Кіріспе

Зарядталған бөлшектер сәулесін шоғырландыру тәсілі – классикалық электродинамикадағы құбылыс. Жеделдеткіш физикасындағы сәуле демпфингі – бұл бетатрондық және бойлық тербелістердің синхротрон сәулеленуінен энергия жоғалту арқасында өте төмендеуімен сипатталатын құбылыс. Оны жоғары жылдамдықты зарядталған бөлшектер сәулесінің сәуле шығаруын азайту үшін пайдалануға болады. Бөлшектер сәулесінің сәуле шығаруын азайтудың екі негізгі тәсілі – этолондықтарды (үндляторларды) және демпфинг сақиналарын (көбінесе этолондықтарды қамтитын) қолдану. Екеуі де бөлшектердің импульсін азайту үшін синхротрон сәулеленуін пайдалану және импульсті тек қажетті қозғалыс бағытында толықтыру принципіне негізделген.

Тыңдау шақтары

Бөлшектер жабық орбитада қозғалғанда, бүйірлік үдеу оларды синхротрондық сәуле шығаруға мәжбүр етеді, соның салдарынан олардың импульс векторларының мөлшері (эталды орбитаға қатысты) бағытын өзгертпей кішірейеді (әзірге кванттық эффектілерді ескермейміз). Ұзындық бағытта сәулеленуден импульс жоғалтуы, сәуле жолына орнатылған үдету бөлімдерімен (RF қуыстарымен) толықтырылады, осылайша үдеткіштің жобалық энергиясында тепе-теңдік орнатылады. Бұл көлденең бағытта болмайды, онда сәулелену жоғалтуларының квантталуы (кванттық эффектілер) ғана сәуленің эмиссиясын арттырады, сондықтан бөлшектер сәулесінің көлденең тепе-теңдік эмиссиясы үлкен сәулелену жоғалтуларында, кішкентай сәулелену жоғалтуларына қарағанда кіші болады. Жоғары орбиталық қисықтықтар (кішкентай қисықтық радиусы) синхротрондық сәуле шығаруды арттыратындықтан, тұрақтандыру сақиналары көбінесе кішкентай болады. Егер үлкен сақтау сақинасын толтыру үшін көптеген бөлшектер шоғырлары бар ұзын сәулелер қажет болса, тұрақтандыру сақинасын ұзын түзу бөлімдермен ұзартуға болады.

Ұңғыма және қимыл-қозғалыс машиналары

Жылдамдеткіш сақинасындағы бұрылыстармен қамтамасыз етілетіннен артық демпферлеу қажет болғанда, синхротрон сәулеленуін күшейту үшін толқыныстырғыш немесе қисайғыш магниттерін қосу әдеттегідей. Бұл құрылғылар периодтық магниттік өрістерге ие, олар бөлшектердің көлденең тербелісіне себеп болады, бұл көптеген кішкентай, өткір бұрылыстарға балама. Олар демпферлеу сақиналарының принципімен жұмыс істейді және осы тербеліс зарядталған бөлшектердің синхротрон сәулеленуін шығаруына әкеледі. Толқыныстырғыштағы көптеген кішкентай бұрылыстардың артықшылығы – синхротрон сәулеленуінің конусы бір бағытта, алға қарай бағытталғандығында. Бұл үлкен бұрылыстан туындайтын кең жарық шоғына қарағанда қорғауға оңай.