Кіріспе
Ағылшын дартс ойыншысы Дэннис Пристли (16 шілде 1950 жылы туған) – ағылшын кәсіби дартс ойыншысы болған. Ол екі әлем чемпионатында жеңіске жетті және 1991 және 1994 жылдары BDO және WDC (қазіргі PDC) әлем чемпионаттарын жеңіп алған алғашқы ойыншы атанды. Оны "Қауіпті" деп лақап қойған, бұл Беано комиксінің Деннис Қауіпті кейіпкерінен алынған, ол қызыл және қара түстерді киімдерінде пайдаланып, сондай-ақ қызыл және қара жебе ұштарын қолданып осы лақапқа сай болды.
Dennis Priestley (born 16 July 1950) is an English former professional darts player. He won two world championships, and was the first player to win both the BDO and WDC (now PDC) world championships, in 1991 and 1994 respectively. He was nicknamed "The Menace", after the Beano character Dennis the Menace, and reflected this by wearing red and black and using red and black flights.
Ерте мансап
Мексиборо қаласында, Йоркширдің Батыс Ридингінде дүниеге келген Пристли бастапқыда көмір сатумен айналысты, ал кәсіби дартсқа 40 жасқа жуық келгенде қана кірді. 1989 жылы ол News of the World Darts Championship финалына өтті, онда тәжірибелі Дейв Уиткомбтан жеңілді. Кейін Пристли 1990 жылғы Winmau әлем чемпионатының жартылай финалына жетті, бірақ болашақ чемпион Фил Тейлорға есе жіберді.
Жоғарғы жағына көтерілу
Газет сатушы болғаннан кейін көп ұзамай Пристли 1991 жылы Эрик Бристоуды 6:0 есебімен жеңіп, Embassy World Championship турнирінің жеңімпазы атанды. Ол ширек финалда қолданыстағы чемпион Тейлорды, ал жартылай финалда 1988 жылғы чемпион Боб Андерсонды жеңді. 1992 жылы Winmau World Masters турнирінде жеңімпаз атанды, сондай-ақ 1991 және 1993 жылдар аралығында көптеген BDO Open турнирлерінде жеңіс оддарына ие болды.
WDC/PDC
Пристли 1993 жылы Британдық Дартс Ұйымынан бөлінген Дүниежүзілік Дартс Кеңесінің (WDC) негізін қалаушы мүшесі болды. Осының салдарынан, Пристлиге Англия капитаны лауазымын атқаруға рұқсат берілмеді, бұл лауазым оған одан аз уақыт бұрын берілген еді. Пристли 1994 жылы WDC World Darts Championship-тің алғашқы чемпионатында жеңіске жетті. Бұл үлкен жетістік 1993 және 1994 жылдары WDC-нің жаңа кәсіби турнирлерінде (Skol Matchplay, UK Matchplay, Antwerp Open және Samson Darts Classic сияқты) қолынан келген жеңістермен сүйемелденді. Содан бері ол PDC әлем чемпионатында төрт рет күміс жүлдегер атанды – 1996, 1997, 1998 және 2000 жылдары, барлық жағдайда Тейлорға есе жіберді. Пристли үш рет World Matchplay турнирінде де екінші орынды иеленді, 1994 жылы америкалық Ларри Батлерге, 1995 жылы Тейлорға және 1996 жылы Питер Эвисонға жеңілді. 1991 және 1994 жылдар аралығында Пристли бірнешеден көп «Grand Slam»/ірі титулдарды жеңген жалғыз ойыншы болды (ол үш рет жеңіп алды), сондай-ақ ол екі турнирде де басқа ойыншылардан көп кәсіби турнирлерде жеңіске жетіп, бірінші орынды иеленді. Пристлидің өркендеуі 1995 жылы Тейлордың әлем чемпионаты мен World Matchplay турниріндегі жеңісімен күшпен тоқтатылды. Дегенмен, ол сол жылы тағы бір маңызды теледидарлық титулға ие болды – Бристоумен бірге алғашқы PDC World Pairs турнирін жеңіп алды. 1996 жылғы әлем чемпионатының финалында Тейлормен болған ойыны PDC тарихындағы ең жақсы матчтардың бірі деп есептеледі. Пристли матчта 15 рет 180 ұпай жинап, 101.48 орташа көрсеткішті көрсетсе де, Тейлордың қатал шеберлігімен 4:6 есебімен жеңілді. Пристли келесі жылғы финалда 14 рет 180 ұпай жинап, 10 жебеден тұратын легті жасады және екі сетке дейін жетекке шықты. Бірақ, бұл да нәтиже бермеді, себебі Тейлор 6:3 есебімен жеңіске жетті. Осындай матчтар үшін Тейлор өзінің автобиографиясында Пристлиді «көшкендегі ең жақсы ойыншы» деп атады. Тейлор өзінің сайтындағы өмірбаян бөлімінде де Пристли туралы осыған ұқсас пікір білдірді.
Басқа жетістіктер
Тейлордың көлеңкесінде өмір сүргеніне қарамастан, Пристли өзінің ерекше жетістіктеріне қол жеткізді. Ол қазірге дейін бірінші әрекетте BDO және PDC әлем чемпионаттарын жеңіп алған жалғыз адам. Пристли 1991 жылы Lakeside турнирінің негізгі жеребесінде алғаш рет қатысып, сол жылы BDO титулын жеңіп алды, ал 1994 жылы PDC World Professional Darts Championship-те жеңімпаз атанды. Ол әлем чемпионатының финалында 100-ден жоғары орташа көрсеткішті алғаш рет көрсеткен адам, 1996 жылы WDC әлем чемпионатының финалында Тейлорға 4–6 есебімен жеңілгенімен, Тейлордың көрсеткіші 98.52 болса, ол 101.48 көрсетті. 1992 жылы Пристли 1993 жылғы Embassy World Championship-ке бірінші нөмірлі сігір ретінде қатысты. Бірінші айналымда Джоки Уилсонға қарсы өткен ойында ол чемпионаттағы ең жоғары матчтық орташа көрсеткіш (102.6) бойынша жаңа рекорд орнатты, ол 2004 жылға дейін сақталды. 1991 жылы әлем чемпионатындағы дебютінде ол турнирде 180 ұпайдың (25) жаңа рекордын орнатты. Бұл рекордты 1992 жылы Майк Грегори бұзды. Пристли 1994 жылдың қарашасынан 1995 жылдың сәуіріне дейін PDC әлемдік рейтингісінде бірінші орынды иеленді және 1995 және 1997 жылғы WDC әлем чемпионаттарында бірінші нөмірлі сігір ретінде тіркелді. 1997 жылы Пристли Блэкпулдегі British Classic турнирін жеңіп алды, бұл 1993 жылғы бөлінуден кейін Tomlin Order нәтижесінде PDC ойыншыларына рұқсат етілген алғашқы BDO турнирі болды. Пристли Тейлормен бірге жұптық сында да жеңіске жетті. Осы шақта Пристли басқарушы органдар арасындағы дауды шешуге арналған «Чемпиондар шайқасына» қатысты. 1994 жылғы әлем чемпиондарының матчында Пристли 3–0 есебімен жеңіске жетті.
Қайталаулар мен қайтарулар
Әлемдік матчплей жиі Пристлидің "көре алмауы" ретінде қарастырылды, өйткені ол турнирдің алғашқы үш жылында финалға жеткеніне қарамастан, оны ешқашан жеңбеген. 1994 жылғы финалда Пристли Батлерден 7–3 есебімен алда болды және жеңіске қадам басқандай болды, бірақ америкалық Пристлидің назарын аренадағы алаңдаушы жағдайға аударды; Батлердің араласуы Пристлиге әсер еткен болуы мүмкін, себебі Батлер келесі тоғыз аяқтың сегізін жеңіп, 11–8 есебімен алға шықты, ал Батлер ақырында 16–12 есебімен жеңіске жетті. Келесі жылы Пристли Тейлорға қарсы PDC-нің бес маңызды финалында жеңіліп, 11–16 есебімен ұтылды. Ол матчплейдің финалына жетті, бірақ Питер Эвисоннан 16–14 есебімен жеңілді. Пристли 1999 жылы да жартылай финалға жетті, бірақ болашақ жеңімпаз Род Харрингтоннан 10–17 есебімен жеңілді, матч кезінде 18-дік дубльге бір қадам жетпей, 9-дық аяқтама мен 25 000 фунт стерлинг сыйлықтан қағылды. Кейінгі жылдары Пристли Тейлормен Блэкпулдағы тартысты кездесулерге қатысты. 2005 жылғы турнирдің екінші турында Тейлорға 13–15 есебімен жеңіліп, келесі жылы 1/4 финалда Тейлорға 13–16 есебімен ұтылып, 2008 жылғы кампаниясы 8–17 жартылай финалда жеңіліспен аяқталды. Пристли жылдар бойы теледидардан көрсетілмейтін рейтингтік турнирлерде бірнеше рет жеңіске жеткенімен, үлкен сахнада толыққанды өнер көрсетпеді және кейде нашар өнер танытты; оның жетістікке жете алмауы оның өнерін әлем чемпионатының тағы бір жеңісіне айналдырмады. Шындығында, Пристли 2003 жылы дартспен айналысуды тоқтатуға жақын болды, соңғы екі жылдағы өзінің формасынан көңілі толмады және көру қабілетімен мәселелері болды. Ол 2005 жылы Тейлорға қарсы Әлемдік матчплейдегі эпикалық жекпе-жекке қатысқаннан кейін жақсы формаға оралды. Сол жылы ол Дублинде өткен Әлемдік Гран-приде бес жылдан кейін алғашқы маңызды жартылай финалға шықты. Пристли келесі жылы да осы жетістікті қайталап, 2006 жылды Тейлор мен Колин Ллойдтан кейінгі үштікке кіріп аяқтады.
Фил Тейлормен достық және бәсекелестік
Пристли – Фил Тейлордың досы, ол өзінің автобиографиясында Пристлиді «жанындағы серік» деп сипаттады. PDC-нің алғашқы жылдары Пристли мен Тейлор жарыстарда жеңген жүлде ақшаларын бөлісу туралы келісімге келді. Бұл келісім 1994-2000 жылдар аралығында сақталды және Тейлордың сөзіне сүйенсек, олар «көптеген турнирлерді таңдап алды» (сол кезде 7 әлем чемпионатының 5 финалына қатысты) және BDO-мен болған дауға байланысты көрме жұмыстарына да тап болды. Келісім ақырында жүлде ақшасы ойыншылардың жеке өмір сүруіне жеткілікті деңгейге жеткенде тоқтатылды, бұл Пристлидің формасының күрт төмендеуімен бірге болды. Тейлор мен Пристли алғаш рет 1990 жылғы Әлемдік шеберлік жарысында кездесті. Тейлор жартылай финалда жеңіп, чемпион атанды. Бірақ Пристли бәсекелестікте тез жеңіске жетті, өйткені ол 1991 жылғы әлем чемпионатының ширек финалында Тейлорды жеңді. Онда Пристли 1–3 есебімен қалып қойды, бірақ бесінші сетте оған қарсы екі матч дартсынан құтылып, матчты жеңіп алды, матчтың соңғы аяғында 161 ұпай жинап, 4–3 есебімен жеңді. Пристли 1991 жылы әлем чемпионатында жеңіске жетті. Пристли сол жылы 1991 жылғы британдық матчплей финалында Тейлорды тағы да жеңді. WDC-дегі алғашқы кездесулерін де Пристли жеңіп алды, ол Тейлорды алғашқы WDC турнирінің, 1992 жылғы Lada UK Masters, ширек финалында және 1994 жылғы алғашқы WDC әлем чемпионатының финалында жеңді. Пристли сондай-ақ 1995 жылғы Ұлыбритания матчплейінің 1/16 финалында Тейлорды жеңді, бірақ Тейлор 1995 жылғы Дүниежүзілік матчплей финалында Пристлиді жеңді. Тейлор мен Пристли арасындағы бәсекелестік 1996 жылғы WDC әлем чемпионатының финалында өршіді. Тейлор 1/6 есебімен 1995 жылы әлем чемпионаты мен әлем матчплейін жеңіп алғаннан кейін үлкен фаворит болғанымен, Пристлиге 7/2 есебімен үлкен ставка тігілді, матч өте тең болды: Тейлор – қорғаудағы чемпион және әлем матчплейінің чемпионы, ал Пристли – бұрынғы чемпион және әлем жұптарының чемпионы. Екі ойыншы да финалға дейін бірнеше сетті ғана жеңіп алды және (статистикалық тұрғыдан) сол кездегі ең керемет әлемдік финалды жасады: Пристлидің 101,48 орташа көрсеткіші ғана емес, Тейлордың 98,52 жеңімпаздық көрсеткіші де бұрынғы әлемдік финалистердің көрсеткіштерінен жоғары болды. Тейлор 6–4 есебімен жеңіске жетті. 1997 жылғы WDC әлем чемпионатының финалы да осындай жоғары деңгейде өтті. 180-нен астам ұпай жинаған Пристли сеттерде 2–0 есебімен көшбасшылыққа шықты, бірақ Тейлордың қатал ұпай жинауы мен тиімді аяқтауы оны алға шығарды. Сеттерде 2–4 және аяқтарда 0–2 есебімен қалып қойған Пристли аяқтарда 2–2 есебіне жетті, содан кейін 160 ұпаймен сетті жеңді. Пристли келесі сетте 0–2 есебімен қалып қойды. Ол тағы да 2–2 есебіне жетті, бірақ 140 ұпаймен қашуға тырысқанда сәл қате жіберіп, матчты 4–4 есебімен теңестіруге мүмкіндік берді. Тейлор сол сетті жеңіп, 5–3 есебімен көшбасшылыққа шықты, содан кейін келесі сетті жеңіп, 6–3 есебімен жеңіске жетті. Бір жыл бұрын, 1996 жылғы WDC әлем чемпионатының финалында Пристли де сеттерде 3–4 және аяқтарда 0–2 есебімен қалып қойды, 2–2 есебіне жетті және сетті жоғалтқанға дейін 132 ұпаймен (буль, буль, қос 16) қашуға тырысты. 1996 және 1997 жылғы WDC әлем чемпионатының финалдарында «қарсыластың ұпайымен» бір ғана сет шешуші болғанымен, 1998 жылғы PDC әлем чемпионатының финалы әлем дартс чемпионатының тарихында ең бір жақты болды. Үш рет қатарынан әлем чемпионатына қатысқан жалғыз дуэт болған Тейлор мен Пристли тағы бір керемет жарыс өткізе алмады. Бұл жолы Тейлор сеттерде 6–0 есебімен жеңіп, бүкіл матчта 2 ғана аяқты жоғалтты (3–0, 3–0, 3–0, 3–0, 3–2, 3–0). Тейлордың жеңісі олардың мансабындағы маңызды өзгеріс болды. Пристли мотивациялық проблемаларға тап болды және PDC қатарының жоғарғы жағында қалу үшін күресті, ал Тейлор бұрын-соңды болмаған үстемдік пен тұрақты 100+ орташа көрсеткіштің дәуірін нығайтты. Алайда бұл сәтсіздікке қарамастан, Пристли 2000 жылы алтыншы рет әлем чемпионатының финалына шықты. 98 орташа көрсеткіші оған 5–2 жартылай финалдағы ең жоғары сатыдағы Питер Мэнлиден жеңіске жеткізді, ал Тейлор финалда бір сетті де жоғалтпай жеңіске жетті. Екі ойыншының да формасы финалда төмендеді, онда 3–2 есебімен 2–2 есебімен Тейлор 7–3 есебімен жеңіске жетті. 2004 жылғы әлем чемпионатының алғашқы кезеңінде бұл жұп тағы бір керемет жарыс өткізді. Тейлор алғашқы 2 сетті жеңгеннен кейін, Пристли келесі 10 аяқтың 7-інде жеңіске жетті. Екі команда келесі жылы өткен әлем чемпионатының 1/16 финалында кездесті. Пристли Тейлорды кенеттен өлімге ұшыратты, ол 13–12 есебімен көшбасшылыққа шықты, бірақ Тейлор соңғы үш аяқты жеңіп, 15–13 есебімен жеңді. Бұл Пристлидің мансабындағы бір өзгерістің бастамасы болды; 2000 жылғы әлем чемпионатының финалынан бері ол өте қиын кезеңнен өтті. Содан кейін ол 1990-жылдардағы формасына жақындап, 2007 жылғы Премьер-лигаға қатысу үшін жеткілікті деңгейге көтерілді. Пристлидің Тейлорға қарсы соңғы жеңісі 2006 жылы телеарнада көрсетілмеген рейтингтік жарыста тіркелді. Оның Тейлорға қарсы соңғы маңызды жеңісі 1994 жылы болғанымен, дартс комментаторлары, мысалы Джон Гвинн, олардың көптеген келесі кездесулері тартысты және қызықты болғанын атап өтті – бұл көбінесе есептерде көрсетілмейді. Осы себепті Пристли Сид Вадделл үшін өте бағалы, ол «The Power and the Glory» атты деректі фильмде «Пристли дартста Тейлормен бірдеңгейде болатын жалғыз адам болды» деп мәлімдеді, ал Бристоу 1996 жылғы WDC әлем чемпионатының финалын мақұлдады, өйткені «Пристли Тейлорға қарсы ойнағандағыдай 100 орташа көрсеткіштен төмендемеді». Екі ойыншы арасындағы жақын қарым-қатынас 2009 жылғы Лас-Вегас Desert Classic турнирінде Тейлор Пристлиді 8–0 есебімен жеңгеннен кейін көздерінен жас шығып тұрғанда байқалды.
Кейінгі жылдар
2007 жылдың қаңтар айында Пристли Премьер-лига Дартста дебют жасады, бұл PDC тізбегіндегі ең үздік сегіз ойыншының лига форматында бір-біріне қарсы жарысатын, матчтар Ұлыбританияның әртүрлі ареналарында өтетін беделді жарыс. Ашылу апталарында Пристли Роланд Шолтен мен Адриан Льюисті жеңіп, Тейлормен тең түсті, сондай-ақ Терри Дженкинс, Колин Ллойд және ван Барневельдке қарсы ауыр жеңістерге жетті. Пристли бұл деңгейді сақтап тұра алмаса да, жақсы бастауы оған жартылай финалға өтуге жеткілікті болды. Дегенмен, ол тағы да жеңіліске ұшырады (6–11 легпен) Тейлорға. 2007 жылдың ақпан айында ол финалда Джеймс Уэйдті жеңіп, Ұлыбритания Ашық чемпионатының Оңтүстік-Батыс аймақтық турнирін жеңіп алды. 2007 жылдың соңында Пристлидің көрсеткіштері төмендеді, бірақ бұл оның простата қатерлі ісігімен күресімен жабылған еді. Пристли 2009 жылы Дартс турниріне қатыса алмады, бірақ ол АҚШ Ашық чемпионатында жеңіске жетті. Тейлор бұл іс-шараға қатыспауды жөн көрді. Пристли 2010 жылғы PDC әлем чемпионатының бірінші турында Кевин МакДайнға 3–2 есебімен жеңілгеннен кейін шығып кетті. Ол 2011 жылғы PDC әлем чемпионатының екінші турында Гэри Андерсонға 4–2 есебімен жеңіліп, турнирден шықты. 2011 жылғы маусымда Пристли PDC рейтингісіндегі алдыңғы 32 ойыншының қатарынан шығып қалды, осылайша ол әлем чемпионатына PDPA біліктілік турнирі арқылы жолдама алуға тырысуы керек болды және бұл матчта 4–0 есебімен басымдыққа ие болғаннан кейін Джо Калленға 5–4 есебімен жеңілді. Бұл Пристлидің 20 жылдан бері алғаш рет әлем чемпионатына қатыспайтынын білдірді, тіпті ол өткен айлардағы Чемпиондар лигасының дартс турнирінде әлемдік деңгейдегі өте жақсы көрсеткіштерді көрсеткеніне қарамастан. 2012 жылы Пристли 2012 жылғы Ұлыбритания Ашық чемпионатында өнер көрсетіп, бесінші раундта жеңімпаз Роберт Торнтонға ұтылды. Ол сондай-ақ өзінің алғашқы Еуропалық тур турниріне, Голландия Дартс Мастерсіне қатысып, бірінші раундта Энди Смиттен 3–6 есебімен жеңілді. Қараша айында Пристли Кроулиде өткен 17-ші ойыншылар чемпионатының финалына жетті, онда ол Саймон Уитлоктан 2–6 есебімен жеңілді, жартылай финалда жақсы формадағы Майкл ван Гервенді 6–1 есебімен жеңді, қарсыласының орташа көрсеткіші 105 болса да. Финалға жеткені және соңғы екі турнирде ширек финалда жеңіліске ұшырағандығы ProTour рейтингісі арқылы желтоқсанда өткен әлем чемпионатына қатысуға мүмкіндік берді. Ол бірінші раундта Ронни Бакстермен ойнап, 1–3 есебімен жеңілді. Пристли 2013 жылы бірнеше турнирге ғана қатысты, ал оның ең жақсы нәтижесі мамыр айында үшінші ойыншылар чемпионатында болды, онда ол Роберт Торнтонға 1/4 финалда 6–2 есебімен жеңілді. Осыған қарамастан, ол 2014 жылғы тур картасына ие болды, өйткені ол маусымның басында әлемнің 51-орынды, ең жақсы 64 ойыншының қатарында болды. 2015 жылдың басында Пристли кәсіби дартстан зейнеткерлікке шыққандығын, бірақ көрмелерге қатыса беретінін мәлімдеді.
Жеке өмір
Пристлидің әйелі Дженни және төрт баласы бар. Оның екі немересі бар. Ол Барнсли және Манчестер Юнайтед командаларын жақтайтын футбол жанкүйері. 2007 жылдың қараша айында Пристлиге простата қатерлі ісігі диагнозы қойылды және ол PDC арқылы денсаулығы туралы мәлімдеме жасады. Оқиғаға дейін диагнозы қойылғаннан кейін ішіндегі ауырсынуларға байланысты Ирландиядағы Джон МакЭвой Дартс Классикасынан қатысудан бас тартуға мәжбүр болды. Ол 2008 жылдың басында операция жасатуды жоспарлағанын айтты, бірақ Дартс Grand Slam турнирінің екінші турында Ван Барневельдке 5:2 есебімен жеңілгеннен кейін (103.5 орташа көрсеткішіне қарамастан), ол турнирден кейінгі күндері операцияға дайындық жасайтынын хабарлады. Бұл оның 2008 жылғы Әлем Чемпионатында қатысуына кедергі болмады, бірақ ол бірінші турда Стив Мейшке ұтылып қалды. Ұзақ емдеу мен қалпына келтіруден кейін, Пристли 2008 жылдың мамырында PDC турнирлеріне оралды. Ол өзінің бұрынғы деңгейіне тез қайтып, АҚШ Ашық чемпионатының жартылай финалына жетті, онда ол тағы да Тейлордан жеңілді. 2008 жылғы Әлем Матчплейінің жартылай финалына жеткеннен кейін ол қайтадан Тейлорға есе жіберді.
Тәуелсіз ірі финалдар: 1 (1 екінші орын)
Нәтиже № Жыл Чемпионаты Финалдағы қарсылас Есеп Команда 1. 1989 News of the World Championship Дейв Уиткомб 1–2 (l) Жеңілген