Кіріспе

Навин Чавла (30 шілде 1945 жылы туған) – зейнеткер, Үндістанның 16-шы Бас сайлау комиссары және жазушы. 2009 жылдың сәуір және мамыр айларында оның жетекшілігімен Үндістан Парламентінің төменгі палатасы – Лок Сабхаға өткен жалпы сайлаудың төрт кезеңі (бес кезеңнің ішінде) жүзеге асырылды. Чавла Тереза Ананың өмірбаянын жазуымен және 2009 жылғы жалпы сайлауды өткізуімен танымал, Конгресс партиясына деген симпатиясы туралы алаңдаушылықтарға қарамастан. Раджастхан, Ассам және Андхра-Прадеш штаттарындағы Конгресс үкіметтерінің, сондай-ақ Тамил Надудағы Конгресс пен одақтас үкіметтің заңбұзушылықтарына қатысты шаралар қолданылды. Отбасы мүшелерінің сөзіне сүйенсек, Чавла Тереза Ананың ықпалымен 1997 жылы оның кеңесі бойынша мемлекеттік қызметтен кетпеуге шешім қабылдады.

Ерте өмір және білім

Шаула 1945 жылғы 30 шілдеде Нью-Делиде дүниеге келген. 1953-1961 жылдары (осы жылы ол жоғары мектеп сертификатын алды) Санавардағы Лоуренс мектебінде оқыды және Лоуренс мектебіндегі алғашқы екі жылы үшін Үндістан үкіметінің стипендиясын алды. Шаула 1966 жылы Делидегі Сент-Стефан колледжінде тарих мамандығы бойынша B.A. (Құрметпен) дәрежесін, ал 1967 жылы Лондон университетінде тарих мамандығы бойынша B.A. (Құрметпен) дәрежесін алды. 1968 жылы ол Лондон экономика мектебінен әлеуметтік басқару саласында диплом алды. 1996 жылы Шаула Оксфорд университетінің Королева Елизавета үйінің стипендиаты болып тағайындалды.

Мансап

Шавла 1969 жылғы шығарылысқа жататын Үндістан әкімшілік қызметінің офицері. Ол Үндістан Үкіметінің хатшысы лауазымына дейін көтерілді. Делиде судья болып жұмыс істеген, кейіннен аймақтық комиссар болды. Ол Дели Видют (электрмен жабдықтау) кеңесінің алғашқы төрағасы болып тағайындалды. 2005 жылы Б. Б. Тандоннан (Үндістанның Бас сайлау комиссары болып тағайындалған) кейін Сайлау комиссары болып тағайындалды және 1992-1996 жылдары Ақпарат және телерадио хабарларын тарату министрлігінің ортақ хатшысы ретінде "ашық аспан" саясатын енгізуге атсалысты. Шавла 2009 жылдың 21 сәуірінде Үндістанның 16-шы Бас сайлау комиссары болып тағайындалды. Ол 2009 жылғы жалпы сайлауды ұйымдастырды. Ол Тереза ананың ең көп сатылған ресми өмірбаянын – "Тереза ана" кітабын жазды.

Бұрынғы қызметтер

Ол Орталық үкіметте, сондай-ақ Дели, Лакшаддип және Пондичерри Одақтық аумақтарында бірнеше лауазымдарды атқарды, Үндістан Үкіметінің қосымша хатшысы және хатшысы болды. Бұл тағайындаулар БЖП-ның Премьер-Министрі Важпаи басқаратын НДА Үкіметі кезінде жасалды.

Бас сайлау комиссары ретінде

Шавла сайлау процесі мен сайлау комиссиясын реформалауды жүзеге асырды. Ол сайлау комиссарларын қызметтен босату үшін конституциялық процедураны жақтады, осылайша олардың босатылу процесі бас сайлау комиссарының босатылу процесімен үйлесімді болды, сайлау комиссарларына бас сайлау комиссарына берілгендей конституциялық қорғау ұсынылды. Шавла үшінші жынысты азаматтарға алғаш рет дауыс беру құқығын берді. Бұрын олар өзінің жынысын ер немесе әйел деп тіркеуге мүмкіндік болмағандықтан демократиялық процестен шетте қалған еді. Енді олар "Басқа" деп аталатын жаңа санатқа тіркеле алады. Бұл мәселені алғаш рет Бхубанешвар қаласындағы KIIT құқық мектебінің және Ченнаи қаласындағы Азия журналистика колледжінің студенттері көтерді. Бұл адам құқықтары бойынша жасалған бастама Үндістан мен басқа да елдердегі көптеген ұйымдар тарапынан қолдау тапты. Ол сонымен қатар Үндістанда сотталып жатқан адамдардың сайлау процесіне қатысуын қолдады. Оның пікірінше, сотталып жатқан адамдарға дауыс беруге мүмкіндік беру керек, әсіресе сотталғандар сайлауға қатыса алатындықтан және тіпті сайлауға түсе алатындықтан. Шавла мәйістің (проказа) қоршауындағы адамдарды сайлауға қатыстырды және Брайль әрпін қолданатын сайлаушыларды тәуелсіз дауыс беруге ынталандырды.

Тереза Анамен байланысы

Тереза ананың терең ықпалымен ол оның ең көп сатылған өмірбаянын жазды (14 тілге аударылды). Жарым миллионға жуық данасы сатылды. Авторлық гонорардың көп бөлігі мәйектің жолына жұмсалды. Оның ықпалының нәтижесінде ол екі қоғамдық ұйым құрды, олар мәйектің қоздырғыштарына тегін дәрі-дәрмек пен мәйектің ауру ата-аналарының сау балаларына тегін кәсіптік оқыту ұсынады, соның ішінде белгілі косметолог Шахназ Хусайн тегін беретін сұлулық курстары мен компьютерлік оқыту бағдарламалары да бар. Кедейлік шегінен төмен отбасылардан шыққан мүмкіндігі шектеулі балаларға тегін білім беріледі. Қазіргі таңда 130 бала мен жасөспірім Делидегі «Лепра Индия Траст» мектебінде оқып жатыр. Ал Шаула төрағалық ететін «Даршан» мектебінде есту қабілеті нашар 52 бала бар, олар халықаралық стандартқа сәйкес, әр сыныпта шамамен тоғыз баладан болатын жеті сыныпқа бөлінген. 20-30 есту қабілеті нашар ұл-қызға компьютерлік бағдарламалар үйретіліп, жұмыс табуға көмектеседі. Барлық қызметтер тегін, соның ішінде Starkey Corporation ұсынған есту аппараттары (әр балаға екі дана).

Конгресспен байланысы бар деген айыптар жоққа шығарылды

2006 жылдың наурыз айында Ұлттық демократиялық альянс Үндістан Президенті А. П. Дж. Абдул Каламға 200-дан астам депутаттың қол қойған оны қызметтен алу туралы меморандум тапсырды. Меморандумда оның Үндістан Ұлттық Конгресімен байланысы бар деген күдік туды, осыған байланысты оның бейтараптығына күмән келтірілді. Үкімет бұл ұсынысты қабылдамады. 2006 жылдың мамырында Раджья Сабхадағы оппозиция жетекшісі Джасвант Сингх Шауланың өмір бойы Конгресс саясаткерлерімен байланыста болғаны және MPLADS дауына байланысты, оны сайлау комиссары лауазымынан босатуды сұрап, Үндістаннің Жоғарғы Сотына жүгінді. Бас сайлау комиссары Н. Гопаласвами толық комиссиямен немесе сайлау комиссары Құраишимен кеңеспей, сайлау комиссарын (ЕК) қызметтен алуға өкілеттігі бар екенін Жоғарғы Сотқа растайтын мәлімдеме жасады. Бұдан кейін Бхаратия Джаната партиясы (БЖП) өтінішін кері қайтарып алды. Жоғарғы Сот «Біз өтінішті қайтарып алуға рұқсат береміз, бірақ өтініште көтерілген барлық мәселелерді қарау мүмкіндігін сақтаймыз. Олар ОКК-ға жүгіне алады, ол заңға сәйкес бұл жүгініске қатысты шешім қабылдайды. Біз мәселенің мәнісіне қатысты пікір білдірмейміз» деп шешім шығарды. 2009 жылдың 31 қаңтарында Бас сайлау комиссары Н. Гопаласвами әдеттен тыс әрекет жасап, толық комиссиямен немесе комиссар Құраишимен кеңеспей, өзінің жеке кабинетінде НДА өкілдерін қабылдады. Осыған сүйене отырып, ол Шауланың сайлау комиссары лауазымынан босатылуы туралы Президентке ұсыныс жолдады. БШК Шауланың сайлау комиссары міндетін партиялық түрде атқарғанын, «бір партияның» мүддесін қорғауға тырысқанын мәлімдеді. БШК Шауланың сайлау комиссиясы туралы ақпаратты Конгресс партиясының өкілдерімен бөліскенін де айтты. Сондай-ақ, ол сайлау комиссиясының Бельгиядан құрмет көрсеткен Соня Гандиге жолдаған ескертуіне қарсы болғаны хабарланды. Шаула мен Құраиши Соня Гандиге қатысты шағымды екіге бір дауыспен жоққа шығарды. БШК-нің Шаулаға қарсы ұсынысы, соның ішінде Фали Нариман сияқты көрнекті юристтер тарапынан да даулы деп танылды және Үндістан Президенті оны қабылдамады. Шавла 2009 жылдың 20 сәуірінде Үндістанның Бас сайлау комиссары болып тағайындалды және 2009 жылғы Үндістан Парламент сайлауын аяқтады. Шауланың Бас сайлау комиссары болуына кедергі келтіру үшін екі БЖП заңгері мен партиялық лауазымдағы адамдар Жайпурдегі жергілікті сотқа Шаула мен Раджастан үкіметінің жоғары лауазымды шенеуніктерine қарсы 2000 жылы Жайпур қалалық даму басқармасы Шауланың трасттарына жер бергені туралы қылмыстық іс қозғау туралы өтінішпен жүгінді. Сот қылмыстық іс қозғау туралы шешім қабылдаудан бас тартты. 2009 жылдың 10 ақпанындағы қаулысында сот полицияның тергеуі нәтижесінде ешқандай бұзушылық жоқ екеніне көз жеткізгенін мәлімдеді. Сот шағымды қабылдамады. Шах комиссиясы, Үндістанның бұрынғы Бас судьясы Жаянтилал Чхоталал Шах төрағалық еткен, төтенше жағдай кезінде жасалған зұлматтарды тергеген тәуелсіз комиссия, соңғы есебінде Шауланың «әділдік пен басқаларға құрмет көрсетуді талап ететін кез келген мемлекеттік лауазымды атқаруға лайық емес» екенін айтты. Дели жоғары соты (ТПС Чаула судьясы) Шах комиссиясының есебін жоққа шығарды [Дели жоғары сотының судьясы ТПС Чауланың үкімі, Қылмыстық юрисдикция, Қылмыстық іс (негізгі) № 540, 1978 жылғы 7 қараша, Нью-Дели].