soldiers took part in the clash. He arbitrarily replied that the company was incomplete and likely there were thirty men at all, including two traitors who wanted to surrender – thus reaching the number twenty eight. Ortenberg decided that two would be deserters were too many, reduced their number to one and passed this information to Krivitsky. In an article dated January 22, Krivitsky for the first time indicated the exact time and place of action – November 16, at Dubosekovo station, on the left flank of the 1075th Regiment. Now Soviet historians were forced to look for traces of the feat there, while documents drew the opposite picture – the rapid advance of the Germans. In fact, the fighting in the following days became much harder for the 2nd Panzer Division, and on November 18 they remained 25 kilometers from the target set for that day. Other authors followed suit and several literary works dealing with the battle at Dubosekovo were published. Consequently, the Guardsmen became celebrated heroes throughout the Soviet Union.
Кужебергеновтің тұтқындалуы
1942 жылдың мамыр айында НКВД Батыс майданының сарбазы Даниль Кужебергеновті "жауға тұтқындыққа берілді" деген күдікпен қамауға алды, ол бағынуға тырысқандықтан. Тергеу кезінде күдікті өзін "Жиырма сегіз гвардияшының" бірі ретінде тізілген Даниль Кужебергенов екенін мәлімдеді. НКВД оның 1075-ші полктің 2-ші батальонының 4-ші ротасында қызмет еткенін анықтады. Кужебергенов 16 қарашада жарылыстан есінен танып, немiс әскерлері оны өлi деп ойлап, жерлеу тобына алғанын айтты. Кейін ол қашып, генерал Доватордың атқыштар дивизиясына қосылды. Ол Дубосеководағы шайқасқа қатысқан сарбаздардың бірі екені басқа қатысушылар тарапынан расталды. НКВД Кужебергеновты мойындауға мәжбүр етті, онда ол шайқас аймағында болмаған, газеттерден алған мәліметтерге сүйене отырып, өзін сол сарбаз деп көрсеткенін жазды. Комиссар Мұхамеджаров хат жазып, Даниль Кужебергеновтің орнына Асқар Кужебергеновті гвардияшы ретінде қате жазғанын, оның енді ресми жарияланымдарда Жиырма сегіздің қатарында екенін мәлімдеді. Дивизияның мәліметтеріне сәйкес, сол аттас сарбаз 1942 жылдың қаңтар айында дивизияға қосылып, көп ұзамай қаза тапқан. Даниль Кужебергенов жалған куәлік беру және қорқынышпен айыпталып түрмеге қамалып, кейін жазалау батальонына жіберілді. Оның "Отанға сатқандық" қылмыстық ісі ешқашан жойылған жоқ. 1942 жылдың 21 шілдесінде гвардияшылардың барлығы қаза болғандары үшін Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды.
In May 1942, the NKVD arrested a Western Front soldier, Danil Kuzhebergenov, for allegedly "giving himself up to the enemy" by trying to surrender. When he was interrogated, the suspect claimed that he was the same Danil Kuzhebergenov that was listed as one of the Twenty Eight Guardsmen. The NKVD discovered that he indeed served in the 4th Company of the 1075th Regiment's 2nd Battalion. Kuzhebergenov claimed that during 16 November he was knocked unconscious by an explosion and picked up by a German burial detail who presumed he was dead. He later managed to escape and joined General Dovator's Cavalry Division. The man was later recognized by other participants as one of the soldiers in Dubosekovo. The NKVD forced Kuzhebergenov to sign a confession in which he professed to having been an impersonator who was never present at the area of the battle and based his claims on material gleaned from the newspapers. Commissar Muhamedyarov wrote a letter in which he claimed to have erroneously ascribed Danil Kuzhebergenov as one of the Guardsmen instead of another soldier, Askar Kuzhebergenov, who was henceforth listed among the Twenty Eight in official publications. According to the division's records, a soldier by that name joined it during January 1942 and was killed shortly after. Danil Kuzhebergenov was imprisoned on charges of impersonation and cowardice and later sent to a penal battalion. His criminal record as a "traitor to the Motherland" was never expunged. On 21 July 1942, the Guardsmen were all posthumously awarded the title of Hero of the Soviet Union.
Афанасьевтың баяндамасы
1947 жылдың қараша айында Харьков әскери прокуратурасы Қырғызстанның Кант қаласының тұрғыны Иван Добробабинды жаумен байланыс жасады деген күдікпен қамауға алды. Добробабин тергеушілерге өзінің Панфилов гвардиясының құрамында болғанын айтты. Оның сөзі расталды: ол Дубосековода қаза тапқандар тізіміндегі Иван Добробабин еді. Добробабин 16 қарашадағы шайқаста немістерге тұтқынға түскенін, бірақ қашып құтылғанын мәлімдеді. Ол Германия бақылауындағы Украинадағы туған жері Перекопқа қайтуға шешім қабылдады. Онда Добробабин жергілікті полицияға (Hilfspolizei) қосылып, оның бастығы болды. Ол партизанға қарсы іс-қимылға қатысқандығы және Германияға күштеп жұмыс істеуге алынғандарды депортациялауға көмектескені айыпталды. 1944 жылы Германияның жеңіліске ұшырағанын сезгенде, ол ауылынан қашып, Қызыл Армияға қайта оралды. Добробабин сотталды және он бес жылға түрмеге жіберілді. Добробабин ісі Панфилов гвардиясының оқиғасын ресми түрде тергеуге алып келді. Әскери судья, генерал-лейтенант Николай Афанасьев осы процеске жетекшілік етті. Капровпен сұхбаттасқанда полковник Дубосековода ауыр шайқас болғанын, бірақ гвардияшылардың баспасөзде айтылғандай ерлік көрсетпегенін мәлімдеді. Сұраққа жауап бергенде Кривицкий өзінің мақалаларында жариялаған көптеген мәліметтерді, соның ішінде Клочковтың соңғы сөздерін және өліп бара жатқан Натаровтың әңгімесін өзі ойлап тапқанын мойындады. Кейін 1075-ші полктің құжаттары Иван Натаровтың шайқастан екі күн бұрын қаза тапқанын көрсетті. Ортенберг пен Коротеев судьяға олардың басты мақсаты – совет әскерлерінің рухын көтеру болғанын, сондықтан Егоровтың әңгімесін жариялағанын айтты. Тергеуде жиырма сегіздің бірі екені расталған Кужубергенов пен Добробабиннен басқа, комиссия тағы төрт аман қалған гвардияшыны тапты: Григорий Шемякин мен Илларион Васильев 16 қарашадағы оқиғада ауыр жарақат алып, ауруханаға жатқызылды; Дмитрий Тимофеев пен Иван Шадрин тұтқынға алынды, бірақ ақырында Кеңес Одағына қайтарылды. Афанасьев 1948 жылдың 10 мамырында Кеңес Одағының Бас прокурорына ұсынған және Иосиф Сталин мен Андрей Ждановқа жіберілген есебінде Панфилов гвардиясының соңғы тұруы "болмады. Бұл таза қиял" деген қорытынды жасады.
In November 1947, the Kharkov Military Prosecutor's Office arrested Ivan Dobrobabin, a resident of the Kyrgyz town Kant, on suspicion of collaboration with the enemy. Dobrobabin told the investigators that he was one of the Panfilov Guardsmen. His claim was verified; he indeed was the same Ivan Dobrobabin who was listed as one of the dead in Dubosekovo. Dobrobabin claimed that during the clash on 16 November, he was captured by the Germans but managed to escape. He then decided to return to his native town of Perekop, in Ukraine, which was under German occupation. There, Dobrobabin joined the local Hilfspolizei and was made its chief. He was accused of participating in anti partisan activity and of assisting the deportation of forced laborers to Germany. In 1944, when the German defeat was imminent, he fled his village and re enlisted into the Red Army. Dobrobabin was convicted and sent to fifteen years in prison. The Dobrobabin affair led to an official investigation of the Panfilov Guardsmen story. A military judge, Lieutenant General Nikolai Afanasyev, supervised the process. When he interviewed Kaprov, the Colonel told him that although heavy fighting took place in Dubosekovo, the Guardsmen did not perform the deeds attributed to them by the press. When questioned, Krivitsky admitted that he made up most of the details which were published in his articles, including Klochkov's famous last words and the dying Natarov's tale – documents from the 1075th Regiment's staff later revealed that Ivan Natarov was killed two days before the battle. Ortenberg and Koroteev told the judge that their main motive was to boost the morale of the Soviet troops and therefore they published Egorov's story. In addition to Kuzhubergenov, who the investigation confirmed to have been one of the Twenty Eight, and Dobrobabin, four other surviving Guardsmen were located by the commission: Grigory Shemiakin and Illarion Vasilyev were injured severely on the 16 November incident and evacuated to hospitals; Dmitry Timofeev and Ivan Shadrin were taken prisoner but eventually repatriated to the Soviet Union. In his report, submitted to the Procurator General of the Soviet Union on 10 May 1948 and passed on to Joseph Stalin and Andrei Zhdanov, Afanasyev concluded that the Panfilov Guardsmen's last stand "did not occur. It was a pure fantasy."
Соғыстан кейінгі кезең
Афанасьевтің баяндамасына қарамастан, соғыс кезеңіндегі оқиғалардың нұсқасы сақталды. Кеңес Одағының барлық өңірінде, соның ішінде шайқас болған жерге жақын бес 12 метрлік мүсін және Алматыдағы Жиырма сегіз гвардияшы паркі сияқты, қаза тапқан батырларға ескерткіштер орнатылды. Мәскеу қаласының әнұранында қаланың "жиырма сегіз батыл ұлы" деп айтылады. Кейбір совет әскери тарихшылары "28-дің ерлігін" жау жүрісінің нақты барысы туралы белгілі фактілермен келістіруге тырысты. Мысалы, Поспеловтың "Ұлы Отан соғысы тарихы" атты алты томдық ресми еңбегінде "28 батырдың" 1077-ші полк құрамында болғаны жазылған. Бұл полк 16 қарашадағы шайқаста өз бекінісін ұстады, бірақ бұл позициялар Дубосеково станциясынан 20 шақырым қашықтықта орналасқан еді. 1966 жылы танымал совет әдеби журналы "Новый мир" Кардин, Эмиль Владимировичтің "Легенды и факты" ("Аңыздар мен фактілер") атты мақаласын жариялады. Бұл мақалада Кривицкий және "28 батыр" туралы қалыптасқан түсінікке қатысты бірқатар маңызды сұрақтар көтерілді. Қадрин бірнеше аман қалғандардың есімдерін атап, неліктен одан әрі зерттеулер жүргізілмегенін сұрады. Мұндай пікірлерді Кеңес Одағының мемлекет басшысы Леонид Брежнев жеке өзі жоққа шығарды: "Біздің кейбір авторларымыз тіпті 28 Панфиловтың болмағанын, бұл факт ойдан шығарылғанын, Клочковтың болмағанын және оның "Артқа шегінуге орын жоқ – Мәскеудің алдындамыз!" деген үндеуінің де шындыққа жанаспайтынын айтады. Бұл – партиямыздың және совет халқының батырлық тарихына жасалған қарапайым жала".
In spite of the Afanasyev report, the wartime version of the events was adhered to. Memorials to the fallen heroes were built throughout the Soviet Union, including five 12 meter tall statues near the site of the battle and the Twenty Eight Guardsmen Park in Alma Ata (Almaty). The municipal anthem of Moscow makes a reference to the city's "twenty eight brave sons". Some Soviet military historians tried to reconcile "the Feat of the 28" with the known facts about the real course of hostilities. Thus, in the official six volume "History of the Great Patriotic War" by Pospelov it was stated that "28 heroes" were part of the 1077th Regiment. This regiment did hold its ground in the battle on November 16, but these positions were 20 kilometers away from the Dubosekovo station. In 1966, the popular Soviet literary magazine Novyi mir published an article entitled "Легенды и факты" ("Legends and facts") by Кардин, Эмиль Владимирович. There were some serious questions posed of Krivitsky and the canonized version of "28 heroes". Kadrin named several survivors and asked why no further studies has been made. Such thoughts were slapped down personally by Leonid Brezhnev, Soviet Union's Head of State: "Some of our authors even say that there were no 28 Panfilov men, that this fact was perhaps invented, that Klochkov did not exist, and neither did his appeal 'There is nowhere to retreat – we have our backs to Moscow!' These are slanders against the heroic history of our party and Soviet people."
Қазіргі Ресей
2015 жылдың маусым айында Ресей мемлекеттік мұрағатының директоры Сергей Мироненко тарихи құжаттарға сілтеме жасап, бұл оқиғаның шын мәнінде миф екенін жариялады. Ол Мәдениет министрі Владимир Мединскийден қатаң сөккіге ұшырады. Біраз уақыттан кейін Мұрағат 1948 жылғы Кеңес әскери прокурорларының тергеу нәтижелерін онлайн жариялады, онда әскери газет «Красная звезда» журналистері оқиғаның мәліметтерін құрастырған деген қорытынды жасалды. Мединский: «Менің терең сенімімше, тіпті бұл оқиға басынан аяғына дейін ойлап табылған болса да, ол қасиетті аңыз, оны қаралауға болмайды. Ал мұны істеуге тырысатындар – нағыз жек көрініштер». Пётр Дутов (6 тамыз 1916 ж. т.) Пётр Эмцов (14 мамыр 1909 ж. т.) Нұрсұтбай Есебулатов (1913 ж. т.) Дмитрий Каленик (1910 ж. т.) Василий "Диев" Клочков (8 наурыз 1911 ж. т.) Григорий Конкин (1911 ж. т.) Аликбай Қосаев (11 мамыр 1905 ж. т.) Абрам Крючков (1910 ж. т.) Николай Максимов (5 шілде 1911 ж. т.) Никита Миченко (3 сәуір 1910 ж. т.) Гавриль Митин (1908 ж. т.) Иван Москаленко (1912 ж. т.) Иван Натаров (1910 ж. т.) – 1075-ші атқыштар полкінің жауынгерлік есебіне сәйкес, ол 14 қарашада Душинкуль Шапоковпен бірге екі күн бұрын қаза тапты.
In June 2015, Russian State Archive director Sergei Mironenko, citing historical documents, publicly stated that the story was in fact a myth. He earned a sharp rebuke from Culture Minister Vladimir Medinsky. Shortly afterwards, the Archive posted online the results of the 1948 investigation by Soviet military prosecutors, which concluded that journalists from the military newspaper Krasnaya Zvezda had concocted the story's details. Medinsky stated that "It is my deep conviction that even if this story was invented from the start to the finish , it is a sacred legend which it's simply impossible to besmirch. And people who try to do that are total scumbags." Piotr Dutov (b. 6 August 1916)
Piotr Emtsov (b. 14 May 1909)
Nursutbai Esebulatov (b. 1913)
Dmitri Kalenik (b. 1910)
Vasily "Diev" Klochkov (b. 8 March 1911)
Grigory Konkin (b. 1911)
Alikbai Kosaev (b. 11 May 1905)
Abram Kriuchkov (b. 1910)
Nikolai Maximov (b. 5 July 1911)
Nikita Mitchenko (b. 3 April 1910)
Gavril Mitin (b. 1908)
Ivan Moskalenko (b. 1912)
Ivan Natarov (b. 1910) – According to the combat report of the 1075th Rifle Regiment he was killed two days before, on 14 November, along with Dusheinkul Shapokov
Танымал мәдениет
28 панфиловшы – ливиялық Palette Studios және Gaijin Entertainment бірлесіп түскен, Панфиловтың 28 ері туралы фильм. 2016 жылдың 24 қарашасында шыққан бұл фильмге қаражаттың бір бөлігі халықтан жиналған қаржы есебінен бөлінді.
28 panfilovtsev is a film about Panfilov's 28 men, produced by Libyan Palette Studios together with Gaijin Entertainment. The film, released on 24 November 2016, was partially funded by crowdfunding.