Кіріспе

Мультфильм талсманы Редди Киловатт – АҚШ және басқа елдерде жеті он жылдан астам электр энергиясын өндіру жөніндегі корпоративтік өкіл ретінде қызмет еткен мультфильм кейіпкері. Қазіргі уақытта Редди Киловатт тауарлық белгісі Xcel Energy компаниясына тиесілі.

Сипаттама

Редди Киловатт – денесі, қолы мен аяқтары, шашы стильделген найзағайдан жасалған, ал дөңгелек басы мұрын орнына шамға, ал құлақтары орнына қабырға розеткаларына ұқсайтын таяқша кейіпкері ретінде бейнеленген.

Тұжырымдама

Редди Киловатт алғаш рет 1926 жылдың 14 наурызында «The Birmingham News» газетінде «Алабама Энергия Компаниясы» (APC) үшін жарияланған жарнамада пайда болды. Бұл кейіпкерді компанияның 40 жастағы коммерциялық директоры Аштон Б. Коллинз аға ойлап тапқан. Кезеңнің басқа электрмен жабдықтау компаниялары сияқты, APC да электр қуатына тұтынушылардың сұранысын арттыруға тырысты. Саудаға жарамды айнымалы ток станциялары 19 ғасырдың соңында Солтүстік Америка көшелері мен үйлеріне электр қуатын беруді бастады. 1920 жылдардың ортасына қарай электрмен жабдықтау компаниялары Солтүстік Американың барлық ірі қалалары мен қалаларына электр жеткізуде сәттілікке жетті, бірақ ауылдық аймақтар әлі де жеткіліксіз қамтамасыз етілді. 1930 жылы АҚШ-тағы шаруа қожалықтарының шамамен 90 пайызы электр қуатына қол жеткізе алмады. Коллинз жаңа клиенттерді – оның ішінде салымды шағын бизнес иелерін, күмәнді шаруаларды және ауыл тұрғындарын – қызықтырудың ең жақсы жолы оның көбінесе көзге көрінбейтін жаңа тауарына көбірек адамдық бейне беру екеніне сенді. Корпоративтік аңыз бойынша, Коллинз өзінің шабытын Алабамадағы күшті найзағай даулынан алды. Ол жерге түскен электр разрядтарын бақылап тұрғанда, күшті жаратылыстың билейтін мүшелерін көзге елестетеді, оны қоғамға қызмет ету үшін пайдалануға болады. Коллинз Редди Киловатт кейіпкері электр қуатын тиімді насихатай алатынына сенді. Өмір бойы капитализмді қолдаушы болған Коллинз салаға үкіметтің араласуының күшеюіне алаңдады және Реддиді инвесторларға тиесілі коммуналдық компаниялардың (IOU) елшісі деп қарады. «Редди Киловатт Сервисі» (RKS) басшылығымен Коллинз басқа IOU компанияларымен өзара әрекеттесуін «Редди Киловатт бағдарламасы» деп атады. Ол 1934 жылдың қаңтарында Филадельфия Электр Компаниясымен алғашқы лицензиялық келісімге қол қойды. Келесі екі жылда Коллинз тағы бірнеше ірі коммуналдық компанияларды қосты, олардың ішінде Огайо Эдисон компаниясы, PPL корпорациясы, Duke Power, Оңтүстік Каролина Электр Компаниясы және Теннесси Электр Компаниясы болды. Қарсылықта, RKS лицензия алушыға өнімдер мен қызметтердің кең ауқымын кепілдік берді. Олардың ең маңыздысы – Редди Киловатт суреттерін, қолданылуын және акциялық жарнамаларды қамтитын каталог, оны коммуналдық компания электр қызметтерін насихаттау үшін пайдалануға немесе өзгертуге болады. «Proofs Book»-ты басшылыққа ала отырып, компаниялар өздерінің қажеттіліктеріне сәйкес макеттер мен дизайнды тапсырыс бере алатын. 1998 жылы соңғы басылымы шыққанда, кітап жүздеген бетке жетіп, мыңдаған суреттерді қамтыды. RKS сонымен қатар лицензия алушылар үшін жаңалықтар мен жарнамалық идеяларды қамтитын «Редди Бюллетені» атты мерзімдік басылым шығарды. Эштон Коллинз Редди Киловатттың соғыстан кейінгі өркендеу кезеңінде электр қуатын пайдалануды насихаттауда маңызды рөл атқара алатынын түсінді, бірақ кейіпкердің имиджін жетілдіру қажеттігін де мойындады. 1943 жылы Коллинз танымал американдық аниматор Уолт Диснейге Реддиді фильмге бейімдеу туралы ұсыныс жасады. Студия сол кезде АҚШ әскері үшін фильмдер шығарумен айналысты, сондықтан жоба ілгерілемеді. Екі жылдан кейін Коллинз тағы бір белгілі аниматор Уолтер Ланцке Реддиді үлкен экранда ойнату идеясымен жүгінді. Ланц, оның Вуди Вудпекер және Энди Панда сияқты кейіпкерлері сол кездегі театр тамашалаушыларына жақсы танымал болған, келісіп, 1946 жылдың наурыз айында «Редди сиқыр жасады» атты қысқаметражды фильм шығарды. Ланц пен Коллинз фильмнің продюсерлік қызметін бірлесіп атқарды, режиссерлік жұмысты Диснейдің бұрынғы аниматоры Дик Ланди жүзеге асырды. Бен Хардавей мен Милт Шаффердің сценарийінде Редди Киловатт электр қуатының туылу тарихын баяндады. «Редди сиқыр жасады» фильмінің нұсқасымен бірге Educational Comics бес центтік мөлшерде және «Электрдің таңғажайып шынайы оқиғасы» деген тақырыпта комикс шығарды. Реддидің кинодағы дауысын көптеген дауыстау актерлерінің қатарынан танымал Уолтер Тетли берді. Тетлидің жұмыстарының ішінде Джей Уордтың итті гений Мистер Пибодидің серігі Шерманның дауысы бар. 1953 жылы Коллинз RKS компаниясын Reddy Kilowatt, Inc., (RKI) деп қайта құрды және бас кеңсесін Нью-Йорк қаласына орналастырды. Компания лицензия алушыларға әр түрлі өнімдер мен қызметтерді ұсынуды жалғастырды. «Proofs Book»-тан басқа, RKI коммуналдық компанияларға Реддиді тиімді пайдалануға көмектесетін нұсқаулықтарды қамтитын анықтамалық шығарды. 1942 жыл шамасында RKI лицензиарларының табыстарын және ең жақсы тәжірибелерін көрсететін жылтыр журнал «Редди Бюллетенінің» орнына «Редди Жаңалықтары» жарық көрді. 1960 жылдардың соңына қарай RKI лицензия алушылардың саны бүкіл әлем бойынша шамамен 300-ге жететіні болжанып отыр. Осы кезеңде RKI лицензия алушылар тарапынан кеңінен таратылатын жарнамалық материалдар мен ынталандырулардың өнімді өндірушісі болды. Редди Киловатттың әрдайым күлімдеп тұратын бейнесі әйелдер мен ерлерге арналған зергерлік бұйымдар, жазу құралдары, жаққыштар, кемелдікке дейін асүйлік қолғаптар, алдын алалар және ойын карталары сияқты түрлі бұйымдарда бейнеленді. Коллинстің басты мақсаты өзгермеді: энергия өндірісі бизнесіне адамгершілік, қол жетімді бейне беру. RKI өнерінде бұл тақырып айқын көрінеді: көтерілуші жолмен шаршаған Редди өсетін шығындардың стресін көрсету үшін; қуат желілерінен аңшыларды алшақтатуға ескертетін Редди; қуат шотын «жалақысы» ретінде ұсынатын күлімдеп тұрған Редди. RKI Коллинстің капитализмді қолдайтын идеологиясын жалғастырды. Компания лицензия алушыларды осы хабарламаны жастарға таратуға ынталандырды. 1940 жылдардың соңынан бастап коммуналдық компаниялар «Редди Киловатт Жастар Клубтарын» демелеуді бастады, онда білім беру шаралары капиталистік хабарламалармен үйлестірілді. 1965 жылғы Нью-Йорк Әлемдік көрмесіндегі «Жарықпен мереке» атты анимациялық шоуда ән айтатын және билейтін Редди Киловатт пайда болды (шамы бар Бенджамин Франклинмен бірге). 1962 жылы Коллинз RKI президенттігін ұлы Аштон Б. Коллинз кішіге (1932–2014) тапсырды, бірақ аға Коллинз 1972 жылы қайтыс болғанға дейін RKI төрағасы болып қалды. RKI күнделікті жұмыстарының көп бөлігін компанияның корпоративтік хатшысы Луиза М. Бендер (1917–2005) басқарды. Рей Кросби 1934 жылдан 1964 жылға дейін компанияның өнер директоры қызметін атқарды.

Құлдырау

Реддидің 50 жасқа толуына қарай электрмен жабдықтаушы компаниялар үшін корпоративтік ахуал едәуір өзгерді. 60-жылдардың аяғындағы экологиялық қозғалыстың күшейіп келуі, 70-жылдардың басындағы отын тапшылығымен қатар, компаниялардың назарын кеңеюден аударып, үнемдеуге шолу жасады. RKI өз лицензиаттарына қоршаған орта мәселелері бойынша кеңес беруді бастады, оларды «экологиялық жақсарту» туралы хабар тарату үшін осы кейіпкерді пайдалануға шақырды. Редди Киловатттың суреттері кейіпкерді түрлі «жасыл» поздарда көрсетуге көшті: мысалы, көшеттер отырғызу және энергияны үнемдейтін шамдар орнату сияқты. 90-жылдардың соңында Редди ұшы сүйірлі қауіпсіздік етіктерін тастап, оларды жүгіру аяқкиімдерімен ауыстырды. 1979 жылы RCI, Environmental Action Foundation (EAF) компаниясын Реддидің суретін өнеркәсіпті сынау үшін жарияланымдарында қолданғаны үшін сотқа берді. Сот EAF-тің жағын алды және олардың кейіпкерді пародизациялауы заңды пайдалану деп шешті. Реддиге соңғы соққы болған нәрсе – корпоративтік өкіл ретінде ойдан шығарылған және анимациялық кейіпкерлердің беделінің төмендеуі болды. Қазіргі заманғы компаниялар өз брендтерін көрсету үшін абстрактілі логотиптер мен атауларын, сондай-ақ танымал тұлғаларды пайдалануға бейім. 1979 жылы 140 американдық электрмен жабдықтаушы компаниясы RCI-ден Reddy Kilowatt тауарлық белгісіне лицензия алуын жалғастырды, олардың ішінде Oklahoma Gas & Electric, Kenya Power and Lighting Company және Оңтүстік-Шығыс Квинсленд Электр тақтасы бар. RCI-дің бас операциялық директоры Дебора Дюнаган, қазір Альбукеркиде, Нью-Мексико штатында орналасқан, Редди әлі де «ақпараттық дәуір үшін табиғи коммуникатор» екенін мәлімдеді.

Танымал мәдениет

Редди Киловатттің қысқаша анимациялық клипі 1978 жылы Эрни Фосселиус пен Майкл Виз түсірген алғашқы «Жұлдызды соғыстар» қысқаметражды пародиасы – «Жылжымалы соғыс» фильмінде пайда болады. Редди кемедегі экранда «бесінші сектордағы қауіпті түрғысынан жүктемелі сегізқұбырлы қосылыс» туралы ескерту үшін пайда болады. Уильям Гибсон 1994 жылы «WIRED» журналындағы «Өлім жазасы бар Диснейленд» деп аталған Сингапур қала-мемлекеті туралы мақаласында Сингапурдың Халықтық әрекет партиясының логотипін Редди Киловаттпен салыстырады. Редди Киловатт 1994 жылы Алысса Милано басты рөлде ойнаған «Double Dragon» фильмінде эпизодтық рөлде пайда болды, бұл фильм видео ойыннан шабыттандырылған. «Менің Өмірімде Жасөспірім Робот ретінде» атты эпизодтағы «Ақыл-ой материядан күшті» бөліміндегі Гигаватт кейіпкері Редди Киловаттке сәл ұқсайды. 2012 жылы Барри Вайс «Стораж соғыстары» телешоуының үшінші маусымының 13-ші бөлімінде, «Құбылыс үйіне қош келдіңіз» деп аталатын бөлімде тастап кетілген сақтау қоймасынан Редди Киловатт шамды табады. Реддидің суреті салынған шам мен лампа коллекционерлер үшін құнды зат саналады және бөлшек сауда бағасы 3000 долларға бағаланған, бірақ ақырында 1600 долларға сатылды. Филадельфиядағы Темпл университетінің ғимараттарды күтіп-ұстау бөлімі Реддидің суретін университет ішінде жоғары кернеудегі жұмыстарды орындауға жабдықталған көліктерге жапсырады. The Grateful Dead тобының алғашқы альбомында Фил Леш өзін Фил «Редди Киловатт» Леш деп атады. Ол сонымен қатар Фил Леш және Достарының концерттік афишаларында Редди Киловатттің суретін пайдаланды және кейіннен Grateful Dead-ке қатысты хабарламалар тақталарында және музыкамен бөлісу сайттарында «Редди Киловатт» деген атты жиі қолданды. Висконсин Лайт & Пауэр компаниясының Редди Киловатт суреті салынған белгісі, бір кезде трансформатор немесе гидроэлектр станциясы сияқты коммуналдық қызметтерді қоршап тұрған қоршауда орналасқан, «Американдық таңдаушылар» телешоуының бір эпизодында көрсетілді. Эквадор футбол командасы «Club Sport Emelec» Редди Киловаттті, испан тілінде Alertó Kilovatio деп аталады, өздерінің талисманы ретінде пайдаланады. Бұл клуб 1929 жылы Гуаякильдегі электр компаниясының қызметкерлері құрды. 2018 жылы Виктория, Британдық Колумбиядағы Phillips Brewing пиво қайнатушысы «Megahertz Belgium ESB» бөтелкесінің этикеткасында Редди Киловатттің суретін көрсетті. Пулитцер сыйлығының иегері Конни Шульц өзінің бірнеше мақалаларында Редди Киловаттты атады; оның әкесі Чак Шульц көп жылдар бойы Кливленд электрлік жарық компаниясында жұмыс істеді. 2022 жылы Джон Оливердің «Last Week Tonight» телешоуының 9-шы маусымының 11-ші бөлімінде Реддидің клипі, содан кейін Реддидің пародиалық нұсқасы пайда болды, онда инвесторларға тиесілі коммуналдық қызметтер және өнімділікке негізделген реттеу туралы талқыланды.