Кіріспе

Испан инженері және графы (1895–1936)

Хуан де ла Сиерва и Кодорниу, 1-ші граф ла Сиерва (ˈxwan de la ˈθjeɾβaj koðoɾˈni. u; 21 қыркүйек 1895 – 9 желтоқсан 1936), испан азаматтық инженері, ұшқыш және өзіндік біліммен авиациялық инженер болған. Оның ең белгілі жетістігі – 1920 жылы «Автогиро» деп аталған роторлық ұшақтың ойлап табылуы. Бұл бір роторлы ұшақ түрі кейін ағылшын тілінде автогиро деп аталды. 1923 жылы төрт жылдық тәжірибеден кейін Де ла Сиерва икемді роторды жасады, нәтижесінде оның C.4 прототипімен тұрақты айналмалы қанатты ұшақ әлемде алғаш рет сәтті ұшты.

Ерте өмір

Хуан де ла Сиерва Испанияның бай, ақсүйек отбасында дүниеге келді, ал әкесі бір кезде әскери министр болған. Сегіз жасында ол достарымен бірге әкесінің жұмыс шеберханасының бірінде планерлермен тәжірибе жасау үшін қалта ақшасын жұмсады. Жастық шағында олар француз ұшқышынан сатып алған ұшақ қиындыларынан ұшақ құрастырды. Соңғы ұшақтың винтіне испандық бардың үстел ағашы қолданылды. Циклдық қадамның өзгеруіне голланд тікұшақ пионері Альберт Гиллис фон Баумгауэр де әсер етті, ол өзінің конструкцияларында сушплата принципін қолданды және 1928 жылы олардың кездесуінде Сиерваға ықпал етті. Жылдам тұрқылаудың енгізілуі де қабілеттілікті жақсартудың маңызды қадамы болды. Ротор, ұшуға қажетті жылдамдыққа жеткенше, көтергіш күшсіз жылдамдықпен үдетілді, содан кейін ажыратылды. Бұрыштық иілімдердің жоғалған күшінен жапырақтар бұрыштағы иілімдермен алға қарай иілді, нәтижесінде ұшақ секіріп көтерілді. Қозғалтқыштың барлық қуаты енді алға жылға жылдамдықты қамтамасыз ететін винтке жұмсалды, бұл роторды авторотациямен алға қарай ұшуға мүмкіндік берді. C.40 – алғашқы сериялық өндіріс автогиросы. Автогиростар De la Cierva лицензиясы бойынша көптеген елдерде, соның ішінде Франция, Германия, Жапония, Ресей және АҚШ-та салынды. Де ла Сиерваның мақсаты – тоқтамайтын ұшақ жасау еді, бірақ өмірінің соңына қарай ол тікұшақтың ұсынып тұрған артықшылықтарын қабылдады және осы мақсатқа жету үшін алғашқы жұмыстарды бастады. 1936 жылы Cierva Autogiro Company, Ltd. британдық Әуе министрлігінің Корольдік теңіз күштері үшін тікұшаққа қатысты талабына жауап ретінде гиродине ұсынды.

Өлім

1936 жылдың 9 желтоқсанында ол КЛМ әуе компаниясының голландиялық DC-2 ұшағына Кройдон әуежайында Амстердамға қарай отырды. Қалың тұманға байланысты кешігуден кейін, ұшақ шамамен сағат 10:30-да ұшып қозғалды, бірақ ұшып шыққаннан кейін бағытынан сәл ауысып, әуежайдың оңтүстігіндегі көлбеу жердегі үйге шағылысып, жарылып, 15 адам қаза тапты, олардың ішінде де ла Сиерва да болды.

Мұра

Хуан де ла Сиерваның роторлық қанаттар динамикасы жөніндегі жұмысы, бұл мәселелерді түсінбеу салдарынан ұшудың практикалық құралы ретінде дамуына кедергі келтірген, қазіргі заманғы тікұшақтың жасалуына мүмкіндік берді. Ол орнатқан түсінік барлық роторлық қанатты ұшақтарға қолданылады; нағыз тік ұшу қабілеті болмаса да, автогиро бойынша жұмыс тікұшақтарды талдаудың негізін құрайды. Де ла Сиерваның 1936 жылғы желтоқсандағы ұшақ апатында қаза болуы, Корольдік теңіз күштері үшін нағыз тік ұшуға қабілетті, пайдалы және сенімді ұшақ құру туралы оның соңғы шешімін орындауына кедергі келтірді, бірақ осы мақсатқа жету үшін оның автогиро жөніндегі жұмысы пайдаланылды. Автогиро үшін жасалған технология 1936 жылы Cierva Autogiro компаниясының лицензия иесі Focke Achgelis ұшқан Fw 61 эксперименталды тікұшағын дамытуда қолданылды. Оның пионерлік жұмысы үшінші типті роторлық ұшақтың, гиродиндің пайда болуына әкелді, бұл тұжырымдама оның бұрынғы техникалық көмекшісі және Cierva Autogiro компаниясының бас техникалық директоры доктор Джеймс Аллан Джеймисон Беннеттің еңбегі болды. 1966 жылы Хуан де ла Сиерва роторлық қанат технологиясын жаңартқандығы үшін Халықаралық ғарыш саласының Даңқ залына енгізілді, осы қанаттарды көтеру күшін жасау және ұшақтың биіктігін дәл басқару үшін пайдаланды. Испания Ғылым министрлігінің Хуан де ла Сиерва атындағы стипендиясы оның құрметіне берілді.