Кіріспе

Австралиялық математик және геофизик Кит Эдвард Буллен (29 маусым 1906 – 23 қыркүйек 1976) – Жаңа Зеландияда туған математик және геофизик. Ол Жердің мантиясы мен ядросының терең құрылымын сейсмологиялық тұрғыдан түсіндіруімен белгілі. 1945 жылдан 1971 жылға дейін Австралиядағы Сидней университетінде қолданбалы математика профессоры қызметін атқарды.

Жеке өмір

Бюллен 1935 жылы Оклендте Флоренс Мэри Преслиге (Мэри деп белгілі) үйленді және олардың екі баласы болды: 1936 жылы Оклендте туған Джон ұл және 1943 жылы Мельбурнда туған Энн қыз.

Мансап

1931 жылы ол Кембридждегі Сент-Джон колледжіне оқуға түсіп, ғылыми зерттеуші студент болды, оның жетекшісі – Гарольд Джеффрис. Джеффрис жер сілкінісінен туындайтын сейсмикалық толқындардың жүру уақытын қайта қараумен айналысты және Буллен Джеффриспен осы жобада Кембридждегі жылдары бойы жұмыс істеді. Джеффрис бұл кезең туралы «Булленнің энергиясы керемет болды» деп айтады. Буллен өте көп жазды. Оның жарияланымдар тізімінде 290 мақала бар. Тақырыптар алуан түрлі: көптеген ғылыми-зерттеу еңбектерінен басқа, ғылыми өмірбаяндар, энциклопедиялар мен ғылым сөздіктеріндегі мақалалар, сондай-ақ білім беру, әсіресе математикалық білім беру туралы мақалалар бар. Оның тұңғыш кітабы «Сейсмология теориясына кіріспе» (Introduction to the Theory of Seismology) 1947 жылы Кембридж университетінің баспасында жарық көрді және ол кезден бері сейсмологияның стандартты оқулығы болып табылады. Үшінші басылымы 1975 жылы, ал түрік, қытай және орыс тілдеріндегі аудармалары тиісінше 1960, 1965 және 1965 жылдары жарық көрді. Оның Сиднейдегі оқыту қызметімен тығыз байланысты екі кітабы, «Динамика теориясына кіріспе» және «Механика теориясына кіріспе» 1948 және 1949 жылдары жарық көрді. Соңғысының сегізінші басылымы 1971 жылы жарық көрді. Оның «Сейсмология» атты қысқаша монографиясы 1954 жылы Methuen баспасында жарық көрді. Халықаралық сейсмология және жер сілкінісі инженериясы институты 1972 жылы теориялық сейсмология бойынша дәріс курсына арналған жазбаларын жариялады. Оның соңғы кітабы «Жердің тығыздығы» 1975 жылы жарық көрді; ол геофизиканың кең ауқымын қамтиды, себебі Жердің тығыздық таралу мәселесі Жердің ішкі құрылысы туралы сейсмологиялық мәліметтермен тығыз байланысты. Құлағы естімейтін болғанына қарамастан, Буллен халықаралық геофизикада маңызды рөл атқарды. Ол Халықаралық сейсмология және Жердің ішкі физикасы қауымдастығының президенті, Халықаралық геодезия және геофизика одағының вице-президенті, Халықаралық ғылыми Антарктикалық зерттеулер комитетінің вице-президенті және сейсмология мен геофизикаға қатысты бірқатар комитеттерде қызмет етті. Австралия геофизикасында да ол елеулі рөл атқарды, ол бес жыл бойы Халықаралық геофизикалық жыл үшін Австралия ұлттық комитетінің төрағасы және сондай-ақ бес жыл бойы Антарктида зерттеулері жөніндегі Австралия ұлттық комитетінің төрағасы болды. Булленнің энергиясы, Джеффрис айтқандай, керемет еді. Бұл оның тек мамандығы, ғылым ғана емес, сонымен қатар оның хоббилеріне де қатысты. Ол ерте кездері турист, кейін монета коллекционері ретінде талмай жұмыс істеді. Ғылыми конференцияларда немесе комитеттерде ұзақ күндер өткеннен кейін ол көптеген сағаттарды монета дүкендерін немесе басқа монета коллекционерлерін іздеуге жұмсайтын.

Құрметтер

Буллен Австралия мен шетелдегі қоғамдар тарапынан көптеген медальдармен және құрметті атақтармен марапатталды, 1949 жылы Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол Колумбия университетінің екі жүз жылдық медалін (Нью-Йорк, 1955), Виктория Корольдік қоғамының ғылыми-зерттеу медалін (1966) және 1969 жылы Австралия ғылым академиясының Мэтью Флиндерс медалімен бірге лекция оқу құрметіне ие болды. Ол 1961 жылы Америка геофизикалық одағының Уильям Боуи медалімен, 1963 жылы Америка геологиялық қоғамының Артур Л. Дей медалімен және 1974 жылы Корольдік астрономиялық қоғамның алтын медалімен марапатталды.