Кіріспе

Стереоизомерлер жұбы / қоспасы

Пантенол (сонымен қатар пантотенол деп те аталады) – пантотен қышқылының (В5 витаминінің) спирт аналогы, демек ол В5 витаминінің провитамині болып табылады. Ағзада ол тез тотығып пантотен қышқылына айналады. Бөлме температурасында тұтқыр, мөлдір сұйықтық. Пантенол фармацевтикалық және косметикалық өнімдерде ылғалдандырғыш ретінде және жараның жазылуын жақсарту үшін қолданылады.

Қолданылуы

Фармацевтикалық, косметика және жеке күтім өнімдерінде пантенол ылғалдандырғыш және гигроскопик зат ретінде қолданылады, ол майлар, лосьондар, шампуньдер, мұрын спрейлері, көз тамшылары, емтихан таблеткалары және контактты линзаларды тазартатын ерітінділерде пайдаланылады. Майларда ол күн күйігін, жеңіл күйіктерді, терідегі шағын жарақаттарды және дерматологиялық ауруларды емдеу үшін қолданылады (2–5% концентрацияда). Осы мақсатта ол кейде аллантоинмен біріктіріледі. Пантенол шаш өскініне оңай сіңеді, сондықтан коммерциялық шампуньдер мен кондиционерлердің құрамында жиі кездеседі (0,1–1% концентрацияда). Ол шашқа жабысып, бетін жабын жасайды, шаш өскінін майлап, жылтыр түр береді. Татуировка шеберлері де оны татуировка жасағаннан кейін қолданылатын ылғалдандырғыш крем ретінде ұсынады.

Жағымсыз әсерлер

Пантенол көбінесе жақсы қабылданады. Сирек жағдайларда тері тітіркенуі және контакттық аллергиялар туралы хабарламалар түскен. Ол сондай-ақ А коферментінің биосинтезінде қолданылады, ол көптеген ферменттік реакцияларда және жасуша өсуінде маңызды рөл атқарады. Бірақ пантотен қышқылының тұздары (мысалы, натрий пантотенаты) әдетте ақ түсті ұнтақтар болып табылады. Ол су мен спиртте оңай ериді, диэтил эфирінде орташа ериді, хлороформда (1:100), пропиленгликолда және глицеринде шамалы ериді. Пантенолдың толық химиялық формуласы HO–CH2–C(CH3)2–CH(OH)–CONH–CH2CH2CH2–OH.

Стереохимия

Пантенол екі энантиомер түрінде кездеседі: D және L. Бірақ биологиялық активтілікке ие болатыны – тек D пантенолы (дексантенол) ғана, алайда екі түрінің де ылғалдандыру қасиеттері бар. Косметикалық қолдану үшін пантенол D түрінде немесе D және L (DL пантенол) араласы ретінде ұсынылады.