Кіріспе

1922 жылы Луи Хазельтин тапқан нейтродин радио қабылдағышы – бұл радиожиіліктік (TRF) қабылдағыштың ерекше түрі. Онда триодтық радиожиіліктік құбырлардың электродтары арасындағы сыйымдылықтан туындайтын тұрақсыздық жойылады немесе «нейтралданады», бұл паразиттік тербелістердің алдын алып, ерте радио қабылдағыштардың динамиктерінен «сызылу» немесе «ұлығу» сияқты дыбыстардың пайда болуын болдырмайды. Көптеген конструкцияларда радиожиілікті күшейткіштердің әрбір резонаторлық анодтық катушкасында шағын қосымша орам қолданылып, кішкентай антифазалық сигнал тудырылады. Бұл сигнал арнайы реттелетін түзету конденсаторлары арқылы тақта мен тор арасындағы сыйымдылық арқылы торға таралатын шалақ сигналды жою үшін реттеледі. Нейтродин схемасы 1930 жылға дейін радио қабылдағыштарда кеңінен қолданылды, содан кейін оның орнын супергетеродин қабылдағышы басты.

Тарих

Схема 1922 жылы Стивенс технология институтында Луис Хазелтиннің зертханасында жұмыс істеген Гарольд Уилер жасады, сондықтан көбінесе Хазелтинге авторлық құқығы беріледі. Сол кездегі ең танымал радио қабылдағыштардың бірі – радиожиілікті (TRF) қабылдағыш, бірнеше радиожиілікті (RF) күшейткіш сатыларынан, содан кейін детектордан және бірнеше дыбыс күшейткіш сатыларынан тұрды. TRF қабылдағышының басты кемшілігі – ертедегі триодты вакуумдық түтікшелердің жоғары электр сыйымдылығынан RF күшейткіш сатыларында кері байланыс пайда болып, оларды тербеліске түсіріп, қажетсіз радиожиілікті айнымалы токтарды тудыратын. Бұл паразиттік тербелістер детектордағы тасымалдаушы толқынмен араласып, дыбыс жиілігі диапазонында гетеродиндер (қосымша дыбыстар) құрады, олар динамиктен шығатын жағымсыз сыбызғы мен ұлығу ретінде естілді. Хазелтиннің инновациясы – тербеліске себеп болатын кері байланысты жою ("нейтралдау") үшін пластинадан (шығыс) торға (кіріс) кері фазадағы аз мөлшерде энергияны қайтаратын схеманы әрбір радиожиілікті күшейткіш сатысына қосу болды. Бұл ертедегі радиоларды мазалаған жоғары жиілікті қылықтауды болдырмады. 20-дан астам компаниядан тұратын Тәуелсіз радио өндірушілер қауымдастығы Хазелтиннен схемаға лицензия алып, 1920 жылдары "Нейтродин" қабылдағыштарын өндірді. Сол кезде RCA Армстронгтың регенеративті және супергетеродиндік схемаларына құқықтарға ие болғандықтан коммерциялық радио қабылдағыштарын өндіруде дерлік монополияны ұстады. "Нейтродин" бұл бақылауды тоқтатып, бәсекелестікке мүмкіндік берді. Техникалық тұрғыдан супергетеродиндік қабылдағыштан кеміс болса да, "Нейтродин" құрылысы арзан болды. Негізінен TRF қабылдағышы болғандықтан, оны алғашқы супергеттерге қарағанда техникалық білімі жоқ иелеріне де пайдалану оңайырақ деп есептеді. Өндірілгеннен кейін әрбір сәйкес күшейткіш сатысы кері байланысты жою үшін бейтараптандырылып, реттелуі керек болды; осыдан кейін құрылғы жағымсыз шуларды тудыратын паразиттік тербелістерді тудырмады. 1927 жылға қарай Солтүстік Америкада осы құрылғылардың он миллионға жуығы сатылды. 1930 жылдары вакуумдық түтікшелерді өндірудегі жетістіктер тетродты жасады, ол бақылау торабы мен пластина арасындағы (Миллер) сыйымдылықты азайтты. Бұл жетістіктер нейтрализацияны қажет етпейтін TRF қабылдағыштарын жасауға мүмкіндік берді, сонымен қатар Эдвин Армстронгтың супергетеродиндік дизайнын тұрмыстық қабылдағыштар үшін практикалық етті. Осылайша, радио қабылдағыштарында TRF схемасы, оның ішінде "Нейтродин" ескірді және супергетеродиндік дизайнмен алмастырылды. "Нейтродин" нейтралдау техникасы радио хабар таратушылардағы радиожиілікті күшейткіштердегідей паразиттік тербелістерді жою үшін басқа да қолданбаларда қолданыла береді.