Кіріспе

Радиациялық әсерге ұшырағаннан кейін терінің ылғалдануы және қабыршақтануы. Ылғалды қабыршақтану – бұл сәулеленудің нәтижесінде терінің жұқаруына және эпителийлік тосқауылдың бұзылуына, сондай-ақ онкотикалық қысымның төмендеуіне байланысты терінің ылғалдануын сипаттайтын клиникалық көрініс. Ылғалды қабыршақтану радиологияның көптеген түрлерінде сирек кездесетін асқыну болып табылады, бірақ флюороскопияда 10-15 Гр аралығындағы және одан жоғары дозаларда жиірек кездеседі. Флюороскопиялық процедураларды бөліп жасау ылғалды қабыршақтанудың пайда болу ықтималдығын айтарлықтай төмендетуі анықталды. Шошқа терісінде жүргізілген зерттеулерде 28 Гр бір реттік дозадан кейін шамамен 50% жағдайда ылғалды қабыршақтану пайда болды, бірақ осы 50% көрсеткішті алу үшін 2x18 Гр схемасы (жалпы дозасы 36 Гр) қажет болды. Ылғалды қабыршақтану – сәулелік терапиямен емдеудің жиі кездесетін жанама әсері, шамамен 36% сәулелік терапиямен емделген пациенттерде ылғалды қабыршақтану белгілері байқалады. Қазіргі заманғы мегавольтты сыртқы сәулелік терапияда максималды сәулелену дозасы тері астында орналасса, ескі орфовольтты жүйелерде максималды сәулелену дозасы пациенттің терісінде болады. Осы себепті, ылғалды қабыршақтану және басқа да теріге байланысты сәулелік терапияның асқынулары 1950-1970 жылдар аралығында жоғары энергиялы кобальт терапиясы мен линейдік үдеткіштер енгізілгенге дейін жиірек кездесетін. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хиросима мен Нагасакиде АҚШ-тың атомдық бомбалауымен байланысты жиі кездесетін құбылыс болды. Бұл құбылысты Джон Херси 1946 жылғы мақаласында және кейіннен жарық көрген «Хиросима» кітабында сипаттады. TOC

Клиникалық сипаттамалары

Эпидермистің қабыршақтануы және дерма қабатының ашық көрінуі клиникалық тұрғыдан ылғалды десквамацияны сипаттайды. Ылғалды десквамация – серозды сұйықтық шығуымен, қанды қыртыстармен бірге келетін, сезімтал, қызыл тері түрінде көрінеді және көпіршіктердің (бұллалардың) пайда болуына әкелуі мүмкін.

Емдеу

Ылғалды десквамацияның детерминистік табиғатына байланысты, белгілер пайда болғаннан кейін жағдайды кері қайтару мүмкін емес, ал науқас жағдайдың басылуын күтуі керек. Осы жартылай қалыңдық жараларды басқаруға ылғалды жараның жазылуының Қыс принципі әсер етті, ол жаралар ылғалды ортада жылдамырақ жазылады дегенді көрсетеді. Осы жараларға тікелей жағылатын гидроколоидты жабындар ашық дермадан ылғалдың булануына кедерес жасайды және жара орнында жасушалардың қозғалысын күшейтетін ылғалды ортаны құрайды. Қосымша сәулелену ылғалды десквамацияны нашарлатуы немесе қайта пайда болуына себеп болуы мүмкін болғандықтан, емделгеннен кейін науқастарға сәулеленген аймаққа күннен қорғайтын крем қолдану ұсынылады.