Кіріспе
Уаянад жабайы табиғат қорығы – Үндістанның Керала штатындағы Уаянад аймағында орналасқан, Султан-Батери, Мутанга, Куричиат және Тольпетти деген төрт тау жотасын қамтитын жабайы табиғат қорығы. Мұнда аура, үнді пілдері, бұғылар және бенгал жолбарысы сияқты әртүрлі ірі жабайы жануарлар кездеседі. Қорықта сонымен қатар ерекше құстар да бар. Атап айтқанда, үнділік тауықтар осы аймақта өте көп кездеседі. Уаянад жабайы табиғат қорығы Кераладағы екінші ірі жабайы табиғат қорығы болып табылады. Ол жасыл, пыш ормандармен және бай жануарлар әлемімен қамтамасыз етілген. Бұл жабайы табиғат аймағы флора мен фаунаның сирек және жойылып бара жатқан түрлеріне пана. 1973 жылы құрылған қорық қазір Нилгири биосфералық қорығының ажырамас бөлігі. Ол солтүстік-шығысында Карнатака штатындағы Нагархоле және Бандипур ұлттық парктерінің қорғалған аймақтарымен, ал оңтүстік-шығысында Тамил Наду штатындағы Мудумалай ұлттық паркімен шектеседі. Батыс Гаттар, Нилгири субкластері (6,000+ км2), қорықтың барлық бөлігін қамтиды, Дүниежүзілік мұра комитеті тарапынан Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу қарастырылып жатыр. Бұл Декан үстіртінің бөлігі және өсімдіктер негізінен Оңтүстік Үндістанның ылғалды, жапырақты тик ормандарынан тұрады. Сонымен қатар, қорықта батыс жағалауының жартылай мәңгі жасыл ағаштарының шабындықтары бар. Жабайы табиғат қорығы "Пілдерді қорғау" бағдарламасына қарайды және аймақта көшпенді пілдерді кездестіруге болады. Керала Орман департаменті пілдермен саяхаттауды ұйымдастырады. Уаянад ауданы Кераладағы Адиваси халқының ең көп санына ие. Мұндағы тайпаларға паниялар, курубалар, адияндар, куричиялар, оралдар және катунайкандар кіреді. 2126 км2 аумақты алып жатқан Уаянадтың күшті тарихы бар. Уаянадтың әртүрлі жерлерінен табылған қалдықтар мен жарлықтар маңызды тарихқа дейінгі дәуір туралы куәлік береді. Тарихшылардың пікірінше, ұйымдасқан адам өмірі осы аймақта Мәсіхке дейін кем дегенде он ғасыр бұрын болған. 2017-18 жылдарға арналған Орман департаментінің мониторинг бағдарламасы бойынша, Уаянад жабайы табиғат қорығы (WWS) штаттағы ең көп жолбарыс популяциясына ие екені анықталды. Штаттағы 176 бенгал жолбарысының 75-і WWS-тен анықталды, ол Үндістандағы ең көп жолбарыс популяциясын қамтитын үлкен орман кешенінің бөлігі болып табылады.
Wayanad Wildlife Sanctuary is a wildlife sanctuary in Wayanad, Kerala, India with an extent of and four hill ranges namely Sulthan Bathery, Muthanga, Kurichiat and Tholpetty. A variety of large wild animals such as gaur, Indian elephant, deer and Bengal tiger are found there. There are also quite a few unusual birds in the sanctuary. In particular, Indian peafowl tend to be very common in the area. Wayanad Wildlife Sanctuary is the second largest wildlife sanctuary in Kerala. It is bestowed with lush green forests and rich wildlife. This wildlife area houses some of the rare and endangered species of both flora and fauna. Established in 1973, the sanctuary is now an integral part of the Nilgiri Biosphere Reserve. It is bounded by protected area network of Nagarhole National Park and Bandipur National Park in Karnataka in the northeast, and on the southeast by Mudumalai National Park in Tamil Nadu. The Western Ghats, Nilgiri Sub Cluster (6,000+ km2), including all of the sanctuary, is under consideration by the World Heritage Committee for selection as a World Heritage Site. It is part of the Deccan Plateau and the vegetation is predominantly of the south Indian moist deciduous teak forests. Also, the sanctuary has pastures of the west coast semi evergreen trees. The wildlife sanctuary comes under Protect Elephant and one can spot herd of elephants roaming in the area. Elephant rides are arranged by the Kerala Forest Department. Wayanad district has the largest population of Adivasi in Kerala. Scheduled tribes here include Paniyas, Kurubas, Adiyans, Kurichiyas, Ooralis and Kattunaikkans. Comprising an area of 2126 km2, Wayanad has a powerful history. Relicts and edicts found in various parts of Wayanad speak of an important prehistoric era. Historians are of the view that organised human life existed in these parts, at least ten centuries before Christ. A monitoring programme of the Forest Department for 2017 18 has found that the Wayanad Wildlife Sanctuary (WWS), holds the largest tiger population in the State. Of the total 176 Bengal tigers in the State, 75 were identified from the WWS, which is part of a large forest complex holding the single largest population of tigers in India.
Тарих
Уаянад жабайы табиғат қорығы 1973 жылы құрылған және 1991–92 жылдары «Пілі» жобасы аясындағы қамқорлыққа алынды. Бұл қорық 345 км² аумақты құрайды. Ол Керала штатындағы екінші ірі қорық болып табылады. Қорық Солтүстік Уаянад жабайы табиғат қорығы және Оңтүстік Уаянад жабайы табиғат қорығы деп аталатын екі үзіліссіз бөлікке бөлінген. Екі бөліктің арасындағы аймақ бұрын орманды болған, бірақ қазір көбінесе плантациялармен ғана көмкерілген. 2012 жылы Уаянад жабайы табиғат қорығының шетіндегі кофе плантациясында Керала орман департаменті жолбарысты атып өлтірді. Көптеген жергілікті саяси лидерлер жолбарыстың өлтірілуіне қолдау көрсетті. Кераланың Бас жабайы табиғат сақшысы, жолбарыс үй жануарларын жеп алып жатқандығына байланысты халық наразылығынан кейін, оны аулауға бұйрық берді.
Флора мен фауна
Өсімдіктер: Ылғалды жапырақты орман марути, каримарути, роза ағашы, вентек, венгал, чадачи, мажуканжирам, бамбук, және басқа да түрлерден тұрады, ал жартылай мәңгі жасыл алқаптар ветерия индика, лагерстромия ланцеолата, терминалия паникулатадан құралған. Жануарлар дүниесі: Үндістандық піл, Бенгал жолбарысы, Үндістандық барс, орман мысығы, dhole, gaur, жалқау аю, Бенгал мониторы және түрлі жыландар кездеседі. Құстар: Үнділік таусық, көкек, сұрғыр, тоқылдақ, жабайы тауықтар – бұл әртүрлі құстардың бірнеше мысалы.
Климат
Уаянадтың климаты денсаулыққа пайдалы. Бұл аудандағы жауын-шашынның орташа мөлшері 2322 мм. Көп жауын-шашын жайлаған аймақтарда жылдық жауын-шашын 3000-ден 4000 мм-ге дейін жетеді. Оңтүстік-батыс муссоны кезінде күшті желдер жиі соғады, ал наурыз-сәуір айларында құрғақ желдер еседі. Биік таулы аймақтарда қаты суық болады. Бұл жердегі салыстырмалы ылғалдылық жоғары, оңтүстік-батыс муссоны кезінде 95%-ға дейін көтеріледі. Жалпы, жыл төрт маусымға бөлінеді: суық ауа райы, ыстық ауа райы, оңтүстік-батыс және солтүстік-шығыс муссондары. Витири талуғының төбелері арасында жатқан "Лаккиди" аңғарында Керала штатындағы ең жоғары орташа жауын-шашын мөлшері тіркелген.
Құсқұстардың қатерлі күйі
Уаянад табиғат қорығында аққұйрықты және қызылбас бүркіттер сияқты түрлі мүрдежеуші құстар кездеседі. 2016 жылдың ақпан айында осы құстардың жалпы саны шамамен 150 болды, сондай-ақ 17 ұясы саналды. 2016 жылдың наурыз айында бар болғаны 11 ұя көрінді. Бұл құстардың санының азаюына тыйым салынған диклофенак дәрісі себеп деп саналады.