Кіріспе

Американдық реалити-телесериалдар. 1980-ші жылдардағы жапондық телесериал, ағылшын тілінде "Endurance" деп белгілі.

Endurance – американдық реалити-телесериал, бұрын АҚШ-та Discovery Kids кабельдік арнасында көрсетілген, сондай-ақ басқа елдердегі арналарда да көрсетілді. Шоу форматы Survivor телесериалына ұқсас, бірақ актерлар – жасөспірімдер. Endurance қатысушылары елдің шалғай аймағында тұрып, түрлі зихи және физикалық сынақтардан өтеді. Алайда, Endurance қатысушылары жұптар (бір ұл және бір қыз) болып бағысады, ал жарыстардың нәтижесіне қарай қай жұптың шығарылатыны анықталады. 2002 жылдан 2008 жылға дейінгі алты жыл ішінде әр маусым жаңа қатысушылармен басталып, маусым барысында олар біртіндеп іріктеліп, соңында қалған екі команда Endurance пирамидасының барлық бөліктерін алу үшін жарысатын болды. Жеңімпаз ұл мен қыз ата-аналарымен бірге экзотикалық жерге саяхатқа баратын болады. Шоудың өндірісі 2008 жылдың 28 маусымында эфирге шыққан алтыншы маусымның соңғы бөлімімен аяқталды. Сериал аяқталғаннан кейін қайта көрсетілімдер 2013 жылдың 21 шілдесіне дейін Hub Network арнасында көрсетілді. Шоудың алғашқы төрт маусымы 2002-2006 жылдар аралығында NBC арнасында Discovery Kids аясында сенбі күндері таңертең көрсетілді. Endurance сериалының үш маусымы (Hawaii, Tehachapi және High Sierras) "Ең үздік балалар сериалы" номинациясы бойынша күндізгі Эмми сыйлығына ұсынылды, бірақ шоу жеңіске жете алмады.

Өндіріс

Шоу 3Ball Productions компаниясы жасаған. Оның негізін қалаушы, бұрынғы актер және балалар ойындарының жүргізушісі Дж.Д. Рот – атқарушы продюсер және экрандағы жүргізуші. Рот 2006 жылы "Тұңғыш рет: Техачапи" үшін "Балалар бағдарламасындағы үздік орындаушы" номинациясын алды, бірақ жеңіске ие болмады. 12-15 жастағы қатысушылар әр көктемде шоудың өндіріс тобына 12 000-нан астам жасөспірімдер жіберген бес минуттық сынақ видеоларынан іріктелді. "Тұңғыш рет" бағдарламасының алғашқы бес маусымына жиырма ойыншы таңдалды; ал 6-шы маусымда бұл көрсеткіш он алтыға дейін төмендетілді. 2004 жылы газетке берген сұхбатында Рот мүмкіндігінше алуан түрлі топты іздегенін айтты. Сериалдың түсірілімі әр жазда үш аптаға созылып, таңдалған жасөспірім қатысушылар шілде айының соңында құпия, елсіз жерге келді. Әр маусым Калифорния, Гавай, Мексика және Фиджи сияқты әртүрлі орындарда түсірілді. 2007 жылғы қаңтарда Бостон Глобусына берген сұхбатында Коннор Финнеган өткен жаздағы "Тұңғыш рет: Жоғарғы Сьерралар" бағдарламасына қатысқан тәжірибесін еске алды: "Бастапқыда үнемі түсірілімде болуға көнбедім. Сөйлеп тұрсаң, бірден камера немесе микрофон бетіңе тиіп кететін. Реалити-шоудағы басты ереже – ешқашан камераға қарамау". Бағдарламаның бір бөлігі ретінде жүргізуші Дж.Д. Рот және қатысушылар кейде командалар арасындағы қарым-қатынастардағы шиеленіс туралы әңгімелейді. Роттың айтуынша, түсірілім кезінде көптеген қатысушылар жақын дос болып, өзгеше ойлайтын адамдарға төзімділік таныта бастады. Бесінші маусымның тағы бір қатысушысы, Мэн штатының Элиот қаласынан келген Дакота Фишер, "Тұңғыш рет" бағдарламасы оған ешқашан ұмытылмайтын қарым-қатынастар сыйлағанын айтты. "Шоудан бір апта өткеннен кейін мені көруіңіз керек еді, өте депрессивті болдым", – деді 15 жастағы, екі жыл бойы "Эмми" номинациясына ұсынылған жасөспірімдер реалити-шоуына ілікпекке тырысқан жігіт. Рот 2007 жылғы баспасөз хабарламасында: "Тұңғыш рет бағдарламасына қатысу – таңдалған әрбір бала үшін өмірді өзгертетін тәжірибе. Күн, ай, жұлдыздар мен бір-бірінен басқа ештеңесі жоқ бұл балалар бір-бірін жақсы тануға мәжбүр. Біреудің "Бұл сенің күшің жетпейді" деген сөзіне олар өздерінің ішкі мүмкіндіктерін ашады. Олар алғашқы әсерлер мен ұғымдардан арылып, бұрын білмеген қабілеттерін пайдаланып, өзіне сенімділіктерін арттырады" деді. "Тұңғыш рет" – Рот жасаған "Moolah Beach" бағдарламасының жалғасы, ол 2001 жылғы бір маусымнан кейін жаңартылмады, себебі Fox Family Channel иелігінің өзгеруі Discovery Kids-тен реалити-сериалға жаңа ұсыныс жасауға мүмкіндік берді. 2002 жылдан 2006 жылға дейін "Тұңғыш рет" NBC телеарнасында NBC бағдарламаларының Discovery Kids блогының бөлігі ретінде көрсетілді.

Қалмауға құқығы бар

Олар келгеннен кейін көп ұзамай 20 қатысушыдан тұратын топ "Тұру құқығы" деп аталатын бірінші төзімділік сынағына қатысады. Аты айтқандай, бұл сынақ ойынды жалғастырудан бір топ қатысушыны шығарып тастайды. Сынақ әдетте төзімділікті сынап бағалайды, онда әр қатысушы мүмкіндігінше ұзақ уақытқа бір нәрсеге, мысалы, таяқшаға немесе бағанаға ұстану керек. 1-4 маусымдарда ең бірінші 3 қыз және ең бірінші 3 жігіт іріктелді. 5-ші маусымда сынақ тепе-теңдік пен жылдамдыққа арналды, ал ойынды соңынан аяқтаған екі жігіт пен екі қыз шығарылды. 6-шы маусымда арқанды босатқан алғашқы екі жігіт пен екі қыз шығарылды, нәтижесінде 16 үміткер 12 қатысушыға дейін қысқартылды, олар 6 команда құрады. 3-ші маусымда шығарылған ойыншылар келесі күні "Тұру құқығына" екінші мүмкіндік сынағына қатысу үшін қайта оралды. Бұл сынақтың жеңімпазы (Том) қыздар тобынан (Ванетта) өзінің серігін таңдап, "Браун" командасын құрды. 3-ші және 5-ші маусымдарда топтан екі ойыншыны (жігіт пен қызды) таңдау қажет болды, оларға "Тұру құқығы" сынағынан өтуге рұқсат етілді, сынақтан аман қалғандай автоматты түрде келесі кезеңге өтті. 3-ші маусымда жігіттер қауіпсіздік үшін бір қызды таңдауға міндетті болды, ал қыздар бір жігітті құтқаруға тиіс болды, жігіттер Линдиді құтқарды, ал қыздар өз пікірінше ең тартымды болған Ристі таңдады. 5-ші маусымда Дарси мен Арик сыртқа шығу үшін таңдалды. Оларға әрқайсысына бір адамды (бір жынысты) құтқаруға рұқсат берілді. Дарси Келсиді, ал Арик Алексті таңдады.

Командаларды таңдау

Right To Stay Challenge-дан кейінгі күні қалған ойыншылар командаларды анықтау үшін тағы бір ойынға қатысады. Әр команда бір ұл мен бір қыздан тұрады. Ойын мен ережелер жыл сайын өзгеріп отырады. Команда түстері: қызыл, қызғылт сары, сары, жасыл, көк, күлгін және сұр (8 команда болған маусымдарда қоңыр түс қосылады, ал 7 команда болған маусымдарда алынып тасталады). 6-маусымда сұр команда жоқ. Командалар анықталғаннан кейін, олардың әрқайсысы Төзімділік пирамидасының бір бөлігін алады. Ойынды жеңіп, бас жүлдеге ие болу үшін бір команданың барлық бөліктері болуы керек. (1-маусымда 10 бөлік, 2- және 3-маусымдарда 12 бөлік, 4- және 5-маусымдарда 13 бөлік, ал 6-маусымда 14 бөлік).

Шыдамдылық миссиясы

Командалар тағайындалғаннан кейін, олар Төзімділік миссияларында жарыса бастайды. Бұл көбінесе дағдыны сынау болып табылады. Төзімділік миссиясын жеңген команда Самадхи жеңіп алады, онда ғибадатхана миссиясы барысында бір командаға кері әсер ететін нәрсе болады. Жеңімпаз команда осы әсерді пайдалану үшін кез келген командаға бере алады. Төзімділік миссиясының жеңімпаздары пирамида бөлігін де алады. Дегенмен, қалыпты жағдай бойынша, үш команда қалғанда, Самадхи жеңімпаздары әсерді ешқандай командаға бермеуге құқылы, бұл соңғы ғибадатхана миссиясы үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етеді.

Самадхи

Командалар Самадхи үшін жиі жарысады. Олардың екеуінен басқасының бәрі басқа командаға кері әсер етті. 3-ші маусымда (Endurance Hawaii) берілген командаға пайда келтірген Самадхи болды. Крис пен Линди (Сұр команда) сол Самадхиді жеңіп алды және оны сақтап қалуды шешті. Бұл оларға командаларды ауыстыру немесе бір команданың барлық бөліктерін алу мүмкіндігін берді, олар оны Сары командаға қолданды. 5-ші маусымда Көк команда екі команданы алмастыру құрметіне ие болды. 1-ші маусымда Самадхиді жеңген команда оны ойыннан шығаруды таңдады. 2-ші маусымда Final 4 кезеңінде Самадхиді жеңген команда да оны ойыннан шығаруды таңдады. Алайда, бұл үрдіс 3-ші маусымда бұзылды. Сондай-ақ, 5-ші маусымда алғашқы Самадхи ("Жылы картоп" миссиясында жеңіп алынған) екі ойыншыны команданы ауыстыруға немесе басқа командаға ауыстыру құрметін беруге мүмкіндік берді. Тейлор мен Айзек, түпкі Көк команда, осы Самадхиді жеңіп алды. Олар оны Қызыл командаға берді, олар оны Коннорды Көк командаға, ал Айзекті Сұр командаға ауыстыру үшін пайдаланды. Самадхи алғаш рет таныстырылған кезде, Дж.Д. Самадхи сөзінің буддалықта "ойға шолу" деген мағынасы бар екенін түсіндірді.

Ғибадатханалық миссия

Бұл миссия көбінесе шыдамдылықты сынаудан тұрады (сондықтан шоудың атауы осылай). Ғибадатхана миссиясын жеңген команда әдетте екі басқа команданы "Тағдыр ғибадатханасына" – іріктеу сынағына жіберу құқығын иеленеді.

Иммунитеттің алтын үшбұрышы

5-ші маусымда иммунитеттің алтын үшбұрышы енгізілді. Ол – Достық фрагментінің айналасына орналастырылған шекара. Оны кез келген храм тапсырмасы арқылы басқа командаға беруге болады. 5-ші маусымда Анна мен Гаррет Дакота Фишер мен Келси Шульцтан құралған қызғылт командаға Иммунитеттің үшбұрышын табыс етті. Иммунитеттің үшбұрышына ие команда бір рет храмға жіберілмейді, бірақ оны тек соңғы төртеуге дейін ғана пайдалануға болады. Олар соңғы үшке жеткен кезде, Иммунитеттің үшбұрышы ойыннан алынып тасталады. 6-шы маусымда Иммунитеттің үшбұрышы алынып тасталды, себебі Достық фрагменті қарапайым пирамида фрагментіне қайта оралды.

Сиқырлы қорап

6-маусымда "Тәубе" сериясында "Сақтырлы қорап" жаңа мүмкіндігі енгізілді. Бұл командалардың бір-біріне қарағанда артықшылық алу үшін жарысатын сынағы. Лесли Пауэлл мен Уилл Кадди ("Жасыл" командасы) "Мана Киси" эпизодында алғашқы Сақтырлы қорапты жеңіп алды. Оның ішінде Тағдыр ғибадатханасының сынағы басталар алдында пайдалануға болатын бір тегін мүмкіндік болды. Сақтырлы қорапты жеңіп алумен қатар, командаларға берілген ақпаратты өздері қалағандай пайдалануға рұқсат берілді. Олар осы туралы жалған мәлімдеме жасауды шешті. Соңында, "Жасыл" команда достары – "Сары" командамен бірге ғибадатханаға жіберілгенде, олар өздерінің артықшылығын пайдаланып, "Сары" команданы үйлеріне қайтарды.

Соңғы сынақ

Соңғы сынақ кезінде екі команда да жеңіп алған барлық бөліктерін алып, Тағдыр ғибадатханасына барады. Бұл бөліктер енді қабық ойыны сияқты сынақта фишка ретінде қолданылады. Аз бөлігі бар команда пирамидалар тобына бөліктерді орналастырудан бастайды, олардың бірінің астында алтын пирамида жасырылған. Бұл команда қалағанындай көп пирамиданы иеленуге құқылы, бірақ кем дегенде бір пирамиданы бос қалдыру керек. Көп бөлігі бар команда қарсыласы иеленбеген пирамидаларды иеленуге тиіс. Осы кезде алтын пирамида ашылады, және оны иеленген команда тақтадағы барлық бөліктерді жеңіп алады. Егер командалардың бөліктері тең болса, алдыңғы раундта азырақ бөлігі болған команда бірінші болып жүреді. Егер командалар бірінші раундта тең болса, соңғы миссияны жеңген команда өз бөліктерін бірінші болып орналастырады.

Ойынды бастау үшін үш пирамида бар, содан кейін әр раунд сайын тағы бір пирамида қосылады. Пирамиданың барлық бөліктерін жинаған команда сынақты, ойынды және бас жүлделі саяхатты жеңіп алады.

4-маусымы - Шыдамдылық: Техачапи (2005-06)

Келесі екі маусымда Калифорнияға оралған "Тәузекелік: Техачапи" 2005 жылдың жазында Техон ранчосындағы Техачапи тауларында түсірілді және ол күзде көрсетіле бастады. Осы маусымда "Достық" атты 13-ші пирамида бөлігі қосылды. Франке Систо мен Эрика Кук командасы бас жүлде – Коста-Рикаға саяхатты жеңіп алды. Джули Дубела 2003 жылы "American Juniors" бағдарламасында өнер көрсетті және "American Idol" байқауына қатысты. Джесси Джеронимо 2018 жылы "TKO: Total Knock Out" шоуында пайда болды.