Кіріспе
Стамбулдағы мұражай – Стамбул әскери мұражайы (Askerî Müze) – мың жылдық түрік әскери тарихына арналған. Бұл әлемдегі осындай мұражайлардың ішіндегі ең ірілерінің бірі. Мұражай дүйсенбі күнінен басқа күн сайын жұмыс істейді.
Istanbul Military Museum (Askerî Müze) is dedicated to one thousand years of Turkish military history. It is one of the leading museums of its kind in the world. The museum is open to the public everyday except on Mondays.
Тарих
Мұражай алғаш рет Сент-Ирен шіркеуінде ашылды. Кейін 1950 жылы ол Стамбулдағы Таксим алаңынан көп алыс емес, Харбиедегі Cumhuriyet Caddesi көшесіндегі Бірінші армия штабының ғимаратына көшірілді. Харбие ауданы (араб тіліндегі "harb" сөзінен, яғни "соғыс" деген мағынада туындаған) Осман империясының әскери академиясының орны болған, империяның "Вест-Пойнт" немесе "Сандхерст" сияқты еді және қазір де маңызды әскери нысан болып табылады. 1957 жылы музейді генерал Ахмет Хүлкі Сарал қайта ұйымдастырды. Әскери музей және мәдениет орталығы 1993 жылы қазіргі ғимаратында жаңартылып, қайта ашылды, онда өте табысты және заманауи көрме ұсынылды.
Жинақ
Мұнда әртүрлі кезеңдердегі әскери қару-жарақ, форма киімдері және құрал-саймандардың бай жинағы қойылған. Көрермендердің назарына әуелі ірі кампаниялық шатырлар мен тулар түседі. Мұражай сыртында қызықты Османдық зеңбіректер мен минометтер, рельстік пулемет, ұшақтар мен тікұшақтар тамашаланады. 22 бөлмеде Осман дәуірінен бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі шамамен тоғыз мың экспонат қойылған, ал жалпы жинақта елу мыңнан астам зат бар. Мұнда 1453 жылы Константинопольді қоршау кезінде Мехмед II флотын тоқтату үшін Византиялықтардың Алтын мүйіздің аузына керген тізбек сияқты құнды тарихи жәдігерлер де бар. Мұражайдың шығыс жағы уақытша көрмелер, мәжілістер және басқа да іс-шаралар үшін пайдаланылады. Бірінші қабатта садақ-жебелер көрсетілген бірінші бөлмеден кейін, 15 ғасырдағы жаяу әскерлердің қару-жарақтары мен әшекейлік заттары, қисық қанжарлар мен скальпельдер, 17 ғасырдағы жылқыларға арналған мыс бас киімдері, янышарлар қолданған Османдық қалқандары, Селім I, Мехмед II, Стамбулдың жаулануы, ерте ислам, Иран, Кавказ, Еуропа және түрік кезеңдерінен қару-жарақтар қойылған. Бұл қабатта сонымен қатар ерекше кескіштер мен қару-жарақтар жинағы, отты қаруларға арналған бөлімдер және сұлтандар жорықтарында қолданған үлкен далалық шатырлар орналасқан. Жоғарғы қабатта Бірінші дүниежүзілік соғыс, Галлиполи шайқасы және Түрік тәуелсіздік соғысы кезіндегі заттар мен соңғы жылдардағы форма киімдері қойылған бөлмелер бар. Сондай-ақ, 1899-1905 жылдар аралығында әскери академия болған ғимаратта оқыған Ататүрікке арналған бөлме де бар.
Мәдениеттік қойылымдар
"Mehter Takımı" жаншарлар оркестрі, әлемдегі ең көне әскери оркестр, әр түстен кейін дәстүрлі киімде шеру музыкасы концерттерін өткізеді. Османдықтар әскери жорықтарда музыканттарды алғаш рет пайдаланды және музыканы әскердің өміріне және қызметіне енгізді. Қала жаулап алынған соң, Мехтер жаулап алушы Осман қолбасшысының алдында қала бойынша шеру тартқанда, ерекше минорлық үнмен баяу ырғақты марштар орындаған. Мехтердің өнертабысы – сопақтардың күркіреуі, гобойлардың даусы және сыбызғылардың (тағы бір түрік өнертабысы) шағылысуы жаулауды мақтан ету және халыққа енді олар толығымен басқа өркениеттің құрамына енгенін түсіндіру мақсатымен жасалған.