Кіріспе

Бизнесмен және меценаты Вафик Рида Саид (وفيق رضا سعيد) (туған 21 желтоқсан 1939) - Сириялық Сауд Арабиясының Канадалық бизнесмен, қаржыгер және меценаты, көп жылдар бойы Монакода тұратын. Саид Сириядан Швейцарияға көшіп барғанға дейін Сирияда жиырмадан асқанға дейін өмір сүрді. Ол 1970 жылдары Сауд Арабиясының құрылыс саласында байлық жинағанға дейін банкир болып жұмыс істеді. Саид 1980 жылдары Ұлыбритания мен Сауд Арабиясы арасындағы "Аль-Ямама" қару-жарақ келісімін жеңілдетуге көмектескеннен кейін көпшілік назарына түсті. Ол 1982 жылы Саид қоры мен 1996 жылы Оксфорд университетінің Саид бизнес мектебін университетке алғашқы 20 миллион фунт стерлингпен құрды. Саид бүкіл әлемде бірнеше мүлікке ие, соның ішінде Оксфордширдегі Тусмор паркі, бірақ ресми түрде Монаконың тұрғыны. Саид - Оксфордтың Сомервилл колледжінің стипендиаты.

Өмірбаян

Саид 1939 жылы Сирияның Дамаск қаласында белгілі сириялық отбасында дүниеге келген. Саидтың ата-бабасы Осман империясы кезінде түрік армиясында қызмет етіп, генерал дәрежесіне жеткен және Осман Сириясының отарлаушы губернаторы болған. Саид 1926 жылы Дамаск қаласында сол кездегі патша Фейсалдың өтінішімен Сирияның жоғары білім министрі болған және Сирия университетін құрған сириялық көз дәрігері Рида Саидтың кіші ұлы болды. Саидтың әкесі ол әлі бала кезінде қайтыс болды, ал Ливанның Бейрут қаласында иезуиттермен алғашқы оқудан кейін Саид Лондондағы Банкирлер институтында оқыды. Саид ақыры 1963 жылы Сириядағы төңкеріс кезінде Сириядан кетіп қалды. Саид Сириядағы атмосфераны "жас жігіттерді тұтқындаған" "Француз төңкерісі кезіндегі террор" секілді деп сипаттады. Саид өзінің ұлы үшін Қатысы Шығыстағы аз қамтылған балалар мен жастарға көмек көрсету үшін Карим Рида Саид қорын құрды. Саид бұған дейін Сент-Винсент пен Гренадиндердің Киелі орындағы елшісі болып қызмет еткен. 2016 жылдың наурызында британдық банк фирмасы Barclays Саидқа ұзақ уақыттан бері клиенті болғанына қарамастан, олармен банктік қызмет жасай алмайтынын айтты; BBC "Банк "жоғары тәуекелді елдер" деп сипатталған шоттарға қатысты алаңдаушылық танытқан деп түсіндірілді". Саид "Барклизге" қарсы заңдық іс-қимыл жасайтынын айтты. Бұл іс 2016 жылдың маусым айында шешілді.

Сириямен қарым-қатынас

Саид Сирияның болашақ президенті Башар әл-Асадқа 1992 жылы Ұлыбританияда офтальмологияны оқып, Ассадтың әйелі Асма әл-Асадтың (туған аты Ахрас) англо-сириялық отбасымен танысты. 2012 жылы The Spectator журналына берген сұхбатында Саид Башарды "әлеуметтік, жақсы, сымбатты" деп тапқанын, Асманы "қамқор адам" деп бағалайтынын айтқан. Саид өзінің әкесі Хафез әл-Асадтың өліміне байланысты Башардың Сирия президенті лауазымына көтерілуін құптайды. 2000 жылы оның дипломдық баяндамасы менің құлағымда ән болды. Ол заң жүйесін реформалауды, [қазір 50 жыл бұрын] қабылданған төтенше жағдай заңдарын жоюды және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті қалайтынын айтты". Саид батыс саясаткерлері мен бизнесмендерін Сирияға әкелуге көмектесті және елдегі саяси реформаларды жүргізуге көмектесті. 2011 жылы Сирияда болған Араб көктемінің тұсында болған Сирия көтерілісі кезінде Саид Асмаға "Өзгерістің желдері жұқпалы. Президентке еркін сайлау өткізуді уәде етуін айтыңыз. Ол өзгерістердің жауабы болуы керек". Ол Батыс елдерінің осы қақтығысқа қатысты көзқарасын білуге тырысты. Саид Асадты уәде етілген реформаларды жүзеге асыруға және саяси қарсыластарымен қарым-қатынас орнатуға шақырды. Саид Араб көктемін құттықтап, Түркияның үлгісіне сай Египетте зайырлы үкімет орнатуды тіледі. 2008 жылы. Бұл ағылшындық қайырымдылық. 1984 жылдан бастап стипендиялар бағдарламасы талантты сириялықтар, иорданиялықтар, ливандықтар және палестиналықтарға стипендиялар мен оқыту мүмкіндіктерін ұсынды, негізінен Ұлыбританияда білім алу үшін, олардың өз еліндегі басқаларға пайда әкелетін дағдыларды игеруге мүмкіндік беру үшін. Бүгінгі күнге дейін бұл қор осы елдердің 900-ге жуық студентіне стипендия берді. 1993 жылы Қор балаларды дамыту бағдарламасын (CDP) иорданиялық, ливандық және палестиндік қауымдастықтарға негізделген ұйымдарға ең қажетті аймақтарда мүгедек балаларға сапалы және тұрақты күтім көрсету және білім беру қызметтерін әзірлеуге және жеткізуге қолдау көрсету мақсатында құрды. CDP өзінің басталуынан бері 250-ден астам жобаны қаржыландырып, ондаған мың балаға қол жеткізді. 1996 жылы Қор Сирияда бірінші мүгедектер бағдарламасын құрды, 2001 жылы бағдарламаны тікелей іске асыру үшін кеңсе ашты. 2012 жылы кеңсе Сирияда жергілікті тіркелген қайырымдылық ұйымына айналды, ол Саидтың даму қоры. Бағдарлама мүгедектіктікпен айналысатын мамандар мен ұйымдардың кәсіби қабілетін нығайту, мүгедектік туралы хабардарлықты арттыру, мүгедектікке байланысты салаларда ұлттық оқытушылар кадрларын дамыту және мүгедек балаларға (олардың отбасыларына), әсіресе шеттетілген қоғамдастықтарға қолдау көрсету немесе қызмет көрсету бойынша жұмыс жасады. Сириядағы қазіргі қиындықтарға байланысты 2011 жылдың соңынан бастап Саид қоры Сирияда дағдарыстан ең көп зардап шеккен сириялықтарға, Ливан мен Иорданиядағы босқындар мен Сирияның өзінде ішкі қоныс аударушыларға баспана, медициналық көмек және мектеп беру сияқты шұғыл гуманитарлық көмек көрсететін саяси емес ұйымдарға қолдау көрсетіп келеді. Ол БҰҰ-ның босқындар жөніндегі агенттігіне (UNHCR) Иордания мен Ливандағы сириялық босқындар үшін университет стипендиялары үшін 1,8 миллион АҚШ долларынан астам қаржы беруге уәде берді. Саид қоры сондай-ақ Оксфорд университетіндегі Саид бизнес мектебін қолдайды.

Іскерлік мансап

1960 жылдары Саид Сауд Арабиясының ханзадалары Бандар мен Халидпен танысады. Принц Бандар мен Халид кейін Сауд Арабиясының АҚШ-тағы елшісі және Перс шығанағындағы соғыста одақтас күштердің коменданты болды. 1992 жылы Саид британдық жоғары соттың жала жабу ісі бойынша бірауыздан үкім шығарды және 400,000 фунт стерлингке зиянды өтеу төледі. Бұл іс Саидтың сенім артуға лайық емес екендігі туралы жарияланған хаттарға қатысты. Саидтың байлығы Sunday Times Rich List-тің 2014 жылғы бағалауы бойынша 1,5 миллиард фунт стерлинг болды. 1995 жылы Саид Sagitta Asset Management компаниясын құрды, ол өзінің отбасылық байлығын және басқа да өте бай жеке тұлғалардың және олардың отбасыларының активтерін басқаратын. Ол 2005 жылы Fleming Family & Partners компаниясына сатылды. Саид сондай-ақ Джонатан Эйткен құрған сауда банкіне, Эйкен Хьюмға және қысқа өмір сүрген жексенбілік корреспондент газетінде 5 миллион фунт стерлинг инвестициялады. "Аль-Ямама" келісім-шарты - Ұлыбритания тарихындағы ең ірі экспорттық келісім-шарт, ол британдық BAE Systems компаниясына 43 миллиард фунт стерлинг пайда әкелді. Түркі бин Насер де BAE-ден ақша алған. Британдық ауыр алаяқтықпен күрес бюросы (SFO) әл-Ямама келісімін тергеп, кейін Сауд Арабиясы үкіметі терроризмге қарсы іс-қимыл бойынша ынтымақтастықтан бас тартумен қауіп салғаннан кейін ұлттық қауіпсіздік себептерімен тергеуді тоқтатты. Саид 2007 жылы әл-Ямама келісім-шарты туралы мәлімдемеде "Сауд Арабиясының патшалық отбасының бірде-бір мүшесіне ешқашан "бизнес-менеджер" болмаған, сондай-ақ ол Сауд Арабиясының патшалық отбасының бірде-бір мүшесіне "комиссия бөлген" емес" деді. Саидтың әл-Ямахадағы рөлі оны қару-жарақ сатушы деп сипаттауға әкелді, ол бұл терминді қабылдамайды. 2001 жылы Саид келісімнің "Британияның өнеркәсіп саласына үлкен серпін берді: мыңдаған жұмыс орындары туралы айтып отырсыз. Бірақ мен түсінбейтін бір себеппен баспасөз мұны құпия, құпия келісім ретінде көрсетуді қалайды. Шынымды айтсам, мен бұл елге жақсылық жасадым деп ойладым, мен тіпті бірде-бір қарындашты сатқан емеспін. Менде ешқандай ақша жоқ еді [Британдық аэрокосмикалық компанияға кеңес бергені үшін], бірақ мен пайда көрдім, өйткені жоба Сауд Арабиясында құрылыс салуға әкелді, оған менің компанияларым қатысты ". 2013 жылы жарық көрген "Маргарет Тэтчер: Билік және тұлға" атты кітабында Джонатан Эйткен Марк Тэтчер келісімге маңызды рөл атқарды деген пікірді жоққа шығарады. Айткен Маргареттің күйеуі Денис Тэтчердің Дик Эванстың көмегімен принц Бандар мен оның арасындағы араласшы ретінде рөлін атап көрсетеді. Айткен өзінің үйінде Ричард Никсонның құрметіне өткен кешкі ас туралы айтып берді. Онда Саид Қорғаныс министрі Майкл Хесселтинмен кездесті. Ол Сауд Арабиясымен BAE Hawk ұшақтары үшін Ұлыбритания үлкен қорғаныс келісімшартын жасайтын болады деген оптимизмін айтты. Саид Хеселтинге келісімнің сәттілігіне күмәнданатынын айтты, кейіннен оған Қорғаныс министрлігінің қорғаныс сатуға қатысты басшысы Джеймс Блайт келді. Блайт Саидтан келісімнің барысы туралы сұрады және принц Бандар әкесі, принц Султаннан британдықтардың орнына француз үкіметінің ниеттеріне қол қойғандығын хабарлады. Саид Тэтчерге Британия мен Сауд Арабиясының арасындағы тарихи байланыстарды түсіндірді, бұл британдықтар мен Саидтың ханзадасы Бандарға ұнады.

Саид бизнес мектебі

1996 жылдың шілдесінде Саид Оксфорд университетінің бизнес мектебін құру үшін 20 миллион фунт стерлинг бергені туралы хабарланды. Саид 1990 жылы университет бизнес мектебін құру үшін дауыс бергеннен кейін ақшаны тартуға келісті және оған 40 миллион фунт стерлинг қажет болды. Саид Оксфордтағы Мэнсфилд-роудтағы спорт алаңындағы әлеуетті жердің ұсынылуына қарсы дауыс бергеннен кейін, өзінің сыйлығын қайта қарастыратынын айтты. Мектептің жаңа ғимараты 2001 жылдың тамызында ашылды, оны Эдвард Джонс пен Джереми Диксон жобалады. Ол Саидтың "Аль-Ямама" қару-жарақ саудасындағы рөліне наразылық білдірді. Мектепте жаңа ғимарат, Тэтчер бизнес білім беру орталығын 2013 жылы Уэльс принсі ашты және 2014 жылы Премьер-министр Дэвид Кэмерон Саид пен оның әйелі Розмаридің қатысуымен атанды. Нельсон Мандела Саидтың шақыруымен 2002 жылы Саидтың құрметіне аталған лекциялық театрды ашу үшін Саидтың бизнес мектебінде болды. Саид 2014 жылға дейін мектепке 70 миллион фунт стерлингтен астам қаржы берді және ол Оксфорд университетінің Бенефакторлар сотының мүшесі. Сот Оксфордтың ең ірі жеке донорларынан тұрады және жыл сайын университеттің жоғары лауазымды адамдарымен кездеседі. Шелдон медалі жыл сайын "Университет өміріне стратегиялық өзгеріс енгізген" канцлерлік сотқа мүшелерге беріледі.

Маргарет Тэтчермен қарым-қатынасы

Саид британдық консервативті премьер-министр Маргарет Тэтчердің жалынды жақтауы болды және оның премьер-министрлік міндетінің қыстан кейінгі әсері туралы былай деді: "Біз британдық өндірушілерге енді сене алмайтынымызды анықтадық. Содан кейін мына арыстандай келеді. Англияның ар-намысы Фолклендтерде сыналып жатыр, ол флотты жібереді! Ол ең күшті одақпен соғысып, оны жеңеді". "Мен үшін оның достығы - ең үлкен медаль" деді. Саидтың әйелі Розмари 2012-2014 жылдар аралығында Консервативтерге 580 000 фунт стерлинг берді, ал Саидтың қызы Раша 2008 жылы Консервативтерге жалпы сомасы 47 000 фунт стерлинг болатын төрт сыйлық бергені туралы жазылған, бірақ олар кейіннен Консервативтер сайлау комиссиясына дұрыс емес хабарлағаннан кейін, олардың анасынан келгені түсіндірілді. Саид - бұрынғы Тэтчердің сыртқы істер жөніндегі кеңесшісі Чарльз Пауэллмен жақын дос. Саид Пауэллді 2001 жылы "Sagitta Asset Management" компаниясының төрағасы етіп тағайындады, ал Пауэлл Саид Бизнес-мектепінің негізін басқарады.

Басқа қызығушылықтар

Саид 1987 жылы Фредерик Форсайттың сол атты романының негізінде түсірілген "Төртінші протокол" фильмінің атқарушы продюсері болды. Саид Форсайттың романын жақсы көретіндіктен фильмнің 3,5 миллион фунт стерлингтік бюджеттің жартысын қаржыландырады. Ол Техас жүрек институтының Вафик Саид молекулалық кардиология ғылыми-зерттеу зертханасының негізін қалаушы доноры.

Өнер жинау

Саид импрессионисттік өнердің белгілі коллекционері, Пьер Огюст Ренуар, Клод Моне, Пол Сезаннның суреттері мен спорттық көріністердің суреттері бар. Саид өзінің коллекциясынан 11 картинаны 2000 жылы Нью-Йорктегі Филлипсте аукционға шығарды. Сатылған картиналар арасында Ренуардың "Бақшадағы әйелдер" (1873) және "Гүлді шапкадағы қыз" (1896), Писсарроның "Сентябрь фестивалі, Понтоза" (1872) және Сезаннның "Гале тауы, Понтоза" (187980). 1982 жылы Саид 1488 жылы 15 ғасырдағы Мысыр сұлтаны Каитбейге арналған Құранға аукционға 80,000 фунт төледі. Құран бір уақыт бойы Лондондағы жаңадан салынған Реджентс Парк мешітінде көрсетілді.

Ат жарысы

Саид Генри Сесилдің үйреткен жылқылары Босра Шам мен Леди Карланың иесі болған көрнекті жарыс жылқысының иесі болды. Леди Карла Чарльз Пауэллдің әйелі Карла Пауэллдің есімімен аталған. 1996 жылы Саидтың жарыс түстерімен Босра Шам 1000 Гвинея мен Чемпион Стакста жеңіп алды.

Мүліктік

Саид отбасылық трасттар Ұлыбританияда екі үйге ие, Лондонның Белгравия ауданындағы Итон-сквердегі 10 миллион фунт стерлингтік мүлік, 1992 жылы сатып алынған кезде ол Ұлыбританияда пәтер үшін төленген ең жоғары баға болды. Ал Оксфордширдегі Бичестер маңындағы 3000 акрлық Тусмор Паркі. 2012 жылы Саид Елизавета II-нің алмас мерейтойына орай Тусмор паркі аумағында алтынмен қапталған 92 фут қаз тас обелиск орнатты. Обелиск - Ұлыбританияда XVIII ғасырдан бері салынған ең үлкен обелиск. Саид 2000 жылы Тюсмор үйін сэр Уильям Уитфилдтің ағылшын Палладиан дизайнына қайта салды. 2004 жылы Грузин тобы аяқталған үйге "классикалық дәстүрдегі ең жақсы жаңа ғимарат" сыйлығын берді. Саидтың Испанияның Марбелья қаласында, Франция, Сауд Арабиясы мен Сирияда үйлері бар. Саид ресми түрде Монаконың салықтық төңірегінде тұрады.

Марапаттар

Оксфорд университеті Шелдон медалі; Ливанның Седр орденінің және Марокконың Ардагерлік орденінің Ұлы командурі.