Кіріспе

Британдық-американдық компьютерлік ғалым Лесли Габриэль Валиант (28 наурыз 1949 жылы туған) – британдық-американдық. Ол химиялық инженер әкесі мен аудармашы анасының ұлы. Қазіргі уақытта Гарвард университетінде компьютерлік ғылым және қолданбалы математика профессоры қызметін атқарады. Валиант 2010 жылы Тьюринг сыйлығымен марапатталды, оны ACM теориялық компьютерлік ғылымдағы батыр тұлға және ғылымдағы ең терең, шешілмеген мәселелерді шешудегі батылдығы мен шығармашылығы үшін үлгі ретінде сипаттады; әсіресе оның «тереңдік пен кеңдіктің керемет үйлесімі» үшін. Imperial College London, Pregel және Dataflow, сондай-ақ Facebook компаниясы 1 триллионнан астам жиектерді өңдеуге қабілетті графтық талдау жүйесін құруға қатысты. BSP бағдарламалауын тікелей қосуға, сондай-ақ BSP негізінде жасалған жоғары өнімді параллель бағдарламалау модельдерін енгізуге бағытталған ашық бастапқы кодты жобалар да жүргізілді. Hadoop, Spark, Giraph, Hama, Beam және Dask бұл үлгілердің танымал мысалдары. Оның автоматтар теориясындағы ерте жұмыстарының ішінде контекстсіз талдауға арналған алгоритм бар, ол әлі күнге дейін асимптотикалық жағынан ең жылдам белгілі. Ол сонымен қатар санақ нейробиологиясы саласында есте сақтау және оқытуды түсінуге бағытталған зерттеулер жүргізеді. Валианттың 2013 жылғы кітабы «Бәлкім, шамамен дұрыс: күрделі әлемде білім алу және өркендеу үшін табиғаттың алгоритмдері» деп аталады. Онда ол, басқалармен қатар, эволюциялық биология эволюцияның қарқынын толыққанды түсіндіре алмайды деген пікірді келтіреді, мысалы: «Дарвиннің эволюцияның жалпы схемасының негізінен дұрыс екенін көрсететін дәлелдер көптеген биологтарды сендіреді. Бұл автордың өзі табиғи тарих мұражайларына барып, оған көз жеткізді. Дегенмен, бұл қазіргі эволюция теориясының жеткілікті түсіндіре алатынын білдірмейді. Қазіргі теория күрделі механизмдердің қалай дамығанын немесе өзгеріп жатқан ортада оларды қалай сақтайтынын түсіндіре алмайды». Валиант 1982 жылдан бастап Гарвард университетінде оқытумен айналысады және қазір Гарвард инженерлік және қолданбалы ғылымдар мектебінің компьютерлік ғылым және қолданбалы математика профессоры. 1982 жылға дейін Карнеги-Меллон университетінде, Лидс университетінде және Эдинбург университетінде сабақ берді.

Марапаттар мен құрметтер

Valiant 1986 жылы Неванлинна сыйлығын, 1997 жылы Кнут сыйлығын, 2008 жылы EATCS сыйлығын және 2010 жылы Тьюринг сыйлығын алды. Ол 1991 жылы Корольдік қоғамның (FRS) мүшесі болып сайланды, ал 2001 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды. Валианттың Корольдік қоғамға ұсынылуында былай деп жазылған: Лесли Валиант теориялық компьютерлік ғылымның дамуына шешуші үлес қосты. Оның жұмысы негізінен компьютерде мәселелерді шешуге қажетті ресурстардың мөлшерін математикалық тұрғыдан бағалаумен айналысады. Алғашқы жұмыстарында (1975) ол контекстсіз тілдерді тану үшін асимптотикалық жағынан ең жылдам алгоритмді тапты. Сонымен қатар, ол есептеулерді талдау үшін графтардың байланыс қасиеттерін пайдалануды алғашқылардың бірі болып бастады. 1977 жылы ол ‘sharp P’ (#P) толықтығы түсінігін анықтады және оның есептеу немесе санау мәселелерін есептеу тиімділігі тұрғысынан жіктеудегі маңыздылығын көрсетті. Алғашқы қолданылуы – сәйкестіктерді санау (матрица тұрақты функциясы). 1984 жылы Лесли индуктивті оқытудың анықтамасын енгізді, ол алғаш рет есептеу мүмкіндігін оқытуға болатын логикалық ережелердің маңызды сыныптарымен үйлестірді. Бұл түсінік кейіннен ‘әдетте шамамен дұрыс оқыту’ деп аталды және машиналық оқытудың теориялық негізіне айналды. 1989 жылы ол жаппай синхронды есептеу тұжырымдамасын параллель есептеуді біріктіретін қағида ретінде ұсынды. Лесли 1986 жылы Неванлинна сыйлығын, ал 2010 жылы Тьюринг сыйлығын алды. Оның А.М. Тьюринг сыйлығына берілген сипаттамасында былай делінген:

blockquote|Есептеу теориясына, соның ішінде ықтимал шамамен дұрыс (PAC) оқыту теориясына, санаудың және алгебралық есептеудің күрделігіне, сондай-ақ параллель және үлестірілген есептеу теориясына жасаған трансформациялық үлесі үшін. Сондай-ақ Пол Валиант та теориялық компьютерлік ғалым.