Гарольд Левентал: Америкалық фолк музыкасының әкесі

Кіріспе

Американдық музыкалық менеджер (1919–2005)

Харольд Левентал (24 мамыр 1919 – 4 қазан 2005) – американдық музыкалық менеджер. Левенталдың мансабы Ирвинг Берлин және одан кейін Бенни Гудман үшін әндерді насихаттаушы ретінде басталды. Гудман үшін жұмыс істеген кезде ол жаңа талант – Фрэнк Синатрамен танысып, оны Бенни Гудманның шарасына әнші ретінде шақырды. Кейін Левентал The Weavers, Вуди Гатри, Пит Сигер, Алан Аркин, Джуди Коллинз, Теодор Бикель, Арло Гатри, Джоан Баиз, Мэри Траверс, Том Пакстон, Дон Маклин және тағы да көптеген музыканттарды басқарды, сонымен қатар осы жанрдағы маңызды концерттерді ұйымдастырып, 1950-ші және 1960-шы жылдары американдық халық музыкасының танымалдылығы мен ықпалына зор үлес қосты. Ол 2005 жылы 86 жасында дүние салды.

Халықтық музыка

Соғыстан кейін ағасы Гейбтің бизнесі – «Юткрафт Фондтарында» жұмыс істеген Левентал солшыл мүдделердегі белсенділігін жалғастырды. «Daily Worker» газетіндегі Вуди Гатридің «Woody Sez» бағанасын оқығаннан кейін ол халық музыкасына ғашық болды. Пит Сигер, «The Weavers» тобы және Вуди Гатриге деген адалдығы оның көбірек әртістерді өкілдік етуіне әкелді. Левенталдың атағын екі концерт ерекше нығайтты. Прогрессивті Генри Уоллестің 1948 жылғы президенттік науқанында жұмыс істеген кезде Левентал халық әншісі Пит Сигермен танысты және жақын арада Сигердің «The Weavers» тобының менеджері болды. «Goodnight Irene» және «Tzena, Tzena, Tzena» сияқты хиттермен үлкен жетістікке жеткеннен кейін, топ коммунистер ретінде қара тізімге енгізілді, содан кейін өнер көрсетуге орын табу қиын болды және 1952 жылы тарады. Бірақ Левенталдың топқа және олардың тыңдаушыларына деген адалдығы сақталды, ал 1955 жылы ол Нью-Йорк қаласындағы Карнеги залында Рождество алдында «The Weavers» тобының қайта қосылу концертін ұйымдастырды, мүшелерді басқалары келіскенін сендіре отырып, қатысуға көндірді. Концерт 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардың басында халық музыкасының өркендеуіне түрткі болды, бұл өз кезегінде Левенталға 19 жасар Боб Диланның талантын тануға және 1963 жылдың сәуірінде Нью-Йорктегі «Town Hall» концерт залында оның алғашқы концертін ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Коммунистік көзқарастарына байланысты 1955 жылға дейін паспорт алудан айырылған Левентал АҚШ Мемлекеттік департаментінің ресми мәдени алмасу бағдарламаларына қатысуына тыйым салған халық әншілері үшін әлемдік турнелер ұйымдастырды. Маккартизм дәуірінде және Америка азаматтық құқықтар қозғалысының гүлдену кезеңінде халық музыкасы елдің санасының дауысына айналды, ал Гарольд Левентал осы дауысты естіртуге ең көп үлес қосушылардың бірі болды. Левентал – солшыл көзқарастас, музыкалық бизнестегі білімі оны халық музыкасының ең табысты промоутеріне айналдырды. Ол 2003 жылғы «Қуатты жел» комедиясында бейнеленген импресарио Ирвинг Штайнблум кейіпкерінің прототипі болды. 1988 жылы Левентал «Фолквейс: А Вижн Сэред» үшін «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды, бұл Вуди Гатри мен Лид Беллиге арналған құрмет. Левентал сонымен қатар «Where Have All the Flowers Gone» және «The First Time Ever I Saw Your Face» сияқты халық әндерін басып шығарумен айналысқан белгілі музыкалық баспагер болды.

After the war, while working for his brother Gabe's business, Youthcraft Foundations, Leventhal continued to be active in left wing causes. Through reading Woody Guthrie's column in the Daily Worker, "Woody Sez," he became enamoured of folk music. His commitment to Pete Seeger and the Weavers and Woody Guthrie led to his representing more and more artists. Two concerts in particular sealed Leventhal's fame. While working on the doomed 1948 presidential campaign of the progressive Henry Wallace, Leventhal met folk singer Pete Seeger, and soon became the manager of Seeger's group, The Weavers. After tremendous initial success with record selling songs such as "Goodnight Irene" and "Tzena, Tzena, Tzena," the group was Blacklisted as communists, and then had such difficulty finding a place to perform that they disbanded in 1952. But Leventhal’s commitment to the group and their audience persisted, and in 1955 he organized a Christmas Eve Weavers reunion concert at New York City's Carnegie Hall, persuading the members to take part by convincing each one that the others had already agreed. The concert ignited the folk music boom of the late 1950s and early 1960s, which in turn led to Leventhal recognizing the talent of a 19 year old Bob Dylan, and promoting his first concert, at the Town Hall in New York City in April 1963. Denied a passport until 1955 because of his Communist sympathies, Leventhal organized world tours for folk singers that the U. S. state department forbade from taking part in official cultural exchanges. In the era of McCarthyism and the flowering of the American civil rights movement, folk music became a voice of the country's conscience, and Harold Leventhal was among those most responsible for making that voice heard. Leventhal was a committed leftist whose music business acumen turned him into folk music's most successful promoter. He was the model for the character Irving Steinbloom, the impresario immortalized in the 2003 movie comedy A Mighty Wind. In 1988, Leventhal won a Grammy award for Folkways: A Vision Shared, a tribute to Woodie Guthrie and Lead Belly. Leventhal was also a noted music publisher of folk songs including such titles as "Where Have All the Flowers Gone" and "The First Time Ever I Saw Your Face."

Басқа жанрлар

Левенталдың талғамы эклектикалық болды, Лайтнинг Хопкинстің блюзінен бастап Дьюк Эллингтон мен Декстер Гордон сияқты джаздың көрнекті өкілдеріне, сондай-ақ Cisco Houston, Теодор Бикель, Оскар Брэнд және Махалия Джексон сияқты халықтық дәстүрді сақтайтын әншілерге дейін. Оның қара және әйел әртістерімен жазба компанияларымен әділ шарттар жасасуы, Джуди Коллинз, Мириам Макеба, Одетта, Симон сестері (Карли Симон), Баффи Сент-Мари, Мэри Траверс, Джони Митчелл және Джоан Баез сияқты көптеген белгілі әйел фольклор әншілерін өкілдік етуіне әкелді. Ол Ирландияның Clancy Brothers, Ұлыбританияның Ewan MacColl, Donovan және Pentangle тобын, сондай-ақ Жак Брел, Нана Мускури, Мерседес Соса және Рави Шанкар сияқты эклектикалық халықаралық топтарды өкілдік етті. Левентал Карнеги залы сияқты сахналарда Пит Сигер, Джонни Кэш, Боб Дилан, Нил Янг, Фил Окс, Арло Гатри, Питер, Пол және Мэри, Нил Даймонд, Джоан Баиз, Джони Митчелл, Джуди Коллинз және тағы да басқалардың концерттерін ұйымдастырды. Ол дәуірдің энергиясын шоғырландыратын ірі шараларды ұйымдастыруға шебер еді. 1961 жылғы қаңтарда Карнеги залында Мартин Лютер Кингтің туған күніне арналған қайырымдылық концерті Кингтің ақ нәсілді жұртшылық арасында танымалдылығын арттыруға көмектесті. Ол Фил Окс, Пол Робсон, Испания азамат соғысының Авраам Линкольн бригадасы және 1956 жылғы наурыз айында Вуди Гатриге, содан кейін Гатридің қайтысынан кейін 1968 және 1970 жылдары қаржы жинауға арналған құрмет концерттерін ұйымдастырды. 1967 жылы Гатри қайтыс болғаннан кейін Левентал Вудидің ұлы Арлоны қолға алып, ол хит-жазбасын жасаудан бұрын оның кеңсесінде жұмыс істеді. Ол осы әнге негізделген фильмді түсіруге көмектесті, кейіннен ол «Оскар» жүлдесіне ие болған «Bound for Glory» фильмінің продюсері болды, онда Вуди Гатри рөлін Дэвид Каррадин сомдады. Оның басқа фильмдерінің ішінде Пит Сигер туралы «Песня и камень» (1972) деректі фильмі, The Weavers туралы «Бұл уақыт емес еді!» (1984) деректі фильмі және «Эмми» сыйлығын жеңіп алған «Біз жеңеміз» (1988) фильмі бар. Левентал сонымен қатар театр өндірісімен де айналысты, бастапқыда өзінің қара тізімдегі әріптесі Уилл Гирдің қатысуымен 1952 жылы Бродвейден тыс Марк Твеннің «Америкасын» қойды. Гарольд Левентал Алан Аркин мен Теодор Бикельдің театр және кино мансаптарына да тікелей қатысты. Оның саяси және музыкалық қызығушылықтарын көрсете отырып, ол Джозеф Хеллердің «Нью-Хейвенде біз бомбаға ұшырадық», Жюль Эпштейннің «Бірақ шынымен», Рабиндранат Тагордың «Қараңғы бөлме патшасы» және Жюль Фейффердің «Ақ үйдегі кісі өлтіру ісі» сияқты туындыларды өндірді.

Leventhal's tastes were eclectic, from Lightnin' Hopkins' blues to jazz greats such as Duke Ellington and Dexter Gordon to folk traditionalists Cisco Houston, Theodore Bikel, Oscar Brand and Mahalia Jackson. His reputation for getting black and women artists fair deals with record companies led to his representing many of the leading female folk singers, including Judy Collins, Miriam Makeba, Odetta, The Simon Sisters (Carly Simon), Buffy Sainte Marie, Mary Travers, Joni Mitchell and Joan Baez. He represented Ireland's Clancy Brothers, Britain's Ewan MacColl, Donovan and Pentangle, and also had an eclectic international roster including Jacques Brel, Nana Mouskouri, Mercedes Sosa and Ravi Shankar. Leventhal produced concerts at venues such as Carnegie Hall for artists such as Pete Seeger, Johnny Cash, Bob Dylan, Neil Young, Phil Ochs, Arlo Guthrie, Peter, Paul and Mary, Neil Diamond, Joan Baez, Joni Mitchell, Judy Collins, and many others. He had a knack for producing big shows that could focus the energy of an era. A birthday benefit concert for Martin Luther King Jr., at Carnegie Hall in January 1961, helped King appeal to the white general public. He produced fund raising tribute concerts for Phil Ochs, Paul Robeson, the Spanish Civil War's Abraham Lincoln Brigade and, most memorably, for Woody Guthrie in March 1956 and then again, after Guthrie's death, in 1968 and 1970. After Guthrie's death in 1967, Leventhal virtually adopted Woody's son Arlo, who worked in his office before making his hit record Alice's Restaurant. He helped produce the film based on that song, and later co produced the Oscar winning Bound for Glory starring David Carradine as Woody Guthrie. Among his other films was the Pete Seeger documentary A Song and a Stone (1972), the Weavers documentary Wasn't that a Time! (1984) and the Emmy winning We Shall Overcome (1988). Leventhal also produced theatre, starting with his fellow blacklister Will Geer performing Mark Twain's America off Broadway in 1952. Harold Leventhal was also integrally involved in the theatrical and film careers of both Alan Arkin as well as Theodore Bikel. Reflecting his political and musical interests, he produced, among others, Joseph Heller's We Bombed in New Haven, Jules Epstein's But Seriously, Rabindranath Tagore's King of the Dark Chamber and Jules Feiffer's The White House Murder Case.

Құрмет

2003 жылы Левентал Карнеги залында өзіне арналған құрмет концертін өткізді. Сол концерттің түсірілімінен жасалған "Осы уақыт емес пе?" атты фильм 2004 жылы жарық көрді. Левенталды сол концерт бағдарламасындағы жазбалар ең дұрыс сипаттаған болуы мүмкін, ол идиш тіліндегі "менш" сөзінің мағынасын бейнелейді, яғни "адал, құрметті, лайықты және асыл мінезді адам". Америкалық әнші-күйші Гатри Томас: "Гарольд Левентал әлемдегі көптеген халық музыкасы тыңдаушылары үшін осы өнерді сақтап қалуда маңызды рөл атқарды, тіпті Алан Ломакспен тең дәрежеде" деді.