Кіріспе

Нидерланд саясаткері (туған 1943)

Пьер Рене Губерт Мари ван дер Линден (14 желтоқсан 1943 жылы туған) – Нидерландының зейнеткер саясаткері және дипломаты, католик халық партиясының (KVP), кейін христиан-демократиялық шақырылымы (CDA) партиясының мүшесі және экономист. Ван дер Линден 1964 жылдың маусымында Брабант католик университетіне экономика мамандығы бойынша түсып, 1966 жылдың маусымында экономика бакалавры дәрежесін алды. Ол 1969 жылдың сәуірінен 1971 жылдың шілдесіне дейін Тильбург қаласында экономика пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1971 жылдың шілдесінен 1973 жылдың қаңтарына дейін Ван дер Линден Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрлігінің Тағам сапасы департаментінде мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді, ал 1973 жылдың қаңтарынан 1977 жылдың қаңтарына дейін Нидерландының Еуропалық комиссарының бас кеңесшісі қызметін атқарды. Ол 1973 жылдың қаңтарынан 1977 жылдың қаңтарына дейін Пьер Лардуинудың, ал 1977 жылдың қаңтарынан 1977 жылдың маусымына дейін Хенк Вредлингтің бас кеңесшісі болды. Ван дер Линден 1977 жылғы сайлаудан кейін Өкілдер палатасының мүшесі болып сайланды және 1977 жылдың 8 маусымында қызметке кірісті. Ол Еуропалық істер және ауыл шаруашылығы жөніндегі алдыңғы қатардағы саясаткер және Сыртқы істер және Бенилюкс жөніндегі алдыңғы қатардағы саясаткердің орынбасары болды. 1986 жылғы сайлаудан кейін Ван дер Линден Люберс II кабинетінде Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды және 1986 жылдың 14 шілдесінде қызметке кірісті. 1988 жылдың 9 қыркүйегінде Ван дер Линден, өзінің алдыңғы Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшысы Вим ван Экеленнің басқарып, дұрыс жүргізілмеген паспорттық алаяқтыққа қатысты парламенттік тергеу есебінің қорытындыларына байланысты қызметтен кетті. Ван Экелен сол кезде Қорғаныс министрі болып қызмет етіп, төрт күн бұрын, 1988 жылдың 6 қыркүйегінде қызметтен кеткен еді. Ван дер Линден Хилверсум қаласының мэрі Йелтьен Краайевельд Вутерс тағайындалғаннан кейін Өкілдер палатасының мүшесі болып қайта оралды және 1988 жылдың 29 қарашасында қызметке кірісті. Ол Сыртқы істер жөніндегі парламенттік комитеттің төрағасы және Сыртқы істер, Еуропалық істер, ауыл шаруашылығы және Бенилюкс жөніндегі саясаткер болды. 1997 жылдың желтоқсанында Ван дер Линден 1998 жылғы сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді және парламенттік мерзім аяқталғанға дейін, 1998 жылдың 19 мамырына дейін қызметін жалғастырды. Ван дер Линден ұлттық саясатта белсенді болды, ол 1999 жылғы Сенат сайлауынан кейін Сенат мүшесі болып сайланды және 1999 жылдың 8 маусымында қызметке кірісті. Ол Еуропалық істер жөніндегі парламенттік комитеттің төрағасы және Сыртқы істер жөніндегі саясаткер, сондай-ақ Ауыл шаруашылығы және Бенилюкс жөніндегі саясаткердің орынбасары болды. Ван дер Линден 2005 жылдың 1 қаңтарынан 2008 жылдың 1 қаңтарына дейін Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының төрағасы болып тағайындалды. Ван дер Линден жеке және мемлекеттік секторда да белсенді болды, бірнеше директорлар кеңесі мен қадағалау кеңесінде корпоративтік директор және коммерциялық емес директор ретінде көптеген лауазымдарды иеленді (Atlantic Association, Robeco, Oxfam Novib, Trilateral Commission, Akkerbouw, Van Lanschot және Clingendael халықаралық қатынастар институты). Ван дер Линден сонымен қатар Өнеркәсіп және жұмыс берушілер конфедерациясының (VNO NCW) кәсіптік бірлестігінің атқарушы директоры және Маастрихт менеджмент мектебінің білім беру әкімшісі ретінде жұмыс істеді, ол 1999 жылдың қазанынан 2016 жылдың қарашасына дейін Білім беру кеңесінің төрағасы болды. Ван дер Линден Ивонн Тиммерман Бак Мемлекеттік кеңестің мүшесі болып тағайындалғаннан кейін Сенаттың төрағасы болып тағайындалды және 2009 жылдың 6 қазанынан 2011 жылдың 28 маусымына дейін қызмет етті. 2014 жылдың қарашасында Ван дер Линден 2015 жылғы Сенат сайлауына қатыспайтынын мәлімдеді және парламенттік мерзім аяқталғанға дейін, 2015 жылдың 9 маусымына дейін қызметін жалғастырды.

Балтық елдерінің азаматтығы туралы даулы пікірлер

2007 жылдың 19 қыркүйегінде Таллинде өткен баспасөз конференциясында Линден Эстонияда азамат емес тұрғындарға жергілікті сайлауға қатысуға рұқсат бермегендігін айыптап, пікір қақтығысы туды. Эстонияның бұрынғы премьер-министрі Март Лаар оны түзетуге тырысты, Эстонияда тұрақты тұратын барлық адамдар жергілікті сайлауда дауыс беруге (бірақ сайлануға емес) құқылы екенін атап өтті. Бірақ ван дер Линден Халықаралық кешірім ұйымы және басқа да адам құқықтары ұйымдарының есептеріне сілтеме жасады. Оған жауап ретінде Эстонияның Социал-демократиялық партиясы ван дер Линденді лауазымынан дереу босату туралы мәлімдеме жасады. Линденнің өкілеттігінің 2007 жылдың соңында аяқталатынын мойындаған мәлімдемеде, оның қате пікірлерімен өзін-өзі дисквалификациялағаны айтылды. 2007 жылдың 2 қазанында Эстония Парламентінің спикері Эне Эргма ван дер Линденге күшті мәтінді ашық хат жолдады, онда оған "үй жұмысын жасап, Эстония туралы қате ақпарат таратуды тоқтатуды" сұрады, себебі бұл "эстондық қоғамда да, халықаралық деңгейде де жаңжал мен қыңырлық тудырды". Ван дер Линден жауабында хаттың мазмұнына және Эне Эргма оған жауап беру мүмкіндігін бермей, айыптауларын жариялағандығына таңырқанын білдірді. Сондай-ақ, Эне Эргма оған екі апта бұрын өткен кездесуде мұндай пікір білдірмегенін атап өтті. Сол айда Литвада өткен баспасөз конференциясында ол Балтық елдерінде миллиондаған адамның статусы жоқ екенін мәлімдеді. Эстония халқының саны шамамен 1 342 000 адамды құрайды, оның шамамен 8,5% анықталмаған азаматтығы бар.

Ресейге қатысты қаржылық мүдделер

2007 жылдың тамызында ван дер Линден Eesti Päevaleht газетінде оның отбасының Ресейде бизнес мүдделері бар екенін жариялаған мақалалардан кейін дауға тартылды. Бұл оның Путин мен Ресей үкіметін адам құқықтарын бұзғаны үшін сынамауының, Ресейді қолдауының және Балтық елдеріне қарсы ұстанымының, сондай-ақ Таллинның орталық бөлігінен қола сарбазды көшіруге қарсылығының себебі болуы мүмкін деп болжанады. 2007 жылдың 3 қазанында ван дер Линденнен француз полициясы тергеу бастайды деп қорқытып телефон келді. Осыдан кейін, Эстония парламентінің Еуропалық одақ істері комитетінің төрағасы Марко Михкельсон 2007 жылдың 8 қазанында баспасөз мәслихатын өткізіп, әртүрлі ашық ресейлік БАҚ-тан жиналған материалдарды ұсынды. Материалдардың басты тақырыбы – ван дер Линденнің 2006 жылдың соңында Ресейдегі Собинск қаласында Еуропадағы ең ірі индустриалды парк құрған белгілі бір голланд инвестициялық компаниясының қадағалау кеңесінің төрағасы ретіндегі рөлі болды. Кейін ван дер Линден барлық айыптауларды жоққа шығарып, Ресейде ешқандай қаржылық мүддесі болмағанын және аталған төрағалық қызметін атқармағанын мәлімдеді. Голландтың Noble House Trading инвестициялық компаниясының веб-сайтында ол Noble House Group қадағалау кеңесінің басшысы деп көрсетілген. Алайда, Noble House Holding компаниясының өкілі 2007 жылдың 7 қазанында Эстонияның ETV телеарнасына ван дер Линден компанияның қадағалау кеңесінің мүшесі емес екенін және кеңес келесі жылы ғана құрылатынын хабарлады.

Ресейге байланысты қауіпсіздікке қауіп төндіреді

2022 жылдың қарашасында Ван дер Линденнің голландтың қауіпсіздік қызметі AIVD тарапынан бақыланатыны және оның телефонына тыңшылық қойылғаны хабарланды, себебі ол Владимир Путиннің жақын адамдарымен байланыста болған. Осыған байланысты Ван дер Линден "ресейлік құрық" деп айыпталды, ол ашыққа шыққан ресейлік тыңшымен тығыз байланыста болған және еуропалық сапарларын ресейліктердің қаржатымен жасаған.