Кіріспе

Индия инженері (туған 1932) Элаттувалапил Сридхаран (туған 12 маусым 1932) – Индияның Керала штатынан шыққан инженер және саясаткер. Ол 1995-2012 жылдар аралығында Дели метрополитенінің басқарушы директоры болып қызмет еткен кезде Кокан темір жолын және Дели метрополитенін салудағы жетекшілігімен Үндістандағы қоғамдық көліктің жаңа бейнесін қалыптастырды. "Метро адамы" деп танылатын ол 2001 жылы Үндістан үкіметінен "Падма Шри" орденін, 2008 жылы "Падма Вибушан" орденін алды. Сридхаранды БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Пан Ги Мун 2015 жылы үш жылға БҰҰ-ның тұрақты көлік жөніндегі жоғары деңгейлі кеңесшілер тобына (HLAG ST) тағайындады. Ол Мата Вайшно Деви қасиетті орындары кеңесінің мүшесі. Ол қысқа мерзімге Бхаратия Джаната партиясының ұлттық атқару комитетінің мүшесі болды, бірақ 2021 жылдың желтоқсанында белсенді саясаттан бас тартты. Сондай-ақ ол Бангладеш теміржол министрлігіне қарасты "Дака Масс Транзит Компаниясы Лимитед" деп аталатын Дака метросының кеңесшісі ретінде жұмыс істеді.

Ерте өмір және білім

Э. Сридхаран 1932 жылдың 12 маусымында қазіргі Карукапутур қаласында, Керала штатының Палаккад ауданында, индуист отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – Кижвиттил Нилакандан Мусат, анасы – Аммалуамма. Сридхаран бастауыш білімін Палаккад ауданындағы Паттамби маңындағы Чатаннур мемлекеттік төменгі бастауыш мектебінде алды. Ол Базель евангелистік миссиялық жоғары орта мектебінде білімін аяқтады, содан кейін Палгаттағы Виктория колледжінде оқыды. Кейін ол Андхра-Прадеш штатының Какинада қаласындағы мемлекеттік инженерлік колледжінде азаматтық инженер мамандығын бітірді, қазір бұл колледж Джавахарлал Неру технологиялық университеті деп аталады. Э. Сридхаран мен Т. Н. Сешан Палаккадтағы БЭМ орта мектебінде және Виктория колледжінде бірге оқыды. Екеуі де Андхра-Прадеш штатының порты бар Какинададағы университет – Джавахарлал Неру технологиялық университетіне инженерлік мамандыққа қабылданды, алайда Э. Сридхаран оқуын жалғастыруды шешті, ал Т. Н. Сешан Мадрас христиан колледжіне (МХК) түсуді жөн көрді.

Конкан темір жолы

1987 жылғы шілдеде Батыс темір жолының бас менеджері қызметіне көтерілді, ал 1989 жылғы шілдеде Темір жол басқармасының инженерлік бөлімінің мүшесі және Үндістан үкіметінің хатшысы болып тағайындалды.

Дели метрополитені

Ол сол кездегі Делидің бас министрі Сахиб Сингх Вермамен бірге Дели метрополитен корпорациясының басқарушы директоры болып тағайындалды. 1997 жылдың ортасына қарай жоспарланған барлық бөлімдер өз мерзімінде немесе одан ертерек, сондай-ақ белгіленген бюджет шегінде аяқталды. Медиа Шредхараны Дели метросын сәтті аяқтағаны үшін "Метро адамы" деп атады. Оның Дели метросындағы қызметі Үндістан үшін өте табысты және маңызды деп есептеледі. Осының нәтижесінде 2005 жылы Франция үкіметі оған «Құрмет легионының рыцары» орденін, ал 2008 жылы Үндістан үкіметі «Падма Вибушан» сыйлығын табыс етті. Ол жобаларын саяси қысым мен ықпалдан оқшаулап, жобаларды жылдам жүзеге асыру үшін саяси қолдау алуымен ерекше көзге түсті. Ол 2005 жылдың соңында зейнетке шығатынын хабарлаған, бірақ Дели метросының екінші кезеңін аяқтауын бақылау үшін оның қызмет мерзімі ұзартылды. 16 жыл қызмет еткен соң, Шредхаран 2011 жылдың 31 желтоқсанында қызметтен шықты.

Кочи метрополитені

DMRC-ден зейнетке шыққаннан кейін Сридхаран Кочи метрополитені жобасының Бас кеңесшісі болып тағайындалды. Бастапқыда, Сридхаран мен DMRC-нің сұрағандай кеңес беру және жобаны іске асыруды DMRC-ге тапсырудың орнына, үкімет Кочи метрополитені үшін жаһандық тендер процесін жариялағанда жобада қиындықтар туындады. Алайда, бірнеше саяси партиялар бұл қадамға қарсы шығып, Сридхаранның Кочи метрополитенінде DMRC-нің рөлін бекіту шешімін қолдады, содан кейін үкімет өз ұстанымын өзгертті. Кочи метрополитені 2017 жылдың 17 маусымында зор қуанышпен ашылды. Метроның ашылуы аяқталу мерзімі, қолданылған басқару жүйелері, трансгендерлерді жұмысқа алу, тік бағбандарын құру, көшпенді жұмысшыларға құрмет көрсету және күн энергиясын пайдалану сияқты бастамалар тұрғысынан Үндістандағы маңызды оқиға деп есептелді.

Басқа метрополитендер

Ол Жайпур метрополитеніне кеңес берді, сонымен қатар DMRC оның іске асырылуын жүзеге асырды. Ол сондай-ақ Андхра-Прадеш штатындағы Вишакапатнам және Виджаявада (VGTM) аймақтарындағы жоспарланудағы метро желісіне, бас министр Чандрабабу Найдудың басшылығымен кеңесші болып тағайындалды. Ол Коимбаттур метросының да кеңесшісі болды.

Саясат

Саясатқа кірмес бұрын ол әртүрлі саяси мәселелерге пікір білдірді. 2014 жылғы Үндістанның жалпы сайлауы алдында ол Нарендра Модиді премьер-министр ретінде қолдады және Гуджарат бас министрі ретінде шапшаң шешім қабылдағаны үшін мақтады. Делидегі Аам Аадми партиясының үкіметі автобустар мен метрода әйелдерге тегін жол жүру мүмкіндігін ұсынғанда, ол бұл шешімге қарсы шығып, премьер-министр Нарендра Модиге "жеке араласуын" сұрап хат жазды. Ол Керала үкіметінің барлық білім беру мекемелерінде, соның ішінде жеке меншік колледждерде студенттік ұйымдық қызметті жеңілдететін заңға қарсылық білдірді. Ол: "Кампус саясатын саясаткерлер, тіпті үкімет те қолдап отыр, бұл сабақтардың тоқырауына, студенттер арасындағы қақтығыстарға, кісі өлтіру, пышақтау сияқты қылмыстық әрекеттерге алып келеді. Өкінішке орай, саяси көзқарасы бар кейбір оқытушылар мұндай іс-әрекеттерге үнсіз қолдау көрсетеді" деді. Ол КМРЛ бағаны төмендетуі керек екенін айтты және Кочи метрополитенінің Петтах-Трипунитура бағытын кеңейту үшін шетелдік кеңесшілерді шақыруды "ақылсыздық" деп бағалады. Үндістан темір жолына операциялық шығындары үшін қарыз алуды тоқтатып, бағаны көтеруді ұсынды. Шредхаран Үндістанның Мумбай-Ахмедабад жоғары жылдамдықты темір жол жобасын тек элитаға арналған "өте қымбат" жоба деп атады.

Бхаратия жаната партиясы

2021 жылдың 18 ақпанында Сридхаран Бхаратия Джаната партиясына қосылды. Ол 2021 жылғы Керала штатының Палаккад сайлау округінен сайлауға түсті, дауыс берушілердің 35,34% дауысын алып, бірақ Индия Ұлттық Конгресінен Шafi Parambil-ге жоңқылық танытты, ол 38,06% дауыс жинады. Алайда, Сридхаран 2021 жылдың 17 желтоқсанында белсенді саяси қызметтен бас тартты.

Саяси көзқарастар

Шредрахан индустар мен христиан қыздарының күшпен некеге тұруына, оны "махаббат джихады" деп атап, қатысты қарсы екенін айтты. Сондай-ақ, ол вегетариандық өмір салтын ұстанатындықтан, ет жеуге қарсы екенін мәлімдеді. 2021 жылы "Экономикалық Таймс" газетіне берген сұхбатында Нарендра Модиді "Үндістанның бүгінгі күнге дейінгі ең үздік премьер-министрі" деп бағалады.

Отбасы

Шредраханның әйелі – Рада Шредрахан. Оның қызы – Шанти Менон, Бангалор қаласындағы Дин академиясының директоры.