Кіріспе
Автоматты касса машинасының түрі. Сөйлейтін банкомат – автоматты касса машинасының (АТМ) бір түрі, ол экранды оқи алмайтын адамдарға машинаны өздігінен пайдалануға мүмкіндік беретін дыбыстық нұсқауларды ұсынады. Барлық дыбыстық ақпарат машина бетіндегі стандартты құлаққап ұясы арқылы немесе жеке қосылған телефон гарнитурасы арқылы жеке түрде жеткізіледі. Ақпарат алдын ала жазылған дыбыс файлдары немесе мәтінді дауысқа айналдыру синтезі арқылы клиентке жеткізіледі.
A Talking ATM is a type of automated teller machine (ATM) that provides audible instructions so that persons who cannot read an ATM screen can independently use the machine. All audible information is delivered privately through a standard headphone jack on the face of the machine or a separately attached telephone handset. Information is delivered to the customer either through pre recorded sound files or via text to speech speech synthesis.
Тарих
1997 жылы 22 қазанда Канада Корольдік банкі Банк және Квин-стрит көшелерінің қиылысындағы банктік бөлімшесінде таныстырған NCR банкоматы көзі нашар көретіндер үшін әлемдегі алғашқы сөйлейтін банкомат болды. Бұл сөйлейтін банкомат 1984 жылдан бастап банкке Крис және Мари Старк есімді екі соқыр клиент көтерген мәселелердің нәтижесінде пайда болды. Олардың алаңдаушылықтары 1991 жылы Канада Адам құқықтары комиссиясына дискриминациялық шағым ретінде ұсынылды. Банкоматты NCR өндірді, ал Оттава қаласындағы T Base Communications компаниясы шамамен 500 000 канадалық долларына бейімдеді.
Қолданылуы
Пайдаланушы стандартты құлаққаптарды ұяға қосып, "ақша алу үшін 1-ді басыңыз", "салу үшін 2-ні басыңыз" сияқты нұсқауларды ести алады. Бірінші рет пайдаланушылар үшін дыбыстық нұсқау және нөмірлік пернетақта, ақша салу орны және карта оқу құрылғысы сияқты элементтердің орналасқан жерін сипаттайтын дыбыстық ақпарат бар. Қазіргі банкоматтардың ішіндегі өңдеу қуатының артуына байланысты, көптеген банкомат өндірушілері құлаққаптарды банкоматтарына қосу мүмкіндігін ұсынады. Арзан бағадағы банкоматтарды шығаратын өндірушілер енді дыбыстық мүмкіндіктерді қолжетімді етуде, бұл технология жабдық тозығып, жаңасымен ауыстырылғанда, банкоматтарды кеңселерден тыс орналастыруда біртіндеп пайда болады дегенді білдіреді.
Австралиядағы сөйлейтін банкоматтар
Ұлттық Австралия банкі мен Westpac сөйлейтін банкоматтарды орнатып жұмыс істетті.
Филиппиндегі сөйлейтін банкоматтар
Метробанк сөйлейтін банкоматтарды қолданады.
Түркиядағы сөйлейтін банкоматтар
Yapı ve Kredi Bankası 2010 жылдың желтоқсан айында Түркияда алғашқы дауыспен хабарлайтын банкоматтарды іске қосты. Дауыспен хабарлайтын банкомат функциясы, Yapi Kredi немесе басқа банктердің көзі нашар көретін немесе мүлдем көрмейтін клиенттері үшін арнайы жасалған. Мәтінді дауысқа айналдыру технологиясын пайдалана отырып, клиенттер ақша алу немесе шот қалдығын тексеру сияқты операцияларды дауыспен хабарлайтын банкоматтар арқылы жүзеге асыра алады. Дыбыстық операция құлаққапты банкоматтың арнайы ұясына қосылған кезде басталады және қауіпсіздік мақсатында ұядан алынғанда тоқтатылады. Клиент қалауынша банкомат экранындағы шот туралы ақпаратты жасыра алады.
Ұлыбританиядағы сөйлейтін банкоматтар
Барклей – Ұлыбританияда сөйлейтін банкоматтарды кең ауқымда енгізген жалғыз ірі банк. Олардың 4100 банкоматының 80%-дан астамы осы мүмкіндікті ұсынады. Бұл көрсеткіш Барклейге тиесілі ASDA супермаркеттеріндегі 800 банкоматты қамтиды. Сонымен қатар, Ұлыбританиядағы Northern Bank өзінің 200-ден астам банкоматтарының 40 пайызын құрайтын 85 сөйлейтін банкоматты пайдалануға енгізді. Банктер орнатқан соңғы банкоматтардың көпшілігінде соқыр адамдардың машинамен өзара әрекеттесуі үшін стандартты аудио ұя бар, бірақ бұл мүмкіндік әлі іске қосылмаған. 2011 жылы Ұлыбританиядағы соқыр және нашар көретін адамдарға көмектесетін RNIB қайырымдылық қоры ірі банктерді сөйлейтін банкоматтарды орнатуға шақырып, науқан бастады. Олар 2009 жылдан бері LOCOG-пен бірлесіп, Лондон-2012 Олимпиадасы мен Паралимпиадасының Олимпиадалық паркінде сөйлейтін банкоматтардың болуын қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді. Дегенмен, Ойындарға бірнеше апта қалғанда, демеуші және жалғыз жеткізуші Visa тек екі банкоматқа қажетті бағдарламалық құралды орната алатынын хабарлады. 2013 жылдың сәуір айында RBS 2012 жылғы тұрақтылық есебінің аясында, 2014 жылдан бастап кең ауқымды банкомат жаңартуының бөлігі ретінде сөйлейтін банкоматтарды орнататынын жариялады.
АҚШ-тағы сөйлейтін банкоматтар
АҚШ-та соқырлар үшін банкоматтарға қол жеткізуді қамтамасыз ету бойынша алғашқы қоғамдық шаралар 1999 жылдың маусым айында өтті. 3 маусымда Mellon Bank және PNC Bank федералды соттарда, тиісінше Филадельфия мен Питтсбург қалаларында сотқа тартылды. 1999 жылдың 25 маусымында Wells Fargo АҚШ-тағы алғашқы ірі банк ретінде сөйлейтін банкоматтарды орнатуға міндеттенді. Соқырлар қауымдастығының басшыларымен заңдық келісімге сәйкес, банк Калифорния штатындағы 1500 банкоматтың барлығына сөйлейтін банкоматтарды орнатуға келісті. Кейіннен компания барлық штаттардағы банкоматтардың барлығына сөйлейтін банкоматтарды орнатты. 1999 жылдың шілдесінде Citibank Сан-Франциско және Лос-Анджелес қалаларында және олардың маңында бес сөйлейтін банкоматты сынақтан өткізуге келісті. Citibank банкоматы ерекше инженерлік және зерттеу шақыруын білдірді, себебі ол сенсорлық экранды пайдаланады және соқырларға қолжетімділік беруге арналған функциялық пернелерден мүлдем құрылған жоқ. Осы типтегі банкоматтары бар Citibank бөлімшелерінің барлығы сөйлейтін функционалдық мүмкіндіктермен жабдықталды. АҚШ-тағы алғашқы сөйлейтін банкомат 1999 жылдың 1 қазанында Сан-Франциско қалалық әкімшілігінде Сан-Франциско Федералды несие одағы орнатқан Diebold банкоматы болды. Royal Bank банкоматы сияқты, ол T Base Communications компаниясымен бейімделді. 2000 жылдың наурызында Bank of America бүкіл ел бойынша барлық банкоматтарында сөйлейтін банкоматтарды орнатуға міндеттенген алғашқы қаржы институты болды. Заңдық келісім жүздеген банкоматтарды орнатуды талап етті, ал қалғандарының орнату кестесі бойынша келіссөздер жүргізілді. 2012 жылға қарай АҚШ-та 100 000-нан астам сөйлейтін банкомат болды. 2012 жылдың 6 маусымында Гуджарат штатының Ахмадабад қаласындағы Вастрапур ауданында, көру және физикалық мүмкіндіктері шектеулі адамдар үшін. Union Bank of India Үндістанда сөйлейтін банкоматтарды дамыту бойынша пионерлік жұмыс жасады. Union Bank банкінің Talking ATM моделі мен жұмыс процесі жаңа стандартты белгіледі. Банк сонымен қатар DAISY және электрондық Брайль форматтарында сөйлейтін банкоматтарды пайдалану жөніндегі қолжетімді нұсқаулықтарды әзірледі. Банктің веб-сайтынан сөйлейтін банкоматтардың орналасқан жерлерінің тізімін және қолжетімді нұсқаулықтарды оңай жүктеуге болады. 2012 жылдың 4 қазанында Үндістанның ең ірі мемлекеттік банкі – Үндістан Мемлекеттік банкі Нью-Делиде өзінің алғашқы және нақты сөйлейтін банкоматын іске қосты. Үндістан Мемлекеттік банкі Үндістан бойынша сөйлейтін банкоматтарды кең ауқымда орнатуды жүзеге асырды. Банк 2014 жылдың 1 шілдесінде өзінің 5555-ші сөйлейтін банкоматын ашты. Көз көрмейтіндерге арналған сөйлейтін банкоматтарды орнатқан немесе осы бағытта маңызды қадамдар жасаған Bank of Baroda, Corporation Bank, Citibank, HSBC және басқа да мемлекеттік сектор банктері, жеке банктер, кооперативтік банктер сияқты бірнеше банктер бар. Үндістандағы банктердің сөйлейтін банкоматтарының мекенжайларының жинағы 'Talking ATM India Locator' веб-сайтында қолжетімді, бұл ерікті және коммерциялық емес қызмет.