Игорь Сикорский: Ұшақ құрастырушының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Орыс-американдық авиацияның изашары (1889–1972)

Игорь Иванович Сикорский (Игорь Иванович Сикорский, Ігор Іванович Сікорський; 25 мамыр 1889 – 26 қазан 1972) – орыс-американдық авиатор. Оның S 6 A ұшағы 1912 жылы Мәскеу авиация көрмесінде ең жоғары награданы алды, ал сол жылдың күзінде бұл ұшақ Санкт-Петербургтегі әскери жарыста жас конструктор, құрастырушы және ұшқыш ретінде бірінші жүлдеге ие болды. 1919 жылы Америка Құрама Штаттарына көшіп келгеннен кейін, Сикорский 1923 жылы «Сикорский ұшақ корпорациясын» құрды және 1930 жылдары «Pan American Airways» компаниясы үшін мұхиттарды басып өтетін ұшу кемелерінің біріншісін жасады. 1939 жылы Сикорский Vought Sikorsky VS 300 ұшағын жобалап, сынақтан өткізді, ол американдықтардың алғашқы тиімді тікұшағы болды және қазіргі көптеген тікұшақтарда қолданылатын роторлық конфигурацияны дамытуға негіз болды. Сикорский бұл конструкцияны 1942 жылы әлемдегі алғашқы сериялық өндіріске шығарылған Сикорский R 4 тікұшағына айналдырды.

Ерте өмір

Игорь Сикорский 1889 жылғы 25 мамырда Ресей империясының Киев қаласында (қазіргі Киев, Украина) дүниеге келді. Ол бес баланың ең кішісі еді. Оның әкесі, Иван Алексеевич Сикорский, Санкт-Владимир университетінің (қазіргі Тарас Шевченко ұлттық университеті) психология профессоры, халықаралық деңгейде танымал психиатр және жақтас орыс ұлтшылы болды. Игорь Сикорский православие дінін ұстанды. Тегі туралы сұрақтарға ол: "Менің отбасым орыс текті. Әжем мен Ұлы Петр тұсындағы басқа да ата-бабаларым орыс православие шіркеуінің қызметкерлері болған" деп жауап берген. Оның анасы, Зинаида Сикорская, дәрігер болған, бірақ кәсіби тұрғыда жұмыс істемеген. Үйде жас Игорға білім берген ол, оған өнерге, әсіресе Леонардо да Винчидің өмірі мен туындыларына, сондай-ақ Жюль Вернның шығармаларына деген сүйіспеншілікті ұялатты. 1900 жылы, 11 жасында ол әкесімен бірге Германияға сапар шекті. Әкесімен болған әңгімелер арқылы ол табиғаттану ғылымдарына қызығушылық танытты. Үйге оралғаннан кейін Сикорский модельдік ұшу машиналарын жасаумен айналыса бастады, ал 12 жасқа келгенде резеңке лентамен жұмыс істейтін шағын тікұшақ құрастырды. 1903 жылы, 14 жасында Сикорский Санкт-Петербург теңіз кадет корпусында оқуға түсті. 1906 жылы ол болашағын инженерлік мамандықпен байланыстырғанын түсінді, сондықтан академиядан қанағаттанарлық нәтижелеріне қарамастан шығып, Парижде білім алу үшін Ресей империясын тастап кетті. 1907 жылы Ресей империясына оралған ол Киев политехникалық институтының механикалық колледжіне қабылданды. Оқу жылынан кейін Сикорский 1908 жылдың жазында әкесімен бірге Германияға қайта барды, онда Райт ағай-інілердің Flyer және Фердинанд фон Цеппелиннің қатаң дирижабльдерінің жетістіктері туралы білді. Кейін Сикорский бұл оқиға туралы: "Елден соңғы жиырма төрт сағаттың ішінде мен өмірлік мақсатымды өзгертуге шешім қабылдадым. Мен авиацияны зерттеймін" деді. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Сикорскийдің Киевтегі ұшақтарды зерттеу және өндіру бизнесі гүлденіп, оның зауыты соғыс кезінде бомба тасуға арналған ұшақтар жасады. 1917 жылғы революциядан кейін 1918 жылдың басында Игорь Сикорский большевиктердің "царьдың досы және өте танымал тұлға" деп айыптап, атып тастау қаупінен қорқып туған жерін тастап кетті. Ол Францияға көшіп, жаңа, қуаттырақ "Муромец" типіндегі ұшақты жобалауға келісімшарт жасады. Бірақ 1918 жылдың қарашасында соғыс аяқталды және француз үкіметі әскери тапсырыстарды қаржыландыруды тоқтатты, содан кейін ол АҚШ-қа көшуді шешті. 1919 жылғы 24 наурызда ол Франциядан "Лорейн" лайнерімен жол тартып, 1919 жылғы 30 наурызда Нью-Йоркке жетті.

Igor Sikorsky was born in Kiev, Russian Empire (now Kyiv, Ukraine) on May 25, 1889. He was the youngest of five children. His father, Ivan Alexeevich Sikorsky, was a professor of psychology in Saint Vladimir University (now Taras Shevchenko National University), a psychiatrist with an international reputation, and an ardent Russian nationalist. Igor Sikorsky was an Orthodox Christian. When questioned regarding his roots, he would answer: "My family is of Russian origin. My grandfather and other ancestors from the time of Peter the Great were Russian Orthodox priests." was a physician who did not work professionally. She is sometimes called Zinaida Sikorsky. While homeschooling young Igor, she gave him a great love for art, especially in the life and work of Leonardo da Vinci, and the stories of Jules Verne. In 1900, at age 11, he accompanied his father to Germany and through conversations with his father, became interested in natural sciences. After returning home, Sikorsky began to experiment with model flying machines, and by age 12, he had made a small rubber band powered helicopter. Sikorsky began studying at the Saint Petersburg Maritime Cadet Corps, in 1903, at the age of 14. In 1906, he determined that his future lay in engineering, so he resigned from the academy, despite his satisfactory standing, and left the Russian Empire to study in Paris. He returned to the Russian Empire in 1907, enrolling at the Mechanical College of the Kyiv Polytechnic Institute. After the academic year, Sikorsky again accompanied his father to Germany in the summer of 1908, where he learned of the accomplishments of the Wright brothers' Flyer and Ferdinand von Zeppelin's rigid airships. Sikorsky later said about this event: "Within twenty four hours, I decided to change my life's work. I would study aviation." By the start of World War I in 1914, Sikorsky's airplane research and production business in Kyiv was flourishing, and his factory made bombers during the war. After the Russian Revolution in 1917, Igor Sikorsky fled his homeland in early 1918, because the Bolsheviks threatened to shoot him for being "the Tsar's friend and a very popular person". He moved to France where he was offered a contract for the design of a new, more powerful Muromets type plane. But in November 1918 the war ended, and the French government stopped subsidizing military orders, whereupon he decided to move to the United States. On March 24, 1919 he left France on the ocean liner Lorraine arriving in New York City on March 30, 1919.

Ұшақ конструкторы

1909 жылы әпкесі Ольганың қаржылық қолдауымен Сикорский сол кездегі авиация әлемінің орталығы болған Парижге оралды. Сикорский авиацияның алғашқы қадам жасаушыларымен кездесіп, ұшақтар мен ұшу туралы сұрақтар қойды. 1909 жылдың мамыр айында ол Ресейге оралып, өзінің алғашқы тікұшағын жобалауға кірісті. 25 ат күші бар Anzani қозғалтқышымен жабдықталған тікұшақта жоғары және төменгі екі жапырақты көтергіш винттер қарама-қарсы бағытта 160 айналымда айналды. Машина шамамен салмақты көтеруге жеткіліксіз көтеру күшін ғана өндіре алды. Бақылаудың техникалық мәселелерін шешудегі прогресіне қарамастан, Сикорский ұшақтың ешқашан ұшпайтынын түсінді. Ол 1909 жылдың қазан айында жобадан ештеңе үйрене алмайтынына көз жеткізген соң, ұшақты бөлшектеді. 1910 жылдың ақпанында ол екінші тікұшақты және өзінің алғашқы ұшағын жасауға кірісті. Көктемде No.2 тікұшақ өзінің салмағын көтере алды, бірақ оператордың қосымша салмағын көтере алмады. Сол кездегі техникалық деңгей, қозғалтқыштар, материалдар, ең бастысы – ақшаның жетіспеуі және тәжірибесіздігі салдарынан табысты тікұшақ жасау мүмкін емес екенін түсіндім. Сикорскийдің өзі жобалаған алғашқы ұшағы S 1, ұшақты көтере алмайтын 15 а.к. Anzani 3 цилиндрлі желдеткіш қозғалтқышымен жабдықталды. Оның екінші үлгісі S 2 тракторлық конфигурациядағы 25 а.к. Anzani қозғалтқышымен жабдықталды және 1910 жылдың 3 маусымында бірнеше фут биіктікте алғаш рет ұшты. 30 маусымда бірқатар өзгерістерден кейін Сикорский "алпыс немесе сексен фут" биіктікке жетті, бірақ S 2 тоқтап, ойысқа құлап, толығымен қирады. Кейін Сикорский екі орындық S 5 ұшағын құрастырды, бұл оның басқа еуропалық ұшақтардың негізінде жасалмаған алғашқы дизайны болды. Осы ұшақты ұшырып, Сикорский пилоттық лицензиясын алды; Fédération Aéronautique Internationale (FAI) лицензиясы No. 64, 1911 жылы Ресейдің Императорлық Аэроклубымен берілді. S 5 демонстрациясы кезінде қозғалтқыш тоқтады және Сикорский қабырғаға соқтығыспау үшін апаттық қону жасауға мәжбүр болды. Бензинге маса түсіп, карбюраторға тартылып, қозғалтқышты отынсыз қалдырғандығы анықталды. Бұл жағдай Сикорскийді қозғалтқышы бұзылған жағдайда да ұша білетін ұшақ жасау қажеттігіне көндірді. Оның келесі ұшағы S 6 үш жолаушыны тасымалдады және 1912 жылдың ақпанында Санкт-Петербургте Ресей армиясы өткізген Мәскеу ұшақ көрмесінде жеңімпаз атанды. R BVZ-дегі жұмысына алғашқы төрт цилиндрлі ұшақ, S 21 Russky Vityaz кірді, ол бастапқыда екі қозғалтқышпен жабдықталғанда Le Grand деп аталды, содан кейін төрт қозғалтқышпен екі "итеру-тарту" жұппен жабдықталғанда Bolshoi Baltisky (Ұлы Балтық) деп аталды, ал ақырында төрт қозғалтқыштың барлығы алға қаратылған конфигурацияда Russki Vityaz деп аталды. Ол 1913 жылдың 13 мамырында алғашқы ұшуын сынақтан өткізді. Соғыстан қираған Еуропада, әсіресе большевиктер төңкерісі мен Ресей азаматтық соғысынан зардап шеккен Ресейде ұшақ жасаушы ретінде өзін-өзі қамтамасыз етудің мүмкіндігі аз екенін сезіп, ол АҚШ-қа эмиграциялады және 1919 жылдың 30 наурызында Нью-Йоркке келді.

With financial backing from his sister Olga, Sikorsky returned to Paris, the center of the aviation world at the time, in 1909. Sikorsky met with aviation pioneers, to ask them questions about aircraft and flying. In May 1909, he returned to Russia and began designing his first helicopter, which he began testing in July 1909. Powered by a 25 horsepower Anzani engine, the helicopter used an upper and lower two bladed lifting propeller that rotated in opposite directions at 160 rpm. The machine could only generate about of lift, not enough to lift the approximate weight. Despite his progress in solving technical problems of control, Sikorsky realized that the aircraft would never fly. He finally disassembled the aircraft in October 1909, after he determined that he could learn nothing more from the design. In February 1910, he undertook to build a second helicopter, and his first airplane. By the spring, helicopter No. 2 could lift its weight of , but not the additional weight of an operator. I had learned enough to recognize that with the existing state of the art, engines, materials, and – most of all – the shortage of money and lack of experience I would not be able to produce a successful helicopter at that time. Sikorsky's first aircraft of his own design, the S 1 used a 15 hp Anzani 3 cylinder fan engine in a pusher configuration, that could not lift the aircraft. His second design called the S 2 was powered by a 25 hp Anzani engine in a tractor configuration and first flew on June 3, 1910 at a height of a few feet. On June 30 after some modifications, Sikorsky reached an altitude of "sixty or eighty feet" before the S 2 stalled and was completely destroyed when it crashed in a ravine. Later, Sikorsky built the two seat S 5, his first design not based on other European aircraft. Flying this original aircraft, Sikorsky earned his pilot license; Fédération Aéronautique Internationale (FAI) license No. 64 issued by the Imperial Aero Club of Russia in 1911. During a demonstration of the S 5, the engine quit and Sikorsky was forced to make a crash landing to avoid a wall. It was discovered that a mosquito in the gasoline had been drawn into the carburetor, starving the engine of fuel. The close call convinced Sikorsky of the need for an aircraft that could continue flying if it lost an engine. His next aircraft, the S 6 held three passengers and was selected as the winner of the Moscow aircraft exhibition held by the Russian Army in February 1912. in Saint Petersburg. His work at R BVZ included the construction of the first four cylinder aircraft, the S 21 Russky Vityaz, which he initially called Le Grand when fitted with just two engines, then the Bolshoi Baltisky (The Great Baltic) when fitted with four engines in two "push pull" pairs, and finally Russki Vityaz in its four engine all tractor engined configuration. He also served as the test pilot for its first flight on May 13, 1913. Seeing little opportunity for himself as an aircraft designer in war torn Europe, and particularly Russia, ravaged by the Bolshevik Revolution and Russian Civil War, he emigrated to the United States, arriving in New York on March 30, 1919.

Мұра

1966 жылы Сикорский Халықаралық әуе және ғарыш даңқы залына енгізілді. Сикорский мен Андрей Туполевтің кәсіби жолы 1979 жылғы кеңестік "Қанаттар поэмасы" (Поэма о крыльях) көркем фильмінде бейнеленді, онда Сикорский рөлін Юрий Яковлев сомдады. Фильм түсірілімі үшін Сикорскийдің "Илья Муромец" жұмыс моделі қайта жаңартылды. Сикорскийтің есіммен аталатын ескерткіш көпір, Мерит паркінен Хаусатоник өзені арқылы Сикорский корпоративтік кеңсесінің жанынан өтеді. Коннектикут штатының заң шығарушы органы Сикорскийді Коннектикут авиациясының пионері деп таныды. Коннектикут штатының Стратфорд қаласындағы Сикорский ұшақ корпорациясы бүгінгі күнге дейін әлемдегі жетекші тікұшақ өндірушілерінің бірі болып табылады, ал жақын жердегі шағын әуежай Сикорский есімді Мемориалдық әуежай деп аталды. Сикорский 1987 жылы Ұлттық өнертапқыштар даңқы залына және АҚШ Кіші кәсіпкерлер даңқы залына енгізілді. 2011 жылдың қазан айында Киевтегі бір көше Сикорскийдің есімімен аталды. Бұл шешімді қалалық кеңес Украинадағы АҚШ елшілігінің өтініші бойынша қабылдады, ол сол көшеде жаңа кеңсесін ашты. Сикорский отбасының үйі қаланың тарихи орталығында бүгінге дейін сақталған, бірақ әлі толыққанды қалпына келтіру күтіп тұр. 2012 жылдың қарашасында Энгельс-2 әуе базасында орналасқан Ресейдің ТУ-160 стратегиялық бомбалаушысының біріне Игорь Сикорский есімі берілді, бұл әуе базасының экипажы арасында пікір қақтығысына әкелді. Олардың бірі Игорь Сикорскийтің бұған лайық емес екенін, өйткені ол Ресей емес, АҚШ авиациясының негізін қалағанын айтты. Бірақ, алыс қашықтықтағы авиация басшысы Игорь Сикорскийтің әскери ұшақтарының іс-қимылдарына жауапты емес екенін, сондай-ақ ол Ресей үшін алғашқы ауыр бомбалаушыны да жасағанын атап өтті. 2013 жылы Flying журналы Сикорскийді авиацияның 51 батыры тізімінде 12-орынға қойды. 2016 жылдың тамызында Украина Ұлттық техникалық университеті "Киев политехникалық институты" Игорь Сикорскийдің есімімен аталып, "Игорь Сикорский Киев политехникалық институты" болып қайта аталды – ол осы университеттің бұрынғы студенті және көрнекті ұшақ конструкторы болған. 2018 жылдың 22 наурызында Киев қалалық кеңесі Киев халықаралық әуежайын ресми түрде "Игорь Сикорский Киев халықаралық әуежайы Жуляны" деп атады.

In 1966, Sikorsky was inducted into the International Air & Space Hall of Fame. Sikorsky's and Andrei Tupolev's professional careers were covered in the 1979 Soviet biopic The Poem of Wings (Поэма о крыльях) where Sikorsky was portrayed by Yury Yakovlev. A working model of Sikorsky Ilya Muromets was recreated for filming. The Sikorsky Memorial Bridge, which carries the Merritt Parkway across the Housatonic River next to the Sikorsky corporate headquarters, is named for him. Sikorsky has been designated a Connecticut Aviation Pioneer by the Connecticut State Legislature. The Sikorsky Aircraft Corporation in Stratford, Connecticut, continues to the present day as one of the world's leading helicopter manufacturers, and a nearby small airport has been named Sikorsky Memorial Airport. Sikorsky was inducted into the National Inventors Hall of Fame and the Junior Achievement U. S. Business Hall of Fame in 1987. In October 2011, one of the streets in Kyiv was renamed after Sikorsky. The decision was made by the City Council at the request of the U. S. Embassy in Ukraine, which opened its new office on that street. The Sikorsky's family house in the city's historical center is preserved to this day but is in a neglected condition pending restoration. In November 2012, one of the Russian supersonic heavy strategic bomber Tu 160, based at the Engels 2 Air Force Base, was named for Igor Sikorsky, which caused controversy among air base crew members. One of the officers said that Igor Sikorsky does not deserve it because he laid the foundations of the U. S., rather than Russian aviation. However, the Long Range Aviation command officer said that Igor Sikorsky is not responsible for the activities of his military aircraft, noted that Sikorsky had also designed the first heavy bomber for Russia. In 2013, Flying magazine ranked Sikorsky number 12 on its list of the 51 Heroes of Aviation. In August 2016, the National technical university of Ukraine "Kyiv politechnical institute" was named National Technical University of Ukraine "Igor Sikorsky Kyiv Polytechnic Institute" its former student and outstanding aircraft designer. On March 22, 2018, the Kyiv City Council officially renamed Kyiv International Airport to "Igor Sikorsky Kyiv International Airport Zhuliany".

Философиялық және діни көзқарастар

Сикорский – дінге терең берілген орыс православиелік христиан және екі діни-философиялық кітаптың авторы («Пәктің дұғасы туралы хабарлама» және «Көрінбейтін кездесу»). Ол өзінің сенімдерін қорытындылап, соңғы кітабында былай деп жазды: Адамның мәңгілік құндылығымен салыстырғанда біздің алаңдауларымызның мәні жоқ. Құдайдың ұлы болғанға тиіс адам тұлғасының осы құндылығы өмір, ауыру және өлімнің үстінен жеңіске жетеді. Ешкім бізден осы өмірдің ұлы мағынасын тартып ала алмайды, және осы – ең бастысы.

Жарияланған еңбектер

Сикорский, Игорь Иван. Құдайдың дұғасының хабары. Нью-Йорк: Скрибнердің ұлдары, 1942. Сикорский, Игорь Иван. Көрінбейтін кездесу. Нью-Йорк: Скрибнердің ұлдары, 1947. Сикорский, Игорь Иван. Қанатты S-тің тарихы: Вертолеттің соңғы жетістіктері мен жаңа суреттері, автобиография. Нью-Йорк: Додд, Мид, 1967.