Кіріспе

Психиатриялық емдеу орталығы

Утика психиатриялық орталығы, сондай-ақ Утика мемлекеттік ауруханасы деп белгілі, 1843 жылдың 16 қаңтарында Утика қаласында ашылды. Бұл Нью-Йорк штатындағы психикалық аурулармен күресуге арналған алғашқы мемлекеттік мекеме және АҚШ-тағы осындай алғашқы мекемелердің бірі болды. Алғашқыда ол Нью-Йорк штатының Утикадағы психикалық ауруларға арналған бейімдемесі деп аталды. Грек жаңартылу стиліндегі құрылысты капитан Уильям Кларк жобалаған, ал құрылысы штат және Утика тұрғындарының қаржылық үлесімен қаржыландырылған. 1977 жылы соңғы пациенттер басқа емдеу орталықтарына ауыстырылды және аурухана жабылды. Бүгінде аурухана ғимараты Нью-Йорк штатының Психикалық денсаулық сақтау басқармасының мұрағат ретінде пайдаланылуда. Ғимарат Мохок аңғарының психиатриялық орталығының қазіргі кампусында орналасқан, сонымен қатар жаңа ғимараттар да бар, олардың кейбіреулері әлі де психиатриялық және басқа медициналық көмек көрсету үшін қолданылуда.

Тарих

Аурухананың бастапқы жоспарына төрт бірдей ғимарат кірген, олар бір-біріне тік бұрышпен орналасып, ортасында ауласы болған. Қаржы тапшылығына байланысты, алғашқы ғимарат салынғаннан кейін құрылыс тоқтатылды. Бұл ғимарат (Ескі Бас ғимарат) 15 метрден астам биіктікте, 168 метр ұзындықта және шамамен 15 метр тереңдікте салынған. Ескі Бас ғимаратты безендірген грек стиліндегі алты бағананың биіктігі 15 метр, ал диаметрі 2 метрді құрайды. Аурухана тез толып, көптеген төсек-орын қажет болды, сондықтан ғимарат екі жағына қанаттар қосылып кеңейтілді. Аурухананың алғашқы директоры Амария Бригам психикалық аурулардың нашар ортаның салдары екенін ойлады, сондықтан науқастарға кең бөлмелер, дұрыс тамақтану, сондай-ақ дене шынықтыру мен зиялық қызықтыру ұсынылды. Ол "ең маңызды емдік құрал – еңбек" деп есептеді. Сондықтан науқастарды сыртқы жұмыстарға, мысалы, бақша шаруасына және қолөнерге, мысалы, тігін және ағаш өңдеуге қатысуға ынталандырды. Кейбір науқастар "Опал" атты газет шығарды (10 том, 1851–1860), онда науқастардың өзі жазған мақалалар, өлеңдер мен суреттер жарияланды. Қазіргі психиатриялық науқастардың пікірінше, "Опал" науқастарға билік бергендей көрінсе де, шындығында бұл құлдықтың бір түрі болған. Алайда, бұл пікір "Опал" редакторының сөздеріне қайшы келеді, олар өз жазбалары мен жарияланымдарының тек өздеріне тиесілі екенін мәлімдеді. Осы тұрғыдан алғанда, "Опал" кейбір науқастарға шығармашылықты дамытуға мүмкіндік берді. 1852 жылы Ескі Бас ғимараттың бірінші қабатындағы баспалдақ өртенді. Науқастар мен қызметкерлер қауіпсіз эвакуацияланды, бірақ өрт сөндіруші мен дәрігер ғимараттан мүлік құтқаруға тырысқанда қаза тапты. Ғимараттың орталық бөлігі толығымен қирады. Ескі Бас ғимараттағы өрттен төрт күн өткен соң, аурухана аумағындағы сарайда да өрт шықты. Өрт сөндіруге қатысқан, бұрынғы науқас және уақытша жұмыс істеген Уильям Спирс, өртті өзі салғанын мойындады, себебі ол басшысына ашулы болған. "Құпия мекеме" (1890) атты 19 ғасырдағы автобиографиялық повесть Кларисса Колдуэлл Латроптың біреудің оны улап баруы мүмкін деген күдігін білдіргені үшін психиатриялық ауруханаға жатқызылуын сипаттайды.

Ақымақтық туралы американдық журнал

1844 жылы Бригам ақыл-ой аурулары тақырыбына арналған алғашқы ағылшын тіліндегі журнал, American Journal of Insanity журналын құрды. Бригам бас редактор болды, ал журнал Утика мемлекеттік ауруханасының баспаханасында басылды. Бригамның қайтыс болғаннан кейін журнал аурухананың меншігіне өтті және 1894 жылы Америка медициналық-психологиялық қауымдастығы журналды 994,50 долларға сатып алды. Кейіннен журнал «Американ психиатриялық журналы» деп аталды. Утика төсегін пайдалану кеңінен сынға ұшыраса да, кейбір науқастар оның маңызды емдік құндылығы бар екенін анықтады. Бір науқас, бірнеше күн бойы Утика төсегінде жатқаннан кейін, жақсырақ демалып, «мен сияқты ақыл-есі дұрыс емес барлық адамдар үшін пайдалы» екенін айтты. Эдинбург медициналық журналында (1878 жылдың ақпаны) доктор Линдсей және Перттегі Мюррей корольдік институтының басқа дәрігерлері Утика төсегін ұсынды. Линдсей «төсек пациенттер үшін практикалық және қауіпсіз» екенін мәлімдеді. Алайда, Утика мемлекеттік ауруханасының докторлары Хаммонд пен Майсерт Утика төсегіне шабуыл жасады. Майсерт «төсек, ең болмағанда, қатал және ғылыми емес, себебі ақыл-есі дұрыс емес адамдардың қозған кездегі түрлерінде қанды миға жинауға бейімділік бар, ал төсектегі көлденең жағдай осы бейімділікті күшейтеді және науқасты қинайды» деді. Майсерт сондай-ақ Утика төсегін қабірмен салыстырды. Хаммонд кейде науқастар Утика төсегінде қайтыс болатынын айтты. Мұндай өлімнің кейбірі науқастардың жүрек талмасы, инсульт немесе басқа да ауыр денсаулық проблемалары болған кезде, ал қызметкерлер оларды бақылаусыз деп ойлаған кезде орын алды. 1887 жылдың 18 қаңтарында Джордж Алдер Блюмердің көмегімен Утика мемлекеттік ауруханасынан барлық Утика төсектері алынып тасталды.