Солтүстік Ирландиядағы Футбол: Тарихы мен Қазіргі Күні
Association football in Northern Ireland
Солтүстік Ирландияда футбол: тарихы, басқарушы ұйым – Ирландия Футбол Ассоциациясы (IFA). Гаэль футболы, регбимен салыстыру. Халықаралық ережелердегі рөлі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиядағы футболдың басқа түрлері
other types of football in Ireland
none
Солтүстік Ирландиядағы футбол, көбінесе футбол немесе кейде футбол деп аталады (гель футболмен шатастырудан сақтану үшін). Солтүстік Ирландиядағы басқару органы – Ирландия Футбол Ассоциациясы (IFA) (Айрландия Республикасындағы Футбол Ассоциациясымен (FAI) шатастырмау керек). Гейл футбол, регби және футбол Солтүстік Ирландиядағы ең танымал спорт түрлері болып табылады.
Association football in Northern Ireland, widely known as football or sometimes as soccer (to avoid confusion with Gaelic football), is one of the most popular sports in Northern Ireland. The governing body in Northern Ireland is the Irish Football Association (IFA) (not to be confused with the Football Association of Ireland [FAI] in the Republic of Ireland). Gaelic football, rugby union and association football are the most popular sports in Northern Ireland.
Басқарушы орган
Ирландия футбол қауымдастығы Солтүстік Ирландиядағы футболды ұйымдастыратын орган болып табылады және FAI бөлінгенге дейін бүкіл Ирландияның басқарушы органы болды. IFA Халықаралық футбол қауымдастығы кеңесінде тұрақты орынға ие, ол ойын ережелеріне жауапты. Солтүстік Ирландия әйелдер футбол қауымдастығы (NIWFA) – IFA-ның әйелдер футболы бөлімі. Ол әйелдер кубогын, әйелдер лигасы мен Солтүстік Ирландия әйелдер құрама командасын басқарады.
The Irish Football Association is the organising body for football in Northern Ireland, and was historically the governing body for the whole of Ireland until the FAI split away. The IFA has a permanent seat on the International Football Association Board, which is responsible for the laws of the game. The Northern Ireland Women's Football Association (NIWFA) is the IFA's women's football arm. It runs a Women's Cup, Women's League and the Northern Ireland women's national football team.
Жарыстар
Отандық лига – NIFL Премьер-лигасы. Басты командалардың қатарында Линфилд, Крусадерс, Клифтонвилл және Гленторан бар. Белгілі бір тарихи клуб – «Белфаст Селтик», ол 1949 жылы лигадан шығып, «Линфилдке» қарсы өткен Бокс күні матчындағы сектанттық төңкерістен кейін таратылды. «Дерри Сити» де 1972 жылы «Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстардан» туындаған қауіпсіздік мәселелеріне байланысты лигадан кетіп, кейін ФАИ-дың «Ирландия лигасы» құрамында ойнады. «Линфилд» бүгінгі күнге дейін 56 лига чемпиондығын жеңіп алды, бұл Солтүстік Ирландияның кез келген клубынан екі есе көп, және әлемдегі кез келген клубтың ұлттық жоғары лигадағы ең көп жеңісі. «Сүт кубогы» – Солтүстік Ирландияда жыл сайын өткізілетін сәтті халықаралық жастар турнирі, онда әлемнің кез келген жерінен келген клубтар мен ұлттық құрамалар бақталастырады. Солтүстік Ирландия 2005 жылы 19 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатына төңкерілді. «Setanta Sports Cup» турнирін оның демеушісі – «Setanta Ireland» телеарнасы ұйымдастырды. Бұл турнир бүкіл аралды қамтыды (төрт командадан екі топ, содан кейін жартылай финал және финал), онда сегіз команда қатысты – «Ирландия лигасынан» төртеу және «Ирландия лигасынан» төртеу. Әр аймақтың лигаларына қатысушылардың саны аз болғанына қарамастан, «Setanta Cup» салыстырмалы түрде табысты кассалық түсімдерді әкелді және үш жылдық өмірінде солтүстіктен бір жеңімпаз шықты («Линфилд» – 2005 жылы).
The domestic league is the NIFL Premiership. Some of the major teams include Linfield, Crusaders, Cliftonville and Glentoran. A notable historic club was Belfast Celtic, which won nineteen championships before resigning from the league in 1949 and disbanding after a sectarian riot at its Boxing Day match against Linfield. Derry City also left the league in 1972 following security issues arising from the Troubles, eventually to play in the FAI's League of Ireland. Linfield has won 56 league championships to date, more than twice as many titles as any other Northern Irish club and the highest tally of national top flight titles won by any club worldwide. The Milk Cup is a successful international youth tournament held annually in Northern Ireland, in which clubs and national teams from anywhere in the world may compete. Northern Ireland also played host to the 2005 UEFA Under 19 European Championships. The Setanta Sports Cup was set up by its sponsors, television channel Setanta Ireland. It was an all island tournament (two groups of four, then semis and final) featuring eight teams, four being from the League of Ireland and four from the Irish League. Despite fairly low turnouts for each jurisdiction's leagues, the Setanta Cup drew relatively successful gate receipts and in its three year existence has had one winner from the North (Linfield in 2005).
Ұлттық құрама
Солтүстік Ирландияның ұлттық футбол құрамасы – әлемдегі ең көне халықаралық командалардың бірі, ол 1880 жылы құрылған. 1950 жылға дейін бұл құрама Ирландия ұлттық құрамасы ретінде ойнады, оған Солтүстік Ирландия және Ирландия Республикасынан ойыншылар шақырылды. Команда Британдық үй чемпионатында сегіз рет жеңіске жеткен. Солтүстік Ирландия 1911 жылы ФИФА-ға, ал 1954 жылы УЕФА-ға қосылды. 80-жылдардың басында және ортасында команда екі әлем чемпионатына қатысты, ең қызықтысы 1982 жылғы турнирде Испания, Югославия және Гондурас командаларын басып өтіп, 5-топтың жеңімпазы атанды және келесі кезеңге өтті. 1990-жылдардың соңында және 21-ғасырдың басында нашар форма көрсеткеннен кейін, ФИФА рейтингіндегі құлдыраудан соң, құраманың қайта жандануы Испания және Англия командаларын жеңуімен байланысты болды. Команда 2008 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеуге жақын келді және 2011 жылы Уэльс, Шотландия және Ирландия Республикасымен бірге Ұлттар лигасына қатысты. Солтүстік Ирландия 2016 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатына қатысып, топтық кезеңнен өтіп, 1/16 финалға шықты. 2018 жылы ұлттық құрама UEFA Nations League-тегі дебютін B лигасынан бастады. Ерлер құрамасының үйдегі матчтарына NIFL Премьер-лига матчтарына қарағанда көбірек жанкүйерлер келеді. Виндзор паркіндегі үйдегі матчтарға қатысушылар саны COVID-19 шектеулері алынғаннан кейін 2023 жылдың қарашасына дейін тұрақты түрде 14 000-18 000 аралығында болды.
The Northern Ireland national football team is one of the oldest international teams in the world, it was founded in 1880. It originally played as the Ireland national team until 1950 with players selected from both Northern Ireland and the Republic of Ireland, and competed in the British Home Championship which it won eight times. Northern Ireland joined FIFA in 1911, and UEFA in 1954. The team enjoyed a period of success in the early and mid 80s in which it qualified for two World Cups, most notably in the 1982 tournament in which it topped Group 5 above Spain, Yugoslavia and Honduras to proceed to the second round. After a poor run of form in the late 1990s and first few years of the 21st century, and a corresponding slump in the FIFA World Rankings, there was a subsequent revival in the team's fortunes with home wins over Spain and England. The team came close to qualifying for the 2008 European Championships, and took part in the Nations Cup competition in 2011 along with Wales, Scotland and the Republic of Ireland. Northern Ireland qualified for UEFA Euro 2016, progressing through the group stage and reaching the round of 16. In 2018, the national team began their UEFA Nations League debut, in league B. Men's team home matches draw significantly higher attendances than those of the NIFL Premiership. Attendances at Windsor Park home matches have consistently been in the 14,000 18,000 range in the time period between COVID 19 restrictions were lifted and November 2023.
Қиындықтар
Секталық шиеленістер Солтүстік Ирландиядағы футбол матчтарында ұзақ жылдар бойы қақтығыстарға себеп болды, ал жиырмасыншы ғасыр бойы ойынға көрермендердің тәртіпсіздігі әсер етті. 1949 жылы «Белфаст Селтик» клубы Ирландия лигасынан бірнеше жыл бойы секталық мәселелерге байланысты шығып қалды, бұл Виндзор паркінде «Линфилдке» қарсы Бокс күні өткен матчта алаңға жаппай шабуыл жасап, төбелес тудырды. Нәтижесінде «Белфаст Селтик» клубының протестант орталық шабуылшысы Джимми Джонс аяғын сындырды. Хулигандық және секталық шиеленістер «Трублы» кезеңі мен бүгінгі күнге дейін де проблема болып қалып келеді. Солтүстік Ирландияның футбол алаңдары «саяси көзқарастарды ашық көрсетуге қолайлы орындар» деп сипатталды, ал 1990 жылдардың ортасында саяси зорлық-зомбылыққа қатысқан топтар арасындағы ішкі дау-дамай әртүрлі клубтардың жанкүйерлері арасында байқалды. Зорлық-зомбылық оқиғаларының қатарында «Линфилд» клубының ойыншысы Конор Хаганға көрермендерден зымыран тигені және 2008 жылы екі клуб арасындағы Бокс күні матчта «Линфилд» мен «Гленторан» жанкүйерлері арасындағы тәртіпсіздіктер бар. Ішкі футболдағы мәселелерден өзге, Солтүстік Ирландияның ұлттық құрамасы да секталық проблемалардан зардап шекті. 2002 жылы «Селтик» клубының ойыншысы Нил Леннон өлім қаупі алғандықтан енді Солтүстік Ирландия құрамасында ойнамайтынын мәлімдеді.
Sectarian tensions have long been a cause of conflict at football matches in Northern Ireland, and crowd trouble marred games throughout the twentieth century. In 1949, Belfast Celtic withdrew from the Irish League after years of sectarian crowd problems culminated in a Boxing Day match against Linfield at Windsor Park which ended in a pitch invasion and riot in which Belfast Celtic's Protestant centre forward, Jimmy Jones, suffered a broken leg. Hooliganism and sectarianism have remained problems throughout the Troubles and up to the present day. Northern Ireland football grounds have been described as "useful sites of public displays of political affiliation", and internal divisions between groups involved in political violence in the mid 1990s was reflected in the supporters of various clubs. Incidents of violence include trouble after Linfield player Conor Hagan was struck by a rocket fired from the crowd, and disturbances between Linfield and Glentoran fans at the 2008 Boxing Day match between the two clubs. In addition to problems in domestic football, the Northern Ireland international team has also suffered from sectarian problems. In 2002 Celtic player Neil Lennon announced that he would no longer play for Northern Ireland because he received a death threat,