Кіріспе

Сауд Арабиясының кәсіпкері және қару-жарақ сатушысы Аднан Хашогги (عدنان خاشقجي; 25 шілде 1935 – 6 маусым 2017) – әсем өмір салтымен және жомарт бизнес айналыстарымен танымал болған саудагер және қару-жарақ сатушы. 1980-жылдардың басында оның таза байлығы шамамен 4 миллиард АҚШ долларына жететіні бағаланған.

Ерте өмір және білім

Хашогги Меккеде, король Абдул Азиз Әл Саудтың жеке дәрігері Мұхаммед Хашогги мен сириялық тегі бар саудиялық әйел Самиха Ахмедтің отбасында дүниеге келді. Хашоггидің әпкесі – жазушы Самира Хашогги, ол кәсіпкер Мохамед Әл-Файедке үйленген және Доди Файедтің анасы болды. Тағы бір әпкесі, Сохер Хашогги – белгілі араб жазушысы (Мираж, Надия әні, Мозаика).

Жеке өмір

1961 жылы Хашогги 20 жасар ағылшын әйел Сандра Дейлиге үйленді, ол ислам дініне кіріп, Сорая Хашогги деген есімді алды. Олар бір қыз (Нәбила) және төрт ұл (Мұхаммед, Халид, Хусейн және Омар) тәрбиеледі. 1980 жылы ол бұрынғы модель және модельер Джилл Доддты кездестірді. Додд олардың қарым-қатынасы туралы "Махаббаттың құны" атты естеліктер жинағын жазды. 1980-ші жылдары Хашогги отбасы Испанияның Марбелья қаласындағы ең ірі виллалардың бірін – Бараканы иеленді, онда әсем кештер өткізілді. Бұл кештерге киножұлдыздары, эстрада әртістері және саясаткерлер шақырылатын. 1985 жылы танымал тілші Робин Лич Хашоггидің үлкен ұлының Венада бес күндік тойын өткізгенін және өркендеген кезінде өмір салтын сақтауға күніне 250 000 доллар жұмсағанын хабарлады. Ол қаржылық қиындықтарға тап болғанда да, жомарттығын аямайтын. Оның салтанатты өмір салтынан оны Таяу Шығыстың Ұлы Гетсбиі деп атады. Хашогги сонымен қатар Кенияның Лайкипия округінде орналасқан Ол Педжета қорығына ие болды, ол сол кезде Кения тауы сафари клубы деп белгілі болған. Оның үйі қазірде "Серена" желісі басқаратын қонақ үйге айналдырылды. Ол 2017 жылдың 6 маусымында Лондонның Сент-Томас ауруханасында Паркинсон ауруынан емделіп жатқанда қайтыс болды. Ол 81 жаста еді.

Іскерлік мансап

Хашоггидің алғашқы жылдары Сауд Арабиясының ең ықпалды тұлғаларының арасында өтті. "Оқу кезінде ол Иорданияның болашақ патшасы Хусейн бин Талалмен танысты. Хашогги сауда-саттыққа көмектесудің коммерциялық құндылығын мектепте алғаш рет білді. Ливиялық сыныптасы, оның әкесі сүлгі импорттауды қалаған, египеттік сыныптасы, оның әкесі сүлгі өндіретін, таныстыру үшін 1000 АҚШ долларын алған. Хашоггидің университеттегі кейінгі білімі оның коммерциялық мансабының бастауы болды". Оның алғашқы ірі келісімдерінің бірінде үлкен құрылыс компаниясы шөл даланың құмды жерінде пайдаланылатын жүк көліктерімен қиындықтарға тап болды. Хашогги әкесі берген ақшаға көлік сатып алып, Кенворт жүк көліктерін сатып алды. Олардың кең дөңгелектері шөлді оңай аралап өтуге мүмкіндік берді. Хашогги алғашқы 250 000 АҚШ долларын жүк машиналарын құрылыс компаниясына жалға беру арқылы тапты және Сауд Арабиясында орналасқан Кенворт агенті болды. Коммерциялық ізашар ретінде ол Швейцария мен Лихтенштейнде өзінің комиссиясын басқару үшін компаниялар құрды, сондай-ақ ЦРУ офицерлері Джеймс Х. Кричфилд және Ким Рузвельт, сондай-ақ АҚШ президенті Ричард Никсонның жақын серіктесі, АҚШ бизнесмені Бебе Ребозо сияқты беделді адамдармен байланыс орнатты. Оның "Набила" атты яхтасы сол кезде әлемдегі ең үлкен кеме болды және ол Джеймс Бондтың "Ешқашан есімде қалмайтын" фильмінде қолданылды. Ол, сондай-ақ, әл-Валид бин Талал ханзадасына, оның "Тәж Махал" казиносын банкроттан сақтап қалу үшін жасасқан келісімнің бір бөлігі ретінде берілді. Хашогги 1972 жылы саяси науқанына 200 миллион АҚШ долларын достық банк арқылы АҚШ президенті Ричард Никсонның ықпалына ие болды. Бұл АҚШ корпорацияларының саяси науқандарға осындай үлкен сомаларды беруіне тыйым салған қолданыстағы заңдарды бұзып, жасалды. Осындай келісімдер Хашоггиге бүкіл әлемдегі маңызды адамдарға ықпал етуге мүмкіндік берді. Хашогги "Триад Интернешнл Холдинг Компани" деп аталатын компанияны басқарды, ол басқа нәрселермен қатар Солт-Лейк-Ситидегі "Триад орталығын" салды, ол кейін банкрот болды. Ол қару-жарақ сатушы ретінде танымал болды, АҚШ фирмалары мен Сауд Арабиясы үкіметі арасындағы келісімдерді орнатқан, 1960 және 1970 жылдары белсенді болды. "The Mayfair Set" деректі фильмдер сериясында Сауд Арабиясының жазушысы Саид Абуриш Хашоггидің алғашқы келісімдерінің бірі 1963 жылы Адендегі төтенше жағдай кезінде Йемендегі жасырын миссия үшін Дэвид Стирлингке қару-жарақ беру болды деп мәлімдеді. Оның шетелдегі клиенттері арасында қорғаныс мердігерлері "Lockheed Corporation" (қазіргі "Lockheed Martin Corporation"), "Raytheon", "Grumman Aircraft Engineering Corporation" және "Northrop Corporation" (соңғы екеуі қазір "Northrop Grumman" компаниясына біріктірілген) кірді.

Халықаралық Триада

Триад Интернешнл – Хашоггиге тиесілі көпұлтты жеке инвестициялық корпорация. Ол үш бауыр – Аднан, Эссам және Адилдің құрметіне «Триад» деп аталды. Оның инвестицияларына бүкіл әлемдегі көптеген маңызды мүліктер мен бизнес кіреді. Компания құрамында Triad Management, Triad Properties, Triad Energy, Triad Technology және Triad Financial ресурстары сияқты еншілес компаниялар бар, сондай-ақ Khalidia да бар. Төменгі қатарда: оның меншігіндегі ұшақтардың бір бөлігі. Хашогги Triad арқылы бірнеше жеке ұшақтар мен супер яхталарға ие болды, олардың ішінде McDonnell Douglas DC 8 және DC 9, үш Boeing 727, сондай-ақ бірнеше кішкентай бизнес-ұшақтары мен тікұшақтары болды. Оның үш супер яхтасы – Nabila, Mohammadia және Khalidia – балаларының құрметіне аталған, олардың аттары Nabila, Mohammed және Khalid еді. Эфиопия азаматтық соғысынан туындаған ашаршылық кезінде. Хашогги Иран-Контрас ісіне қатысты, ирандық қару саудагері Манучер Горбанифармен бірге кепілдерді қаруға алмастырудағы маңызды делдал болды. Хашогги 1983 жылдан бастап 1989 жылдың мамырында алаяқтық және басқа да қылмыстар бойынша айыпталып сотқа тартылғанға дейін университет сенімшілер кеңесінің мүшесі болды. Хашогги АҚШ-тың «басты шетелдік агенті» болды және Сафари клубы деп аталатын халықаралық барлау серіктестігін құруға көмектесті. 1988 жылы Хашогги Швейцарияда ақшаны жасырды деген айыппен тұтқындалды және үш ай бойы қамауда болды. АҚШ прокурорлары айыптауды әділетке кедергі келтіру және пошта арқылы алаяқтық жасауға дейін төмендеткеннен кейін, Хашогги экстрадицияға қарсы күресін тоқтатты, сондай-ақ рэкет және сөз байласу сияқты ауыр айыптаулар алынып тасталды. 1990 жылы Манхэттендегі АҚШ федералды қазылар алқасы Хашогги мен Филиппиннің қуылған президенті Фердинанд Маркостың жесірі Имельда Маркосты рэкет және алаяқтықтан ақтап шығарды. Хашогги АҚШ-та тіркелген Genesis Intermedia, Inc. (бұрын NASDAQ: GENI) компаниясының қаржы демеушісі болды. 2006 жылы АҚШ Бағалы қағаздар және биржа комиссиясы Хашоггиге бағалы қағаздармен алаяқтық жасады деген айып тақты. 2008 жылы іс жабылды, Хашогги айыптауды мойындаған жоқ не жоққа шығарған жоқ. 2003 жылдың қаңтарында Сеймур Херш The New Yorker журналында АҚШ-тың бұрынғы қорғаныс министрінің орынбасары Ричард Перлдің Марсельде Хашоггимен кездескенін жазды, мақсаты – оны жеке венчурлық компания Trireme Partners және Сауд Арабиясы үкіметі арасындағы байланыс құралы ретінде пайдалану. Ол кезде Перл Қорғаныс саясаты кеңесінің кеңесші комитетінің төрағасы болды, бұл комитет Қорғаныс министрлігінің кеңесші органы болып табылды және оған құпия ақпаратқа қол жеткізуге, сондай-ақ қорғаныс саясатына әсер етуге мүмкіндік берді.

Медиа

1991 жылы Хашогги британдық теледидар бағдарламасы «Таңнан кейін» ұзақ уақыт бойы эфирде болды, онда ол Таяу Шығысты бұрынғы премьер-министр Эдвард Хит және Лорд Вайденфелд сияқты басқалармен бірге талқылады. Хашогги 1985 жылы Робин Лич жүргізетін «Байлар мен атақтылардың өмір салты» бағдарламасында да пайда болды, онда оның әсем өмір салты көрсетілді. Хашогги өзінің қарыштама кезеңінде баспасөз бен БАҚ-та жиі кездесетін танымал тұлға болды. Ол түрлі телешоуларда, газеттерде және «Time» мен «The Washington Post» сияқты танымал журналдардың мұқабаларында да көзге түсті.