Кіріспе

Корнелиус Вандербильт IV (30 сәуір 1898 – 7 шілде 1974) – американдық журналист және баспагер, сондай-ақ журналист, жазушы және әскери шенеунік. Өмірі бойы кіші Вандербильт "Корнелиус Вандербильт кіші" деп аталды, ал оның әкесі 1918 жылдан кейін "Генерал Вандербильт" деп аталды, себебі ол Бірінші дүниежүзілік соғыста бригадир генерал болып қызмет еткен. Отбасы мен достары кіші Вандербильтті көбінесе "Нил" деп шақыратын. Вандербильт жастық шағында Харстромның жеке оқыту мектебінде және Сент-Полс мектебінде білім алған. Ол Йель университетіне түсуге дайындалып жатқанда, 1917 жылдың сәуір айында АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін оқуы үзіліске түсті – 19 жасқа толуына аздай қалғанда.

Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі

Америка Құрама Штаттары Германияға соғыс жариялағаннан кейін көп ұзамай, анасының ыңғайсыздығына қарамастан, Вандербильт 1917 жылдың шілдесінде 19 жасында АҚШ армиясына қатарына қосылды. Ол бастапқыда Нью-Йорк Ұлттық гвардиясының 27-ші дивизиясының оқ-дәрілік пойызы штабына бекітілді, оған генерал-майор Джон Ф. О'Райан басшылық етті. Оның алғашқы орны Оңтүстік Каролина штатының Спартанбург қаласында болды, онда ол қапшақты айдаған күймеші болды. Бұл қызмет оған ұнамағандықтан, Вандербильт генерал О'Райанның жеке кеңсесіндегі қызметкерімен келісім жасап, дивизиямен бірге шетелге аттануға рұқсат сұрады. Қарсылық ретінде, Вандербильт кеңсе қызметкерінің көмекшісі болды және түрлі шаруаларға көмектесті. 1918 жылдың мамырында ол "Грейт Нортерн" тасымалдауымен дивизиямен бірге шетелге сапарлады. Францияның Брест қаласына келген соң, ол АҚШ әскерінің күзетшісінің жеке кеңсесіне бекітілді. Вандербильт өзінің командирін "маған азап шедіруші" деп атады. Сәті келіп, ол Франциядағы британ әскерлерінің қолбасшысы генерал Дуглас Хейгтің жеке жүргізушісі болып уақытша тағайындалды. Ол бұл лауазымға Rolls-Royce көлігін жүргізе білетін әскерилерді іздеген солдаттар тобында болғанда тағайындалды. Вандербильт қолын көтерді, себебі оның отбасы тек Rolls-Royce көліктерін пайдаланған және ол олардың ерекшеліктерін жақсы білген. Генерал Хейгпен жұмыс істегеннен кейін, Вандербильт 27-ші дивизия штабына қайта тағайындалды, онда ол хабарларды жеткізуші жүргізуші ретінде қызмет етті. Бір тапсырмада көлікпен жүргенде Вандербильт өлімге жуық апатқа ұшырады. Вандербильттің әкесі 1918 жылдың шілдесінде бригадир генерал болып жоғарылатылды. Екі Вандербильт те Францияда үш айлық қызметтен кейін 1918 жылдың тамызында АҚШ-қа оралды. Оның әкесі Вашингтон штатындағы Льюис лагерінде бригада командирі болып тағайындалды. Кіші Вандербильт 24 тамызда вагоншы (капралға тең) шеніне көтерілді және әскери қызметінің қалған бөлігінде Льюис лагеріне жақын орналасқан Американ көлінде көлік нұсқаушысы болып қызмет етті. Вандербильт 1919 жылдың 25 қаңтарында әскерден құрметпен босатылды. Содан кейін ол офицерлер резерві корпусының жаяу әскер бөліміндегі 2-дәрежелі лейтенант болып тағайындалды.

Соғыстан кейінгі өмір

Ата-анасының көңілін қалдырған ол газетші болуға шешім қабылдады. Оның ата-анасы баспасөзді жек көреді, оны жеке өмірге қол сұғу деп санайтын. Ол «Нью-Йорк Геральд» газетінде, кейін «Нью-Йорк Таймс» газетінде штаттық қызметкер болып жұмыс істеді, онда бірнеше мақаласы жарияланды. Ата-анасы оны богемдік санады, сондықтан олармен жиі келіспейтін. 1920-ші жылдардың басында Вандербильт бірнеше газеттер мен таблоидтарды іске қосты; олардың ішінде Лос-Анджелес суреттелген күнделікті жаңалықтар, Сан-Франциско суреттелген күнделікті Herald және Майами Tab болды. 1926 жылы ол Италияда Бенито Муссолинимен сұхбаттасты. Муссолинидің машинасы, жолаушысы Вандербильтпен бірге, жоғары жылдамдықпен баланы қағып, оны өлтірді, ал машина келіп кетті. Муссолини Вандербильтке бұрылып: «Мемлекеттік істерде бір өмірдің маңызы неде?» деді. Вандербильт осы оқиғаны 1930 жылғы 30 қарашада Нью-Йоркте өткен Американың еншілес бюроларының конгресінде қайталады. Конвенцияға келген генерал-майор Смедли Батлер 1931 жылғы 19 қаңтарда Филадельфияда сөйлеген сөзінде осы оқиғаны қайталап, халықаралық жағдай туғызды, мемлекеттік хатшы Генри Л. Стимсон Муссолиниден кешірім сұрады, ал Батлер әскери сотқа берілді. 1929 жылы ол «Рено» романын шығарды, ол Невада штатының Рено қаласында өткен ажырасу туралы роман, ол 1927 жылғы алғашқы ажырасуынан бері сол жерде тұрып келді. Кітап 1930 жылы Рут Роландтың дыбысты фильмдегі дебютімен бірдей атаумен «Рено» фильміне бейімделді. Содан кейін 1931 жылы ол Колумбия Пикчерс компаниясымен қала туралы комедия жасау үшін, юморист Джон П. Медберимен бірлесіп келісім шарт жасады.

Гитлердің террорлық билігі

1934 жылы Вандербильт «Гитлердің террорлық билігі» атты нацистерге қарсы деректі фильмін жасады. Бұл фильмді Вандербильт Гитлер билікке келгеннен кейін нацистік Германияға сапар шеккен кезде жасырын түсірген. Атауынан көрініп тұрғандай, бұл нацистік режимді әшкерелейтін және жасалған тұңғыш нацистерге қарсы фильм болып саналады. Фильм әсіресе нацистердің еврейлерді қудалауын көрсетеді. Вандербильт фильмде Гитлерді саясаткер Хьюи Лонг, уағыздаушы Билли Сандей және гангстер Аль Капоне сипаттарын біріктірген тұлға ретінде бейнелейді. Фильмде Гитлермен болған қысқа кездесу және бұрынғы неміс императоры Кайзер Вильгельммен сұхбат сияқты бірнеше қайта түсірілген сахналар бар. Бұл қажет болды, өйткені алғашқы кездесулер тіркелмеген. Вандербильт өзінің «Fifth Avenue-ге қоштасу» атты автобиографиялық еңбегінде Гитлермен екінші рет сұхбаттасуға тырысқанын, бірақ нацистердің пивохана төңкерісінде қаза тапқан нацистердің отбасыларына көмектесу үшін партияға 5000 доллар қайырымдылық жасау талабына қарсылық білдіргенін айтады. «Гитлердің террорлық билігі» 1934 жылдың 30 сәуірінде жарық көрген кезде неміс елшілігі наразылық білдірді. Фильм Нью-Йорк штатында тыйым салынды, ал Иллинойс штаты атауын «Гитлер билік етеді» деп өзгерткенше көрсетуге рұқсат бермеді. Фильмге сыншылар жағынан нашар баға берілді, ал бір сыншы Гитлер Германиясының әлемдік бейбітшілікке қауіп төндіретінін болжады. Фильм көп жылдар бойы жоғалған деп есептелді, бірақ Бельгияда сақталған жалғыз көшірме табылды. 2013 жылы фильм Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында көрсетілді.

Бесінші даңғылмен қоштасу

1935 жылы Вандербильт өзінің "Бесінші авенюмен қоштасу" атты автобиографиясын жариялады. Бұл кітап XX ғасырдың басында жоғары қоғамның өміріне маңызды түсінік береді. Кітапта Вандербильт әкесінің "Солтүстік Жұлдыз" яхтасында Еуропаға демалысқа барғандағы, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери тәжірибесі және газет баспагері ретіндегі оқиғаларын еске алады. Кітаптың атауынан көрініп тұрғандай, бұл Вандербильт үшін жоғары қоғамның жасаңқылығын қабылдамау шешімінен қайтуға болмайтын нүкте болды. Вандербильт "қоғам" мүшесі болуға лайық деп есептелетін жасанды айырмашылықтарды зерттейді. Ол: "Барлығы биік қоршаулар тұрғызып, тас қабырғаға басын соғып, бір-бірін жек көріп, өздерінің ашу-ызаларында қайнап, қоғам деп аталатын ойынды бар күшімен ойнайды" дейді. Кітапта Вандербильттің бірқатар белгілі тұлғалармен танысқаны туралы да айтылады, олардың кейбіреулерімен ол 1933 жылы Еуропаға сапары кезінде, "Гитлердің террорлық билігі" фильмі үшін материал жинағанда сұхбаттасқан. Олардың қатарында президент Франклин Рузвельт, кайзер Вильгельм, Бенито Муссолини, папа Пий XI, Иосиф Сталин және Аль Капоне бар. "Бесінші авенюмен қоштасудан" басқа, Вандербильт анасы туралы "Алтын ғасыр патшайымы" және "Жас тілшінің жеке тәжірибесі" сияқты басқа да кітаптардың авторы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс қызметі

1938 жылы Вандербильт АҚШ армиясының резервіне қабылданып, қызметке кірісті. 1941 жылы ол Ақпарат корпусының майоры шенімен активтік қызметте болды. 1942 жылы ФБР оған мақтау қағазын табыс етті, бұл қарсы барлау жұмысы үшін болған болуы мүмкін. 1942 жылдың желтоқсанында ол Уолтер Рид ауруханасына жатқызылды және 1943 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты армиядан босатылды.

Кейінгі өмірі

1945 жылы Вандербильт Род-Айлендтегі Цинциннати қоғамының мүшесі болды, себебі ол 1781 жылы шайқаста қаза тапқан 1-ші Род-Айленд полкінің майоры Эбенезер Флэггтің туысынан тегін алып жүрді. Вандербильт Невада штатының Рино қаласында тұрып, әлемдік мәселелер туралы жазу және лекция оқуын жалғастырды. 1948 жылы ол жаңа құрылған Израиль мемлекетін қызу қолдады. 1960 жылы ол Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласындағы Airtronics International Corporation компаниясына вице-президент және директор болып кірді. Осы қызметінде ол Airtronics пен оның жеке тұлға клиенттері арасында байланысшы ретінде жұмыс істеді.

Жеке өмір

Вандербильт жеті рет үйленген, бірақ балалары болған жоқ. 1927 жылы Вандербильт таблоид газеттерінде 2 миллион доллардан астам ақша жоғалтқаннан кейін некелері ажырасып кетті. Кейін ол Джаспер Морганға (1900–1964) үйленді, ал 1928 жылдың шілдесінде Мэри Уэйр Логанға (1905–1984) үйленді, ол бұрынғы күйеуі Уолдо Хэнкок Логаннан жарты сағат бұрын ажырасқан еді. Логан кейіннен актриса Рутелма Стивенспен некеге тұрып, ажырасып, соңынан Майамиде жанкештілікпен өз-өзіне қол жұмсады. 1931 жылдың тамызында Мэри мен Корнелиус ажырасып кетті. 1935 жылдың 4 қаңтарында 36 жастағы Вандербильт 26 жастағы Хелен Вирджиния Варнерге (1908–1979) үйленді. Ол Кларксбург, Батыс Вирджиниядан келген доктор Х. В. Варнердің қызы және Батыс Вирджинияның жоғары мектебінің спорттық жаттықтырушысы Ноа “Энди” Андерсонның бұрынғы әйелі болды. Олар 1940 жылы ажырасып кетті. Кейін ол TWA-ның негізін қалаушы Джек Фрайге үйленді. 1946 жылы Мексикадағы ірі қара мал шаруашылығының мұрагері Мария Фелиза Паблосқа (1911–2007) үйленді. Ол Мексиканың бұрынғы президенті Порфирио Диас (1830–1915) туысының немересі және Мексиканың АҚШ-тағы бұрынғы елшісі доктор Франсиско Кастильо Нахераның (1886–1954) немересі болды. Олар 1948 жылдың 29 сәуірінде ажырасып кетті. Содан кейін сол жылы 7 қыркүйекте 50 жастағы Вандербильт Патриция Мерфи Уоллеске (1920–1971), 28 жасында Гринвичтегі Pickwick Arms қонақ үйінде үйленді. Патриция бұрын Голливуд фотографы Эрл Уоллеспен үйленген еді. Олар 1953 жылы ажырасып кетті. 1957 жылы 59 жастағы Вандербильт өзінің 25 жастағы хатшысы Анна Бернадетта Нидхэмге (1933–1992) үйленді. Невада штатының губернаторы Чарльз Х. Расселл және Невада штатынан сенатор Джордж В. Малоун оның заңгері Джон Синайдың үйінде өткен тойға шақырылған. Олар 1960 жылдың 5 мамырында ажырасып кетті. Олар 1974 жылы қайтыс болғанға дейін бірге болды.