Кіріспе

Пасс Кристиан (,/p//æ//s// //k//r//ɪ//s//tʃ//i/'/æ//n/), «Пасс» деп аталатын, АҚШ-тың Миссисипи штатындағы Харрисон округінде орналасқан қала. Ол Gulfport–Biloxi қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. 2019 жылғы халық санауы бойынша халқы 6 307 адамды құрайды.

Еуропаға дейінгі тарих

Американың түпкілікті халқы Мексика шығанағының жағалауына алғаш рет қашан келгені белгісіз, бірақ осы аймақта мыңдаған жылдар бойы адамдар қоныстанғандығын көрсететін артефакттар табылды. Үнді үйінділері Миссисипи штатының оңтүстік жағалауындағы шығанақ аймағында жиі кездеседі, бірақ олардың көпшілігі артефакт іздеушілер, фермерлер, құрылыс салушылар және су тасқыны салдарынан қиратылған. 1768 жылғы ағылшын картасында Маркет-стрит жанындағы жағалауда бір үлкен үйінді болғандығы көрсетілген. Тағы басқалары Байо Портажда және ДеЛислеге жақын Сент-Луис шығанағының солтүстік жағалауындағы Шелли плантациясында орналасқан. Бұл аймақтағы жебе ұштары, керамика және адам сүйектерін қамтитын үйінділер мен қорымдарды жылдар бойы әуесқой археологтар тонап келді, ал табылған заттардың көп бөлігі жеке коллекцияларда сақталады. Пас Кристиан мен Лонг Бич шекарасында, Уайт Харбор жолы мен 90 тас жолының қиылысына жақын жерде бір кезде жергілікті тұрғындар "Питчер Пойнт үндістері" деп атаған үнді ауылы болған. Үнді ауылының шамамен орналасқан жері Уайт Харбор жолынан шығысқа қарай бірнеше жүз метрдей жерде. Бұл жерде ешқандай қираған орындар жоқ, бірақ осы аймақтағы жағажайдан жылдар бойы көптеген жебе ұштары мен керамика сынықтары табылды.

Француз зерттеушілері

Пасс Кристианды 1699 жылы француз-канад зерттеушілері ашты, бұл оқиға алғашқы француз колониясы Билоксиде құрылғаннан кейін көп ұзамай болды. 1699 жылдың маусым айында француздар Пасс Кристиан түбегіндегі каналды тексеріп, онда тапқан көптеген устрицалардың құрметіне Пасс-о-Уитре деп атады. Пасс Кристиан жақын маңдағы терең су жолының құрметіне аталған, ал ол өз кезегінде 1746 жылдан бастап жақын маңдағы Мысық аралында тұрған Николас Кристиан Л’Аднье есімімен аталған.

Асмард жесір

1781 жылы Пас-Кристиан түбегінің барлығы Джулия де ла Броссеге (Жесір Асмард) тиесілі болды. Ол 1799 жылы қайтыс болғаннан кейін Жесір Асмард 800 арпент – бүкіл Пас-Кристиан қаласының орталық бөлігін – бос адам Чарльз Асмарға мүліктің өтеу құжатын берді. Чарльз Асмар қайтыс болғаннан кейін мүліктің барлығын өзінің мұрагерлеріне қалдырды. Пас-Кристиан 1848 жылы ресми түрде қала болып бекітілді.

Соғыс алдындағы кезең

Қала Америка Азамат соғысына дейін танымал демалыс орны болды. Бұл Нью-Орлеанның бай адамдары үшін жағажай мен жазғы үйлерге арналған сүйікті жер еді, олар жағалау бойында тарихи үйлердің қатарын салды, онда Сценический Драйв елдің атақты тарихи аудандарының бірі болды. 1849 жылы құрылған Оңтүстік яхта клубы Оңтүстіктегі алғашқы, ал АҚШ-тағы екінші яхта клубы болды және бастапқыда 1857 жылы Нью-Орлеанға көшуге дейін Пасс Кристианда орналасқан. Персид шығанағындағы алғашқы желкендік регата 1849 жылдың 21 шілдесінде Миссисипи шығанағында өтті, оны Пасс Кристиан регата клубы ұйымдастырды, онда он екі қайық қатысты.

Камилл дауылы

Пасс-Кристиан АҚШ-қа соққан ең күшті дауылдардың екеуінің жолында болды: 1969 жылдың 17 тамызындағы «Камилл» және 2005 жылдың 29 тамызындағы «Катрина». Әрбір дауыл қаланың дерлік толық құрылуына әкеп соқты. «Камилл» дауылы «Ришелье» пәтерлерін қиратты, дауылды күтіп отыруды шешкен сегіз адам қаза тапты. 17 тамыздың жексенбі күні таңында дауыл Нью-Орлеаннан оңтүстік-шығысқа қарай 200 миль қашықтықта болды. Содан кейін Миссисипи жағалауының барлық бөлігіне дауыл туралы ескерту жарияланды. Эвакуацияға кеңес берілді, бірақ «Ришелье» пәтерлерінің кейбір тұрғындары ескертуді назарға алмаған деген қауесет бар. Белгілі актерлер қатысқан 74 минуттық «Hurricane» телефильмінде бейнеленген ойдан шығарылған дауыл кеші «Камилл» дауылының түпнұсқа кадрларын қамтиды.

Катрина даулы

2005 жылдың 29 тамызында Катрина даулы Пасс-Кристиан қаласын толығымен қиратты. Пасс-Кристиандағы шамамен 8000 үйдің бар болғаны 500-і зақымдалмады немесе толыққанды қираған жоқ. Жағажай бойындағы Сценикалық жол шағын тіктеудің басына орналасқандықтан, біршама биіктікке ие болғанымен, жол бойындағы тарихи сарайлардың көпшілігі ауыр зақымдар алды, ал көптегені толығымен қирады, соның ішінде 1855 жылы салынғандығы туралы Тарихи орындардың ұлттық тізілімінде сипатталған, керемет жаңартқан Грек жаңарту стиліндегі "Союз кварталдары" сарайы. 1960 жылы ашылған Магнолия тарихи белгісін қоршаған темір қоршау. Онда: "Катринаға шабуыл кезінде Одақ офицерлері уақытша осы жерде орналасқан" деп жазылған. Катрина даулы жергілікті кітапхананы толығымен жойды. Ол қайта салынды. Қалалық полиция бөлімінің 13 қызметкері полиция бөлімшесі қауіпті болып, Мексика шығанағынан су ағып кіре бастағаннан кейін кітапханаға үдеді. Кітапхана қала әкімшілігінен солтүстікке қарай, шағын тұрақ арқылы орналасқан, бірақ төменде жатқан. Су деңгейі әкімшілік ғимаратына жеткенде, тұрақтан полиция машиналары суға көтеріліп, ағыспен бір-біріне соқтығыса бастады. Бір машина оңтүстік есіктерге тиіп, оларды ішке қарай бүктірді, ал Катринаның күшті желдері Мексика шығанағының суын ғимаратқа құйды. Ағысқа қарсы күресуге мүмкіндік болмағандықтан, олар сумен тез толып бара жатқан бетон қораптың ішінде қамалып қалды. Қашып кету керек екенін түсінген полицейлер ғимараттың солтүстік жағындағы әйнекті атқылауға тырысты. Бірақ бұл сәтсіз аяқталды, өйткені оқтар әйнектен кері секірді. Полиция қолданатын .45 калибрлі тапанша оқтары ламинатталған әйнекке зиян келтіре алмады. Оңтүстік қабырғасы машинамен қирағаннан кейін ғимаратқа кірген судың күші қарсы жүзуге тым зор болды. Ағыспен жүзу ғана мүмкін болды. Полиция бастығы Джон Даббиссон артқы есіктерге жүзіп барды, оларды ашып, итеріп ашу тетігіне сәтті тиді. Содан кейін ол дауыл оны алып кетпес үшін қоршауға ілігіп алды. Кітапхананың ішіндегілердің барлығы сыртқа шығып, дауылдың қалған бөлігін шатырда күтті. Катрина даулынан пайда болған дауыл толқынының биіктігі 8,5 метр (27,8 фут) деп бағаланды, бұл АҚШ-тағы рекордтық көрсеткіш. Ол Пасс-Кристианды жағалаудан жарты мильге дейін ішкі жерге дейін тегістеді. Дауыл толқынының ең жоғары биіктігін бағалау қиын болды, өйткені жоғары су белгілері де қирады. Жағажай бойындағы 90-шы тас жол зақымдалды, ал Сент-Луис шығанағындағы көпір толығымен қирады. 2007 жылдың мамыр айында жаңа көпір ішінара аяқталғанға дейін ол қайта ашылмады. (Уақытша байланыс пароммен қамтамасыз етілді). Ағынды судың ластануы жергілікті су көздерін қолдануға жарамсыз етті, өйткені кейбір сынамаларда 250-ден астам бактериялар мен паразитарлар табылды. 2005 жылдың қыркүйек айының соңында, құтқарушылар зардап шеккендерді іздеуді және қирағандарды тазалауды жалғастырғандықтан, теміржолдың оңтүстігіне (ішкі жерге шамамен төрт блокқа) тиісті құжаттары жоқ адамдардың кіруі шектелді. 2007 жылдың басында, қаланың көп бөлігінде қайта құру жұмыстары жүргізіліп жатса да, көптеген бос, қараусыз үйлер мен басқа да құрылыстар қалды. Көптеген тұрғындар әлі де FEMA тіркемелерінде тұрып жатты, ал қайта құру жұмыстарына штаттан тыс еріктілердің көмегі қажет болды.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 15,3 шаршы миль (40 км2) құрайды, оның 8,4 шаршы милі (22 км2) құрлық, ал 6,9 шаршы милі (18 км2) (44,97%) су. Географиялық тұрғыдан алғанда, Пас Кристиан қаласы Миссисипи шығанағында орналасқан және үш жағынан сумен қоршалған жартыаралда жатыр: оңтүстікте Мексика шығанағы, батыста Сент-Луис шығанағы және солтүстікте ұзын бойға созылған байо. Байудың солтүстігінде орналасқан, Делисли деп аталатын қалалық емес аймақ, Пас Кристианмен бір пошта индексін бөліседі, бірақ қала шегіне кірмейді. ДеЛисл бұрын Қасқыр қаласы деп белгілі болған.

Кристиан портынан өту

Муниципальдік порт 1956 жылы Порт комиссиясы құрылғаннан бастап ресми түрде құрылды. 1958 жылы Т. Л. Джеймс компаниясы саялы аймақта 11 фут (шамамен 3.35 метр) биіктігі, 350 фут (шамамен 106.7 метр) ұзындығы бар бетонды толқын қорғағыш қабырға салды.

Демография

+2020 жылғы мәліметтер бойынша Пасс Кристиан қаласының нәсілдік құрамы: RaceNum. П%. Ақ (испандық емес) 3,520 61,91% Қара немесе африкалық америкалық (испандық емес) 1,420 24,97% Үнді миссиясының мүшелері 20 0,35% Азиялық 175 3,08% Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары 6 0,11% Басқа/Аралас 297 5,22% Испандық немесе латиноамерикандық 248 4,36% 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 5,686 адам, 2,163 шаруашылық және 1,574 отбасы тұрады.

Өңдеу

Du Pont White Pigment and Mineral Products Plant – қазір Chemours DeLisle Plant деп аталады, ол DeLisle қаласындағы I-10 тас жолының оңтүстігінде орналасқан. Зауыт әлемдегі титан диоксидінің екінші ірі өндірушісі және 1979 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Пасс-Кристиан қаласы зауытқа жақын, Сент-Луис шығанағының қарсы бетінде орналасқан. Кейбір жергілікті тұрғындар EPA-ның Токсикалық шығарылымдар тізімінде көрсетілгендей, DuPont зауытынан шыққан химиялық заттар қауымдастықтың суын және ауасын ластауы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. DuPont DeLisle титан диоксиді зауыты EPA-ның Токсикалық шығарылымдар тізімінде (TRI) диоксинге ұқсас қосылыстардың үшінші ең жоғары мөлшерін тіркеді. 2005 жылы "Катрина" дауілі зауыттың маңызды бөлігін су басты. Басқа су жануарларынан айырмашылығы, көк крабтар зауыттың кокс және кен қалдықтарында басым болатын кейбір диоксинге ұқсас қосылыстарды жылдам метаболизмдей алмайды.

Теңіз өнімдерін өңдеу

Аймақтағы теңіз өнімдерін өндіруге ірі көлемде балық өлімі салқыны тиді. 2010 жылдың көктемі мен жазында болған Deepwater Horizon мұнай төгілуі, "Катрина" даулынан қозғалған уытты шөгінділер және Луизианадағы Бонет Карре төгілу жолына аударылған рекордтық көлемдегі тұщы су теңіз өнімдерін өндіруді тоқтатты. Әсіресе, жағалаудағы остра қоймалары қатты зардап шекті. Далалық бригадалар кейбір аймақтарда 50-65 пайызға дейін өлім-жітім болғанын хабарлады. Ал басқа остра қоймаларында өлім-жітім 90-95 пайызға жетті. Табиғатты қорғау қорының зерттеулеріне сәйкес, шамамен 13 жыл бұрын Миссисипи штаты жылына 500 мың қап остра жинаған. Бүгінде бұл көрсеткіш жылына 3500 қапқа дейін төмендеді.

Шерман қамалы

Джеймс М. Шерман 1921 жылы Шерман қамалының құрылысын бастады. Ғимарат бетон блоктары мен болаттан тұрғызылған және "Құдай – менің мүсіншім" деген жазуы бар тақта орналасқан.

Дикси Ақ үйі

Вудро Вильсон Нью-Джерси штатының Джон М. Айерге тиесілі болған және Херндон отбасы жалға алған Болиуде бір қысқы маусым өткізген. 1854 жылы Джон Бачалер үшін салынған, ал 1969 жылы «Камилл» дауылынан ауыр зақымдар шеккеннен кейін бұзылып кеткен.

Әскери-теңіз құрылыс батальонының орталығы

Миссисипи штатының Галфпорт қаласындағы Теңіз құрылыс батальоны орталығы 9 қыркүйекте "Сиби" жасақтарын Харрисон және Стоун округтеріндегі көршілес қауымдастарға, оның ішінде Пас Кристианға, "Катрина" дауылынан кейін азаматтарға көмектесу үшін жіберді. Денсаулықты жақсарту, санитарлық жағдайды қамтамасыз ету және моральдық деңгейді көтеру мақсатында "Сиби" жасақтары шамамен үш мильдік теміржол участасын уақытша кәріз желісі үшін тазартты, кір жуу бөлімін құрды және өрт сөндірушілер мен еріктілерге арналған тоғыз душтан тұратын жуыну құрылғысын орнатты. Сонымен қатар, "Катрина" дауылы салдарынан үйсіз қалған 1000 адамды уақытша баспанамен қамтамасыз етті. АҚШ-тың әртүрлі штаттарынан келген 250 "Сиби" жасақтары қаланың Соғыс ескерткіші паркінің артында жиналды, онда олар полиция бөлімінің уақытша штаб-пәтерін және басқа да қалалық кеңселерді салды. "Сиби" жасақтарының Пас Кристиан қаласындағы міндетке шақыруға жауап беруі бұл алғашқы рет емес. Теңіз құрылыс бригадалары 1969 жылы "Камилл" дауылы қалаға ауыр нұқсан келтіргеннен кейін де осыған ұқсас жұмыстарды атқарған.

Білім

Пасс Кристиандық мектеп ауданы қаладағы мектептерді, сондай-ақ Делислидің және оның төңірегіндегі, сонымен қатар солтүстігіндегі инкорпорацияланбаған аудандардағы мектептерді басқарады. Аудан бір балалар бағы (Оңтүстік Миссисипи Университетінің Балалар даму орталығы), екі бастауыш мектеп (Делисли бастауыш мектебі және Пасс Кристиан бастауыш мектебі), бір орта мектеп (Пасс Кристиан орта мектебі) және бір жоғары мектеп (Пасс Кристиан жоғары мектебі) жұмыс істейді. Пасс Кристиан жоғары мектебі 2005 жылы Ұлттық көк лента мектебі деп танылды; Пасс Кристиан орта мектебі 2012 жылы; ал Делисли бастауыш мектебі 2013 жылы. Әйін Пауылдың Рим-католик шіркеуіне қарасты бастауыш және орта мектеп "Катрина" дауілінен қирады, және мектеп көршілес Лонг-Бич шіркеу мектебімен біріктіріліп, Сент-Винсент-де-Пол мектебі құрылды. Coast Episcopal High School – Пасс Кристиандағы епархиялық жоғары мектеп.