Кіріспе
Дон Дедрик Робей (1 қараша 1903 – 16 маусым 1975) – американдық ойын-сауық индустриясының басшысы, ән жазушы және дискі жасаушы. Peacock Records компаниясын құрған және кейін Duke Records компаниясының иесі болған ол 1950 және 1960 жылдары көптеген ритм-энд-блюз әртістерінің мансабын дамытуға ықпал етті. Ол Бери Гордидің Motown лейблінен 10 жыл бұрын алғашқы афроамерикандық дискілік магнат атанды (дегенмен, 1920 жылдары Гарри Пейске тиесілі болған Black Swan Records лейблі алғашқы қара нәсілділерге тиесілі болған). Робей даулы бизнес тәжірибелерімен танымал болды, бірақ оның үшін жұмыс істеген музыканттардың кейбіреуі оны жоғары бағалады.
Don Deadric Robey (November 1, 1903 – June 16, 1975) was an American record label executive, songwriter, and record producer. As the founder of Peacock Records and the eventual owner of Duke Records, he was responsible for developing the careers of many rhythm and blues artists in the 1950s and 1960s. He was the first African American record mogul, 10 years prior to Berry Gordy's Motown label (though the first Black owned label, Black Swan Records, belonged to Harry Pace in the 1920s). Robey was notorious for his controversial business practices; though he was held in high regard by some of the musicians who worked for him.
Ерте өмір және мансап
Роби Хьюстон, Техас штатындағы Бесінші ауданда, АҚШ-та, еврей анасы Гертруда мен аспаз афроамерикалық әкесі Зеб Робидің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Франклин, плантация иесінің ұлы және Оңтүстік Каролинадан келген құлдың баласы, Хьюстонға қоныстанды, онда ол медицинамен айналысып, қаланың Үшінші ауданында өмір сүрді. Дон Роби мектепті ерте тастап, құмар ойындармен айналысуға тырысқанын айтты. Өмірінің көп бөлігін Хьюстонда өткізгенін мәлімдегенімен, оның жасөспірім кезінде анасымен мақта шаруашылығында жұмыс істегені және кейін Галвестон қаласында портода жұмыс істегеніне куәліктер бар. Сондай-ақ ол Лос-Анджелесте тұрып, алғашқы түнгі клубын ашты. 20 жасқа келгенде ол үйленді және ұл тапты.
Музыкалық бизнеске араласу
1945 жылы ол «Бронзалық тауыс» кешкі клубын ашты, онда ол көп ұзамай билерді ұйымдастыра бастады. «Тауыс» клубында Рут Браун, Луис Джордан, Лайонел Хэмптон және Т-Боун Уокер сияқты жұлдыздар өнер көрсетті, сонымен қатар заңсыз құмар ойындарға да рұқсат берілді. Блюз бен R&B-ден басқа, Робидің лейблі евангелистік музыканы шығарумен де айналысты, оның ішінде Дикси Хаммингбердс, Mighty Clouds of Joy, Миссисипидің Төрт Соқыр Баласы және Swan Silvertones сияқты танымал әртістер болды. Роби сондай-ақ О. В. Райт пен Рой Хедпен хиттер жасаған Back Beat атты R&B лейблін құрды. Кейіннен ол Sure Shot және Song Bird сияқты басқа лейблдерді де сатып алды.
Бизнес-тәжірибелер
Робидің лейбліндегі орындаушылар көбінесе эксклюзивті брондау және басқару шарттарына қол қойды. Дедрик Малоун деген псевдониммен (өзінің ортаңғы аты мен әйелінің бойжеткендегі атынан алынған), ол өзінің лейблінде жазылған көптеген әндерге авторлық құқық берді, осылайша өзіне баспа авторлық гонорарын алды. Ол музыканттар жазған әндердің баспа құқықтарын жиі сатып алып, толық немесе жартылай авторлық құқықты талап етті, бұл «Робиге тән емес, алаялық бизнес тәжірибесі» деп сипатталды. «Turn On Your Love Light» әні де Ван Моррисон мен оның тобы «Them» тікелей концерттерде, Боб Сегер «Smokin’ O.P.’s» альбомында, «Grateful Dead» тікелей концерттерде және «Blues Brothers» фильмінің «Blues Brothers 2000» саундтрегінде танымал болды. 1950 жылдары Роби Америкадағы ең табысты қара нәсілділерге тиесілі рекордтық бизнес ретінде танылды. Оның бизнес мүдделеріне дискі дүкені, баспасөз өндіріс орны, баспахана және тағы бір түнгі клуб, «Continental Showcase» кірді. Блюз гитарисі Пит Мейс: «Мен Дон Роби туралы ең жақсы пікірдемін. Ол біздің көптеген адамдарымыз үшін көп нәрсе жасады». Әнші Рой Хед: «Әншілер оны жақсы көретін. Жазушылар қиын жағдайға түсетін. Ол осы мәселеде жаман болатын. Көптеген әндерді басқалар жазған. Дон оларға 25 немесе 50 доллар беріп, оларға әндерін беруге рұқсат алатын». Гейтмут Браун оның туралы: «Ол Америкада ешкім жасаған емес нәрсені жасады. Бізде әлемдік деңгейде танымал қара нәсілділерге тиесілі жалғыз жазба компаниясы болды» деді.
Кейінгі өмір және өлім
Роби 1973 жылы ABC Dunhill Records компаниясына өзінің жазбалар компанияларын сатты, бірақ кеңесші ретінде қызметін жалғастырды. 1975 жылдың маусым айында Хьюстон қаласындағы Сент-Люк ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды.