Кіріспе

Америкалық кітапханашы және сөз бостандығын қолдаушы (1940–2009)

Джудит Фингерет Круг (15 наурыз 1940 – 11 сәуір 2009) – американдық кітапханашы, сөз бостандығын қолдаушы және цензураны сынаушы. 1967 жылы Круг Америка кітапханалар қауымдастығының Зияткерлік бостандық жөніндегі кеңсесінің директоры болды. 1969 жылы ол «Оқу еркіндігі» қорына атқарушы директор ретінде қосылды. Круг 1982 жылы «Тыйым салынған кітаптар апталығын» (Banned Books Week) ұйымдастырды. Ол 1996 жылғы «Коммуникациялар туралы әдептілік заңына» (Communications Decency Act) қарсы күш-жігерді үйлестірді, бұл АҚШ Конгресінің Интернетте сөзді цензуралауға жасаған алғашқы әрекеті болды. Круг кітапханалардың оқырманға ұсынатын материалдарды цензуралауына қатысты пікірге қатаң қарсы болды. Ол кітапхана пайдалану деректерінің құпиялылығын қорғайтын заңдар мен саясатты қолдады. АҚШ Әділет департаменті 2001 жылғы «USA PATRIOT Act» заңының өкілеттігін пайдаланып, бұрын құпия сақталған кітапхана деректер базасын іздеген кезде, Круг үкіметтің бұл әрекетіне қарсы наразылық тудырды. 2003 жылы ол «Балалардың интернетті қорғау туралы заңының» (Children's Internet Protection Act) конституциялық негізділігіне шабуыл жасау жобасын жетекшілік етті. Оның күш-жігері цензураға қарсы күресшілерге ішінара жеңіс сыйлады; АҚШ Жоғарғы Соты заңның конституциялық екенін, бірақ егер ересек қамқоршы талап етсе, қоғамдық кітапханалардағы компьютерлердегі сүзгіні өшіруге болатынын мәлімдеді. Круг балаларға арналған интернет порнографиясын цензуралау үшін қолданылатын сүзгілердің жетілмейтінін және олардың әлеуметтік мәселелер, сексуалдық қатынас және денсаулық сақтау туралы білім беру ақпаратын тоқтату қаупі бар екенін ескертті.

Ерте өмір және білім

Круг Джудит Фингерет 1940 жылдың 15 наурызында Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында дүниеге келді. Ол Чикаго университетінің Жоғары кітапхана мектебінен кітапхана ғылымы бойынша магистр дәрежесін алды. 1964 жылы Герберт Кругқа үйленді; олардың екі баласы және бес немересі болды. Круг OIF-тің рөлін АҚШ азаматтарының материалға наразылық білдіргендерге қарамастан, толыққанды ақпарат алу құқығын қорғау деп сипаттады. OIF директоры ретінде Круг АҚШ-тағы цензураның фактілерін баяндайтын және сөз бостандығын шектеу әрекеттеріне қарсы қадамдарды ұсынатын хабарламалардың жариялануын ұйымдастырды. Ол «Интеллектуалды еркіндік туралы нұсқаулық», «Интеллектуалды еркіндік туралы хабарлама» және «Тыйым салынған кітаптар апталығы» іс-шараларын басқарды. «Оқу еркіндігі» қоры АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуін сақтау және құқықтық қорғауға көмектесу мақсатымен құрылды. Ол 1996 жылғы «Коммуникациялар туралы әдептілік заңына» қарсы күресті ұйымдастырды, ол АҚШ Конгресінің Интернетте сөзді цензуралауға жасаған алғашқы әрекеті болды.

Кітапхана цензурасына қарсылық

Круг кітапханалар өздері ұсынатын материалдарды цензуралау қажеттігіне қатаң қарсы болды. Ол кітапхана пайдаланушыларының құпиялылығын қорғайтын заңдар мен саясатты қолдады. 2003 жылы Круг «Балалардың интернеттен қорғалуы» заңының конституциялық заңдылығына шағымдануды бастады. Круг Демократия және технология орталығы директорлар кеңесінің төрағасы, Медиа коалициясының төрағасы, Интернет білімі қоры төрағасының орынбасары және GetNetWise консультативтік кеңесінің мүшесі болды. Сондай-ақ Круг, Ерінше пікір білдіру қоры директорлар кеңесінде, Америка Азаматтық Бостандықтар Одағының Иллинойс бөлімшесінде, Америка Адвокаттар қауымдастығының Заң туралы халықтың түсінігін арттыру комиссиясында және Иллинойс штаты Әділет комиссиясының консультативтік кеңесінде қызмет етті.

Өлім және ескерткіш

Бір жылдан астам асқазан қатерлі ісігімен ауырғаннан кейін, Круг 2009 жылдың 11 сәуірінде Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Эванстон ауруханасында 69 жасында қайтыс болды. Америка кітапханалар қауымдастығы оның естелігінде Джудит Ф. Круг ескерткіш қорын құрды, осылайша «Тыйым салынған кітаптар апталығы» оның өлімінен кейін де жалғаса беретініне көз жеткізді.

Марапаттар мен құрметтер

Жыл Сыйлық / құрмет Ұйым Ескермелер 1976 Ирита Ван Дорен сыйлығы Америкалық кітап сатушылар қауымдастығы Америкалық өмірде мәдениет құралы ретінде кітап ісіне қосқан көптеген үлесі үшін Гарри Кальвен сөз бостандығы сыйлығы Америкалық азаматтық бостандықтар одағы Америкалық кітапханалар қауымдастығының Зияткерлік бостандық кеңсесіне табыс етілді. Сыйлығын алғаннан кейін екі жыл өткен соң Круг 1985 жылғы иегерін таңдау комитетінің төрағасы болды. 1994 Зияткерлік бостандық сыйлығы 1995 Құрмет кітабы сыйлығы 1998 Джозеф В. Липпинкотт сыйлығы Америкалық кітапханалар қауымдастығы АҚШ кітапханалар қауымдастығы бұл сыйлықты мамандықтың ең жоғары құрметі деп сипаттады. 2005 Гуманитарлық ғылымдар докторы Иллинойс университеті, Урбана-Шампейн Құрметті докторлық дәрежесі Круг ашық ойлылықты және кітаптарға еркін қол жеткізуді қолдау үшін танылды.