Кіріспе
Чанданкияри – Үндістанның Жарханд штатындағы Бокаро ауданының Час бөлімшесіндегі әкімшілік бөлімді құрайтын қоғамдық даму блогы.
Шолу
Бокаро ауданы, Чота Нагпур үстіртінің бір бөлігі, 200 мен 282 метр аралығында биіктігі өзгеретін толқынды беткейге ие. Топографиялық тұрғыдан, бүкіл аймақ үш бөлікке бөлінеді: батыстағы Бокаро жоталары, орталықтағы Бокаро-Час жоталары және шығыстағы Баракар ойпаты. Аймақтың жалпы еңісі батыстан шығысқа қарай. Басты өзендері – Дамодар, Гарга, Парга, Конар және Гобей. Таулар мен орманды аймақтармен жабылған аудан кен өндіру және өнеркәсіптік маңызы бар. 1960-шы жылдардағы алып Бокаро болат зауытының салынуымен, ол ауданның орталық нүктесіне айналды.
Маоистік іс-әрекеттер
Жарханд – маоистік қызметке ұшыраған штаттардың бірі. 2012 жылы Бокаро штаттағы ең қиын 14 ауданның бірі болып тіркелді. 2016 жылы штат полициясы маоистік қызметті бақылау үшін Бокароны 13 басым аймақтың бірі деп атады.
География
Чанданкияри Дханбад ауданында орналасқан. Чанданкияри CD блогы солтүстікте Дханбад және Джарья CD блоктарымен, шығыста Пара және Прулия II CD блоктарымен (Батыс Бенгалияның Прулия ауданында), оңтүстікте Прулия I CD блогымен (Прулия ауданында) және батыста Час CD блогымен шектеседі. Чанданкияри CD блогының аумағы 374,74 км² құрайды. Онда 54 ауылдық паншаят, 128 ауыл және 2 санақ қаласы бар. Чанданкияри және Сиалжори полиция бөлімшелері осы CD блогында орналасқан. Осы CD блогының бас кеңсесі Чанданкияриде.
Chandankiyari CD block is bounded by Dhanbad and Jharia CD blocks, in Dhanbad district, on the north, Para and Purulia II CD blocks, in Purulia district of West Bengal, on the east, Purulia I CD block, in Purulia district, on the south, and Chas CD block on the west. Chandankiyari CD block has an area of 374.74 km2. It has 54 gram panchayats, 128 villages and 2 census towns. Chandankiyari and Siyaljori police stations are located in this CD Block. Headquarters of this CD Block is at Chandankiyari.
Тіл
Үнді тілі Жаркханд штатының ресми тілі болып табылады, ал урду тілі қосымша ресми тіл деп жарияланды. 2011 жылы Жаркханд штатының заң шығарушы органы бірнеше тілге екінші ресми тіл мәртебесі беру туралы заң қабылдады, бірақ губернатор оны мақұлдамады. 2001 жылғы халық санағы бойынша Бокаро ауданында ең көп таралған үш ана тілі (ана мен бала арасындағы сөйлеу тілі / қарым-қатынас құралы) (жалпы халықтың пайыздық үлесі жақшада): Хорта (41,08%), Хинди (17,05%) және Сантали (10,78%). 2011 жылғы халық санағы бойынша ауданның жалпы халқының 12,40% -ы белгілі тайпалардан құралды. Ең көп таралған бес ана тілі (белгілі тайпалардың халқының пайыздық үлесі жақшада): Сантали (70,12%), Мунда (17,05%), Ораон (5,90%), Кармали (4,23%) және Махли (3,23%).
Тіршілік ету
2011 жылы Чанданкияри кентіндегі жұмыс істейтін халықтың арасында шаруалар 20 286 адамды құрады, бұл 23,41% болды, ал ауыл шаруашылығы жұмыскерлері 31 010 адамды құрады, бұл 35,78% болды. Шаруашылық кәсіппен айналысатындар 3 236 адамды құрады, бұл 3,73% көрсетті, ал қалған жұмыскерлер 32 134 адамды құрады, бұл 37,08% құрады. Жұмыс істейтін халықтың жалпы саны 235 497 адамды құрады, бұл халықтың 28,95% болса, жұмыс істемейтін халық 577 905 адамды құрады, бұл халықтың 71,05% құрады. Ескерту: Халық санағында жерді өңдеумен немесе қадағалаумен айналысатын адам шаруа деп есептеледі. Егер адам басқа біреудің жерінде ақшалай немесе тауар түрінде немесе үлесімен жалақы алатын болса, ол ауыл шаруашылығы жұмыскері болып саналады. Шаруашылық кәсібі – отбасының бір немесе бірнеше мүшесі үй шаруашылығында немесе ауылда жүргізетін, бірақ Зауыттар заңы бойынша зауыт ретінде тіркелмейтін кәсіп. Басқа жұмыскерлер – шаруалар, ауыл шаруашылығы жұмыскерлері және шаруашылық кәсібімен айналыспайтын адамдар. Оларға фабрика, кен өндіру, плантациялар, көлік және кеңсе қызметкерлері, сондай-ақ бизнес және саудамен айналысатындар, мұғалімдер, артистер және т.б. кіреді.
Инфрақұрылым
Чанданкияри тобында 122 елді мекен бар. 2011 жылы 71 ауыл электрмен жабдықталған. 22 ауылда мұнай құбыры (тазартылған/тазартылмаған), 119 ауылда қазылған су (жабық/ашық), 117 ауылда қол сорғылары және барлық ауылда ішуге жарамды су көзі бар. 13 ауылда пошта бөлімшесі, 12 ауылда шағын пошта, 2 ауылда телефон (стационарлық желі) және 57 ауылда ұялы байланыс бар. 121 ауылда асфальтталған (қатты беткіші бар) ауылдық жолдар, 18 ауылда автобус қатынайды (мемлекеттік/жеке), 4 ауылда автокөлік/өзгертілген автокөлік және 62 ауылда трактор бар. 4 ауылда банк филиалы, 1 ауылда ауыл шаруашылығы кредиттері қоғамы, ешбір ауылда кинотеатр/бейне зал, 1 ауылда қоғамдық кітапхана және оқу зал бар. 70 ауылда азық-түлік таратқыш жүйе, 22 ауылда апталық жәрмеңке (базар) және 58 ауылда сайлау учаскесі орналасқан.
Ауыл шаруашылығы
Бокаро ауданындағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 1291,2 мм-ге жетеді. Топырақ көбінесе латерит және құмды болып келеді. Жердің жалпы ауданының 39,21%-ы егіс және шаруашылығына пайдаланылады. Егістік көбінесе бір муссондық дақылға тәуелді. Егіс жерінің 9,90%-ы бау-бақша шаруашылығына арналған. Күріш және жүгері негізгі дақылдар болып табылады. Сондай-ақ баджара, бидай, бұршақ және көкөністер де өсіріледі.
Білім
2011 жылы Чанданкияри CD блогындағы 122 елді мекеннің ішінде 8 ауылда бастауыш мектеп болмаған, 82 ауылда бір бастауыш мектеп, ал 32 ауылда бірнен астам бастауыш мектеп болған. 69 ауылда кем дегенде бір бастауыш және бір орта мектеп болған. 13 ауылда кем дегенде бір орта мектеп және бір жоғары мектеп болған. Чанданкияри CD блогында 3 жоғары мектеп болған.
Денсаулық сақтау
2011 жылы Чанданкияри ауданындағы 122 тұрғынға толы ауылдың ішінде 1 ауылда негізгі медициналық орталық, 10 ауылда негізгі медициналық пункт, 1 ауылда ана мен бала күтімі орталығы, 1 ауылда туберкулез клиникасы, 4 ауылда жалпы медициналық аурухана, 7 ауылда емхана, 9 ауылда дәріхана және 95 ауылда медициналық қызмет көрсету орындары болмады.