Кіріспе

Жарық сезімтал пиксельдерден жасалған бейне сенсоры.

Қарап тұратын массив, сондай-ақ қарап тұратын жазықтық массиві немесе фокустық жазықтық массиві (FPA) – бұл линзаның фокустық жазықтығында орналасқан жарық сезімтал пиксельдер массивінен (әдетте тікбұрышты) тұратын бейне сенсоры. FPA-лар көбінесе бейнелеу мақсатында (мысалы, сурет түсіру немесе бейнелеу үшін) қолданылады, бірақ спектрометрия, LIDAR және толқын фронтын сезіну сияқты бейнелеуге жатпайтын мақсаттарда да қолданылуы мүмкін. Радиоастрономияда FPA радиотелескоптың фокусында орналасады. Оптикалық және инфрақызыл толқын ұзындықтарында ол бейнелеу құрылғыларының әртүрлі түрлеріне сілтеме жасай алады, бірақ жалпы қолданыста инфрақызыл спектрде сезімтал екі өлшемді құрылғыларды білдіреді. Басқа спектрлерде сезімтал құрылғылар әдетте басқа терминдермен аталады, мысалы, CCD (зарядты қосылған құрылғы) және CMOS бейне сенсоры – көрінетін спектрде. FPA белгілі бір толқын ұзындықтарындағы фотондарды анықтап, содан кейін әрбір пикселде анықталған фотондардың санына пропорционал электр зарядын, кернеуді немесе кедергіні тудырады. Бұл заряд, кернеу немесе кедергі өлшеніп, цифрлық түрге айналдырылады және фотондарды шығаратын нысанның, көріністің немесе құбылыстың кескінін құру үшін пайдаланылады. Инфрақызыл FPA-ның қолданылу салалары: зымырандар мен оған байланысты қару-жарақтарды бағыттау сенсорлары, инфрақызыл астрономия, өндірістік тексеру, өрт сөндіруге арналған жылулық бейнелеу, медициналық бейнелеу және инфрақызыл феноменология (жануды, қарудың соқтығысуын, зымыран қозғалтқышының тұтануын және инфрақызыл спектрде қызығушылық тудыратын басқа да оқиғаларды бақылау сияқты).

Сканерлеу массивімен салыстыру

Қарап тұратын массивтер сканерлеу массиві мен TDI (уақыт кешіктіру интеграциясы) бейнелеу құрылғыларынан айырмашылығы бар, себебі олар сканерлеусіз қажетті көру бұрышын бейнелейді. Сканерлеу массивтері сызықтық массивтерден (немесе өте тар 2D массивтерден) құралады, олар айналмалы немесе тербелісті айнаны пайдаланып, қажетті көру бұрышы бойынша жылжытылып, уақыт өте келе 2D кескінді құрайды. TDI бейнелеу құрылғысы сканерлеу массиві сияқты жұмыс істейді, бірақ камераның қозғалысына перпендикуляр бейнелейді. Қарап тұратын массив әдеттегі камерадағы пленкаға ұқсас; ол линза арқылы кескін жазықтығына тікелей 2D кескінді түсіреді. Сканерлеу массиві – бұл тар саңылау арқылы түсірілген фотосуреттерді біріктіріп 2D кескінді құруға ұқсас. TDI бейнелеуі – қозғалып бара жатқан көліктің терезесінен тік саңылау арқылы қарап, көлік ландшафттан өте келе ұзақ, үздіксіз кескінді құруға ұқсас. Сканерлеу массивтері 2D массивтерді тікелей 2D бейнелеу үшін жеткілікті өлшемде және сапада жасаудың тарихи қиындықтарына байланысты әзірленді және қолданылды. Қазіргі заманғы FPA-лар 2048 x 2048 пикселге дейін қолжетімді, ал бірнеше өндірушілер одан да үлкен өлшемдерді әзірлеуде. 320 x 256 және 640 x 480 массивтері әскери емес және ғылыми емес қолданулар үшін де қолжетімді және үнемді.

Жағдайдың жақсаруы

2003 жылы 32х32 пикселдік панельдің FPA арасындағы өзара әсерді (құқыс бұзушылықты) басу қабілеті туралы хабарланды. АҚШ Армиясының Ғылыми-зерттеу зертханасының ғалымдары лазер сәулесін жинап, әр пикселге бағыттау үшін коллиматорды пайдаланды. Жарық түспеген пикселдерде де кернеудің төмен деңгейі байқалды, бұл жарықтандырудың өзара әсердің салдарынан болдырмағанын көрсетті. Бұл өзара әсер микрожолақтар мен FPA-ның ішкі өткізгіштері арасындағы сыйымдылық байланысына байланысты болды. Панельдегі қабылдағышты қысқарақ фокусқа ие қабылдағышпен алмастыру арқылы коллиматордың фокусы төмендетілді және жүйенің сигналды тану шегі жоғарылатылды. Бұл өзара әсерді жою арқылы жақсырақ кескінді қамтамасыз етті. Тағы бір авалланч фотодиодты FPA зерттеуінде, жақын пикселдер арасындағы ойыстарды (траншеяларды) жасау өзара әсерді азайтты.