Кіріспе

Артур Луис Дей (30 қазан 1869 – 2 наурыз 1960) – американдық геофизик және вулканолог. Ол жоғары температура термометриясы, сейсмология және геотермалдық энергияны зерттеді.

Ерте өмір

Дей Массачусетс штатының Брукфилд қаласында дүниеге келді және 1892 жылы Йель университетінің Шеффилд ғылыми мектебінен A. B. дәрежесін алды. Ол 1894 жылы Шеффилдтен филология ғылымының докторы (Ph. D.) дәрежесін алды және 1897 жылға дейін Йельде оқытумен айналысты. 1914 жылдың 1 шілдесінде Дей Нидерландтың Гронинген университетінен құрметті докторлық диплом алды.

Мансап

1894 және 1895 жылдары ол неміс физигі Фридрих Кольраушпен бірге электролиттердің өткізгіштік қасиеттерін зерттеді. 1897 жылдан 1900 жылға дейін ол Берлиндегі Физикалық-техникалық федералдық агенттікте (Physikalisch-Technische Bundesanstalt) жұмыс істеді және термометрияны зерттей бастады. 1900 жылдан 1907 жылға дейін ол АҚШ Геологиялық қызметінде (U. S. Geological Survey) жоғары және төмен температурада тау жыныстары мен минералдардың қасиеттерін зерттеді. Дэй 1907 жылдан 1936 жылы зейнетке шыққанға дейін Карнеги институтының Геофизикалық зертханасының директоры қызметін атқарды. 1933 жылдан 1941 жылға дейін ол Ұлттық ғылым академиясының вице-президенті болды. Зейнетке шыққаннан кейін ол сейсмология және геотермалдық энергияны зерттеуді жалғастыру үшін Жаңа Зеландияға сапарлады. Денсаулығы нашарлағандықтан 1946 жылы зерттеулерін тоқтатуға мәжбүр болғанға дейін ол аймақтың жанартаулық аймақтарын зерттеді. Ол 1960 жылдың 2 наурызында Вашингтонда қайтыс болды.

Сыйлықтар мен мұра

Дей Джон Скотт медалімен, Волластон медалімен, Пенроуз медалімен, Бакхуис Роозбум медалімен және Уильям Боуи медалімен марапатталды. 1948 жылы Дей Америка геологиялық қоғамы арқылы Артур Л. Дей медалін тағайындады. Медаль "физика және химияны геологиялық мәселелерді шешуге қолдану арқылы геологиялық білімге елеулі үлес қосқаны үшін" беріледі.

Отбасылық өмір

Дей Дэниел П. мен Фэни (Хоббс) Дейдің ұлы болды. 1900 жылы ол физик Фридрих Кольрауштің қызы Хелен Кольраушка үйленді. Дей мен оның әйелі төрт бала туды: Маргарет, Дороти, Хелен және Ральф. 1933 жылы Рут Сара Ислингке үйленді. Олардың ортақ балалары болған жоқ.