Кіріспе

1775 жылғы Америка Тәуелсіздік соғысындағы қақтығыс

Оқ-дәрі оқиғасы (немесе Оқ-дәрі даусы) – Америка Тәуелсіздік соғысының басында Вирджиния колониясының корольдік губернаторы Лорд Данмор мен Патрик Генри бастаған жасақ арасындағы қақтығыс. 1775 жылдың 21 сәуірінде Лексингтон және Конкорд шайқастарынан бір күн өткен соң (және бұл оқиғалар туралы жаңалық Вирджинияға жетпес бұрын), Лорд Данмор Вильямсбургтегі қоймадан оқ-дәріні Корольдік теңіз күші кемесіне көшіруге бұйрық берді. Бұл әрекет жергілікті наразылықты тудырды, және жасақтар колонияның барлық аймақтарында жинала бастады. Патрик Генри оқ-дәріні колонияның бақылауына қайтару үшін шағын жасақпен Вильямсбургке бет алды. Генриге 330 фунт стерлинг төленгеннен кейін мәселе қақтығыссыз шешілді. Данмор жеке қауіпсіздігінен сескеніп, кейіннен әскери кемеге шегініп, колониядағы корольдік билікті тоқтатты.

Өмірбаян

Солтүстік Америкадағы британдық колонияларда 1774 жылы әскери шиеленіс күшейе бастады, осы кезде британ Парламенті колонияларда «Төзбес заңдар» деп аталған бірқатар заңнамалық актілерді қолдана бастады. Колониялар Бостон шай кешінен кейін осы актілер үшін жазаланған Массачусетс шығанағының провинциясымен ынтымақтасып, 1774 жылдың қыркүйегінде кездесу үшін Конгресс ұйымдастырды. Бірінші Континенттік Конгресс отырысы кезінде Массачусетс штатында «Ұнтақ дабылы» деп аталған отаршылдар көтерілісі туралы хабар келді. Қыркүйек айының басында Массачусетс штатының корольдік губернаторы генерал Томас Гейдж Чарльзтаунда (қазіргі Сомервиллдің бір бөлігінде) ұнтақ қоймасынан ұнтақты алып кетті, ал зорлық-зомбылық болды деген жалған хабарларға жауап ретінде Жаңа Англияның барлық жерінен милиция жиналды. Осы әрекеттің салдарынан Конгресс колонияларды қорғану үшін милиция жасақтарын құруға шақырды. 23 наурыздағы Екінші Вирджиния конвенциясында Патрик Генридің «Маған бостандық беріңіз немесе өлтіріңіз» деген сөзінен кейін ғана Данмор «осы жердегі қоймадағы ұнтақты алып тастаудың дұрыс екенін ойлады». Британ әскері «Ұнтақ дабылынан» кейін Вирджиниядан шығарылғанымен, Вирджинияның Чесапик шығанағындағы суларында бірнеше Корольдік теңіз кемелері болды. 19 сәуірде лорд Данмор үнсіз британдық теңізшілер ротасын Уильямсбургке алып келді және оларды губернатордың резиденциясында орналастырды. Содан кейін Данмор «Магдалин» кемесінің командирі Генри Коллинске Уильямсбургтегі ұнтақ қоймасынан ұнтақты алып тастауды бұйырды. Қалалық кеңес ұнтақты қайтаруды талап етіп, оның патшалық емес, колонияның меншігі екенін мәлімдеді. Данмор бұл талапты қабылдамады, ол ұнтақты құлдар көтерілісі кезінде оны тартып алудан қорғау үшін жылжытып отырғанын және оны кейін қайтаратынын айтты. Бұл сөздерге көңіл бөлген халық тыныш тарады. Алайда Уильямсбургте тәртіпсіздік сақталды және ауылға тарады. Патриоттардың басшылары екінші топты таратуға көндіргеннен кейін, Данмор ашуланып, 22 сәуірде егер шабуыл жасалса, «құлдарға бостандық жариялап, Уильямсбург қаласын күлге айналдырамын» деп ескертті. 29 сәуірде ауылдағы милиция Лексингтон мен Конкордтағы шайқастар туралы білді. Фредериксбургте 700-ге жуық адам жиналып, астанаға шабуыл жасау алдындағы жағдайды бағалау үшін Уильямсбургке хабаршы жіберуге шешім қабылдады. Пейтон Рэндольф зорлық-зомбылыққа қарсы кеңес берді, ал Вирджиния милициясының көп жылдық жетекшісі Джордж Вашингтон онымен келісті. Олардың кеңесіне жауап ретінде Фредериксбург милициясы тартыспен шеруге бармауға шешім қабылдады. Алайда колонияның басқа аймақтарынан келген милиция Уильямсбургке қарай аттанды. Патрик Генри бастаған Ганновер округі милициясы 2 мамырда Уильямсбургке шабуыл жасауға дауыс берді. Генри Вирджиниядағы Корольдік кірістердің орынбасары Ричард Корбиннің үйіне шағын жасақты жіберді, оның мақсаты Корбиннің қолындағы корольдік кірістерден ұнтақ үшін төлеуге мәжбүрлеу болды; Ганновер округі милициясының қалған 150-ге жуық әскерилері 3 мамырда Уильямсбургке қарай жол тартты және шамамен 24 км қашықтықта болды. Корбин үйде болған жоқ, ол Уильямсбургте Данмормен кездесіп жатқан екен. Генриге Корбиннің күйеу баласы және Патриоттар палатасының мүшесі Картер Брэкстон қалаға кірмеуге кеңес берді, ал Брэкстон қалаға кіріп төлем туралы келіссөздер жүргізді. 6 мамырда Данмор Генриге 330 фунт стерлингті талап етуде айып тағып, азаматтарға Генриге қандай да бір көмек көрсетуге тыйым салатын жарлық шығарды.

Салдары

Бұл оқиға Генридің беделін арттырып, Дунмордың танымалдығын нашарлатты. Оның отбасы 12 мамырда жақсы ниет белгісі ретінде Уильямсбургке қысқа мерзімге оралғанмен, Дунмор мен Бурджестер палатасы арасындағы қарым-қатынас одан әрі нашарлады. 1775 жылдың 3 маусым күні түнде немесе 4 маусым күні таңертең Вильямсбургтегі (Вирджиния штаты) Magazine әскери қоймасын қорғау үшін британдықтар орнатқан серіппелі қарудан екі жас жігіт жарақат алды. Жергілікті халықтың наразылығы оқ-дәрі оқиғасының соңғы құбылысы болды, бұл губернатор Дунморды қаладан британдық соғыс кемесіне қашуға және Вирджиния штатын бүлікшіл деп жариялауға итермеледі. 8 маусымда Дунмор отбасымен бірге түн ортасында губернатор сарайын тастап, "Фоуи" кемесіне көшті. Бурджестерлер Солтүстік министрлігінің колонияларды бөлу мақсадымен жасаған Келісімдік резолюциясын талқылап жатқан болатын. Дунмордың қашуынан кейін Бурджестерлер бұл ұсыныстан бас тартты. Дунмор колонияны қайта бақылауға алу үшін табанды түрде әрекеттер жасады, бірақ желтоқсан айында Грейт-Бридж шайқасында британдық күштердің шешуші жеңіліске ұшырауынан кейін ол рейдтік операциялармен шектелді және 1776 жылдың тамызында колонияны мүлдем тастап кетті. Вирджиния үкіметін алғаш рет 1775 жылдың шілдесінде үшінші Вирджиния конвенциясы сайлаған Қауіпсіздік комитеті басқарды; Патрик Генри 1776 жылдың шілдесінде тәуелсіз штаттың бірінші губернаторы болды.