Кіріспе

1910 жылғы Овер-Хултон, Солтүстік-Батыс Англиядағы тау-кен апаты

Претория шұңқыры апаты – 1910 жылдың 21 желтоқсанында Хултон кенішіндегі №3 шұңқырда, Претория шұңқыры деп белгілі жерде болған жер асты взрылысы. Оқиға Овер-Хултон, Вестхогтон ауданында, сол кездегі Ланкашир тарихи округінде, Солтүстік-Батыс Англияда орын алды. Апат салдарынан барлығы 344 ер адам мен бала қаза тапты.

Өмірбаян

1910 жылы «Хултон» көмір кені компаниясында шамамен 2400 жұмысшы жұмыс істеді. 21 желтоқсан күні таңертең 900-ге жуық жұмысшы күндізгі ауысымға келді. Олар Манчестер көмір алабының бес көмір қабатында жұмыс істеді: «Тренчербоун», «Плоддер», «Ярд», «Три Квартерс» және «Арли» кеніштерінде. Сол күні 345 жұмысшы №3 шахтаның тік осьімен төмен түсіп, «Плоддер», «Ярд» және «Три Квартерс» кеніштерінде жұмыс істеді. Олардың арасынан тек төртеуі ғана аман қалды және жер бетіне шығарылды. Бірі сол күні, екіншісі келесі күні қайтыс болды. Аман қалған екі жұмысшы – Джозеф Ставли мен Уильям Дэвенпорт. Бұған қоса, №4 шахтадағы «Арли» кенішінде бір адам қаза тапты, осылайша қаза болғандардың саны 344-ке жетті. Сол күні тағы бір адам, Уильям Туртон, №3 шахтада өртпен күрескен кезде қаза тапты. Шахтадағы басқа кеніштерде жұмыс істеген, №4 шахтадан жұмыс істеген жұмысшылар зардап көрмеді. Джон Бакстер 1973 жылғы қаңтарда қайтыс болғанда «Хултон» көмір кені жарылысы (1910) жеңілдету қорынан ақша алған соңғы адам болды. 1975 жылы қор таратылды, қалған активтер басқа кеншілерге көмек көрсету қорларына берілді.

Ескерткіштер

Вестхогтон зиратында оқиға құрбандарына арналған ескерткіш бар. Онда жыл сайын естелік шарасы өткізіледі және апаттан қалған заттар Вестхогтон орталық кітапханасында қойылған. Джейн Роббинстің Вестхогтон шіркеуінің қарсы бетіндегі мүсіні апат болғаннан шамамен 100 жыл өткен соң, 2010 жылдың 19 желтоқсанында ашылды. 2010 жылы, оқиғаның 100 жылдығына орай, Атертон мен Овер Хултон шекарасындағы Бродвейдің соңында гранттар мен қайырымдастықтар есебінен тағы бір ескерткіш орнатылды. Бұл орын No.4 шахтадан шамамен 300 ярд (274 метр) қашықтықта, сол шахтадан апаттан құтқарылғандар мен денелер шығарылған. 2008 жылдың 19 желтоқсанында құтқару тобымен бірге болған, атын жасырған бір адамның жазған апат туралы естелік жазылған қолжазба табылды. "Ұйықтап қал, жолдас" атты пьеса 2005 жылы Вестхогтон орта мектебінің оқушылары мен ұстаздары жазып, сахналады, ал 2010 жылғы еске алу шараларында қайта қойылды.