Кіріспе

Американдық аэроғарыш инженері (1930–2022)

Франклин Дэвис Робинсон (14 қаңтар 1930 – 12 қараша 2022) – американдық авиациялық инженер және Калифорния штатының Торранс қаласындағы Робинсон тікұшақ компаниясының негізін қалаушы. Ол көп жыл бойы компанияның президенті, бас атқарушы директоры және төрағасы қызметін атқарды. 1970 жылдардың басында Робинсон танымал, жеңіл, екі орындық азаматтық тікұшақ – Робинсон R22-ні жобалады, ол кейіннен тарихтағы ең сәтті азаматтық тікұшақтардың біріне айналған R44-ке дамыды.

Өмір және мансап

Робинсон Вашингтон штатының Карбонадо қаласында төрт баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Оның әкесі көмір шахтасында, арақ терісін өңдеуші және балық аулау курортының иесі ретінде жұмыс істеді. 1957 жылы Вашингтон университетін BSME дәрежесімен бітірді, ал Уичита университетінде әуе-механикалық инженерия бойынша аспирантурада оқыды. Робинсон 1957 жылы Cessna Aircraft Company компаниясында Cessna CH 1 Skyhook төрт орындық тікұшағы бойынша инженерлік мансабын бастады. Cessna-да 3,5 жыл жұмыс істегеннен кейін, ол Umbaugh U 17 сертификациясы бойынша бір жыл, ал McCulloch Aircraft Corporation-да 4,5 жыл бойы арзан роторлы ұшақтардың жобалау зерттеулерін жүргізді. Робинсон бір жыл бойы Kaman Aircraft компаниясында гиродинол типті роторлы ұшақтарда жұмыс істеді. Содан кейін ол екі жыл Bell Helicopter компаниясында жұмыс істеді, онда "құйрық роторының сарапашысы" ретінде танылды. 1969 жылы ол Hughes Helicopters компаниясына көшіп, Хьюз 500 тікұшағының жаңа құйрық роторы және "Тыныш" бағдарламасы бойынша жұмыстармен қатар, түрлі зерттеу және даму жобаларында жұмыс істеді. 1973 жылы Робинсон Hughes компаниясынан кетіп, Robinson Helicopter Company (RHC) құрды. RHC-нің алғашқы кеңсесі екі орындық R22 тікұшағы жобаланған Робинсонның үйі болды. R22-нің алғашқы прототипі Торранс әуежайының ангарында салынды, ал Робинсон оны 1975 жылдың тамызында алғашқы рет ұшырды. R22 R44 моделіне әкелді, ол алғаш рет 1990 жылы ұшты. 1999 жылы бұл ұшақ әлемдегі ең көп сатылатын авиациялық тікұшақ атанды және содан бері жыл сайын осылай болып келеді. Бүгінгі күнге дейін 6000-нан астам R44 тікұшағы жеткізілді. 2007 жылы жарияланған R66 бес орындық, жеке жүк бөлімі бар және Rolls Royce RR300 турбошақты қозғалтқышымен жабдықталған. R66, Robinson R44-ке қарағанда сәл жылдам және тегіс. R66 АҚШ Федералдық авиациялық басқармасынан (FAA) 2010 жылдың 25 қазанында типтік және өндіріс сертификаттарын алды. 2010 жылдың 10 тамызында Фрэнк Робинсон Robinson Helicopter Company президенті және төрағасы лауазымынан кеткенін мәлімдеді. Робинсон 2010 жылдың қаңтарында 80 жасқа толған күні зейнетке шығуды жоспарлаған, бірақ Robinson R66 Turbine тікұшағының дизайны аяқталғанға дейін зейнеткерлігін кейінге шешуге бел буды. R66 өндірісі басталғанда және FAA сертификаты алынуға жақын болғанда, Робинсон зейнеткерлігін ресми түрде жариялауға шешім қабылдады. Оның ұлы Курт Робинсон директорлар кеңесінің шешімімен 2010 жылдың 10 тамызында президент және төраға лауазымына тағайындалды. Робинсон 2022 жылдың 12 қарашасында 92 жасында Калифорния штатының Ролинг-Хиллс қаласындағы үйінде дүние салды.

Марапаттар мен құрметтер

Робинсон 2004 жылы Оңтүстік Калифорнияның Аэро клубынан (авиация немесе аэроғарыш технологиясын жетілдірген ерекше көшбасшыларға табыс етілетін) Говард Хьюз естелік сыйлығын, 2010 жылы Кидди Хок Аэроакадемиясының «Авиация өнерінің өмірлік инженерлік сыйлығын» және 2013 жылы Аэронавтика және астронавтика американдық институтының Даниэль Гуггенхайм медалін алды, бұл сыйлық оның «арзан, сенімді және әмбебап тікұшақтар отбасын ойлап табуы, жобалауы және өндіруі» үшін берілді. 2009 жылы Робинсон Сан-Диего әуе және ғарыш мұражайының Халықаралық әуе және ғарыш даңқы залына енгізілді.