Кіріспе

Fauna & Flora – халықаралық табиғатты қорғауға арналған қайырымдылық ұйымы және планетаның қауіп төндіретін жануарлар дүниесі мен олардың мекендеу орындарын қорғауға бағытталған үкіметтік емес ұйым. Әлемдегі алғашқы халықаралық қорғау қайырымдылық ұйымы ретінде Fauna & Flora 120 жылдан бері қоғамдық бағытталған қорғаудың ең тиімді тәсілдерін қалыптастырып келеді. Бүгінде ұйым шамамен 50 елдегі жергілікті қорғау серіктестерімен тығыз байланысқан күйде жұмыс істейді. Олардың қызметіне орталарды қорғау, мұхитты жаңарту, түрлердің жоғалуын азайту, жануарлар дүниесінің заңсыз саудасын тоқтату, климаттың өзгеруімен күресу және жаһандық саясат пен корпоративтік жауапкершілікке ықпал ету кіреді. Ұйым Империяның жабайы фаунасын сақтау қоғамы ретінде құрылған. 20 ғасырда қоғам алғашқы жануарлар қорықтарын және тұтқындықта өсіру бағдарламаларын құрды. Қоғамның рецензияланған ғылыми журналы, қазір Oryx деп аталады, 1904 жылдан бері табиғатты қорғау ғылымына қатысты мақалалар жариялап келеді. Fauna & Flora International – Англия заңына сәйкес кепілдікпен шектелген компания болып тіркелген және Кембридж қаласында кеңсесі орналасқан қайырымдылық ұйымы. FFI-нің АҚШ және Австралияда серіктес ұйымдары бар, сондай-ақ Сингапурда еншілес компаниясы жұмыс істейді. Қазіргі уақытта FFI жергілікті серіктес ұйымдармен, мекемелермен, қауымдастықтармен және билік органдарымен бірлесіп, шамамен 40 елде әлеуетті күшейту, қауымдастыққа негізделген тәсілдер мен теңізді қорғауға бағытталған бағдарламалар мен шараларды жүзеге асырып жатыр. FFI-нің корольдік демеушіліктің ұзақ тарихы бар, ол 1928 жылы ұйымның демеушісі болған Уэльс принці Эдвардқа (кейіннен Эдвард VIII) дейін жетеді. Елизавета II таққа отырғаннан кейін 68 жыл бойы FFI-нің демеушісі болды, ал 2020 жылдың қазан айында бұл қызметті Кембридж герцогы, Принц Уильямге тапсырды, бұл оның "болашақ ұрпақтар үшін табиғи ортаны қорғау және оларды қолдау жөніндегі ұзақ мерзімді жұмысына" сәйкес келеді. Нидерландтың принцессасы Лорентин қазіргі уақытта FFI-нің президенті. FFI-де Дэвид Аттенборо сияқты бірқатар белгілі вице-президенттер бар, ол 1959 жылдан бері ұйыммен байланыста. Ұйымның негізін қалаушылардың бірі – Эдвард Бакстон, ол бұрын Ұлыбританияның аймақтарын қорғауға тырысқан. Қоғамның мақсаты – аң аулау және ортаның жоғалуы салдарынан азайып кеткен Оңтүстік Африканың ірі сүтқоректілерінің болашағын сақтау болды. 1903 жылдан 1914 жылға дейін қоғам британдық отаршылдық үкіметіне табиғи ресурстарды қорғау, піл сүйегі саудасын бақылау және тсеце құстарын бақылау үшін жабайы жануарларды жою саясатын өзгерту үшін лобби жасады. Орикс операциясы кезінде алғаш рет қолданылған тұтқындықта өсіру және босату тәсілі қазіргі уақытта қорғау жобаларында кеңінен қолданылады. Ұйым 1981 жылы Фауна мен флораны сақтау қоғамы болып қайта аталды, ал 1995 жылы – Фауна және Флора халықаралық ұйымы деп өзгертілді.

Қазіргі заманғы қызмет

Кембридждегі Дэвид Аттенборо ғимаратындағы жаһандық штаб-пәтерінен басқа, FFI Кариб теңізі, Орталық Америка, Африка, Еуразия және Азия-Тынық мұхиты аймағындағы елдерде табиғатты қорғау бағдарламаларын үйлестіреді. Қоғамның ғылыми журналы – Oryx – The International Journal of Conservation – оның атынан Кембридж университетінің баспасында жарияланады. 2008 жылдан бері FFI Камбоджаның табиғи тарих журналын, Камбоджадағы алғашқы сарапшылармен қарастырылатын журналды, Пномпень Корольдік университетімен серіктестікте шығарып келеді. FFI 1979 жылы Дэвид Аттенбороның өтініші бойынша, «Жер бетіндегі өмір» телебағдарламасынан кейін Руандада Тау гориллалары жобасын құрды. Португалияда FFI Liga para a Proteção da Natureza ұйымымен бірлесіп Ибериялық түлкілерді қайта қалпына келтіру жұмыстарын жүргізеді. 2004 жылы FFI Кениядағы бұрынғы отарлық мал фермасын сатып алып, оны қара мүйізді бұғы мен басқа да сирек кездесетін ірі жануарлардың қорығы – Ol Pejeta Conservancy-ге айналдыруға көмектесті. Сонымен қатар, FFI фермерлермен жұмыс істеу арқылы адам мен піл арасындағы қақтығыстарды азайтуға тырысады. 2000 жылы Камбоджадағы Кардамон тауларында FFI ұйымдастырған экспедиция бұрын жойылып кеткен деп есептелген, құрып кету қаупі төнген сиамдық крокодилінің жабайы табиғатта табылуына себеп болды. Содан бері FFI Пном Тамаодағы жабайы табиғатты құтқару орталығында тұтқындықта өсіру және босату бағдарламасын құрып, оны жалғастыруда, бұл жабайы популяцияның өсуіне ықпал етті. 2009 жылы FFI, Камбоджа билігі және Wildlife Alliance Пном Самкос жабайы табиғат қорығында демалыс үшін қолданылатын есірткі MDMA-ның құрамына қажетті заңсыз sassafras майын өндіруге қарсы күресті үйлестірді, бұл орманды жоюдағы және құрып кету қаупі төнген Cinnamomum parthenoxylon түрін жинаудағы рөліне байланысты болды. Бұл операция экстази нарығына елеулі нұқсан келтірген деп есептеледі. FFI сонымен қатар Пномпень Корольдік университетімен серіктестікте биологиялық әртүрлілікті сақтау бойынша магистратура бағдарламасын үйлестіреді. Камбоджа 2016 жылы FFI және басқа да серіктестермен бірнеше жылдық ынтымақтастықтан кейін Кох Ронг айналасындағы алғашқы теңіз қорғалған аймағын құрды. Румынияның Карпат тауларында FFI фермерлер мен жануарлар арасындағы қақтығыстарды азайту арқылы аюлар мен қасқырларды браконьерлікпен аулауды азайтуға жұмыс істейді. FFI 2008 жылы Мьянмада жұмыс істей бастады. 2010 жылы FFI-мен бірлескен зерттеу тобы Мьянма тыртық мұрынды маймылын, жаңа түрді сипаттады. FFI теңіз тасбақаларын сақтаумен де айналысады. 2018 жылы The Guardian газеті FFI-дың Мьянмадағы этникалық Карен халқымен және жергілікті құқықтарды қорғаушы топтармен 800 000 акр таза орманды браконьерлерден, ағаш кесушілерден және пальма майы компанияларынан қорғау жоспарларына байланысты дауға түскенін жариялады. Бұл бастама ауылдарды ата-бабаларының жерінен еркін, алдын ала және хабардар келісімсіз көшіруі мүмкін екені және Мьянма үкіметі мен Карен Ұлттық Одағы арасындағы атысты тоқтату келісіміне қауіп төндіруі мүмкін, бұл аймақтағы одан әрі қақтығыстарға әкелуі мүмкін еді. FFI жергілікті халықтар өз жұмысының «ортасында» екенін және қорғалған аумақтардың шекаралары еркін, алдын ала және хабардар келісімсіз шешілмейтінін мәлімдеді. 2020 жылы FFI Мьянмадан тағы бір жаңа примат түрін, Trachypithecus popa сипаттауға қатысты. Табиғи ортада шамамен 200 дарабас қалған деп есептеледі. FFI 2019 жылы Ұлыбританияда косметикалық өнімдердегі микрошашаларды тыйым салу үшін теңіздегі пластикалық ластануға ықпал ететіндігіне байланысты сәтті үгіт-насихат жүргізген ұйымдардың бірі болды. 2020 жылы FFI әлемдегі үкіметтерді теңіз тіршілігіне тигізетін әсеріне байланысты барлық терең теңіз кен өндіруіне мораторий жариялауға шақырды және жабайы табиғатты қорғауға жылына 500 миллиард доллар инвестиция салуды талап ететін науқанды бастады. Екі науқанды да Дэвид Аттенборо қолдады, ал соңғысына 130-дан астам ұйым қолдау көрсетті.

Елеулі ескерткіштер

1904 – Қоғам журналының алғашқы жариялануы, «Орикс» – Халықаралық табиғатты сақтау журналының алдағысы. 1926 – Империяның жабайы фаунасын сақтау қоғамы Крюгер ұлттық паркін құрды. 1959 – FFI Кариба бөгеті мен Кариба көлінің құрылысына байланысты жабайы табиғатты кең ауқымды көшіру операциясы – «Нұх» операциясын бастады. 1962 – «Орикс» операциясы араб ориксін жойылудан құтқаруға көмектесті, тұтқындықта өсіру бағдарламасы арқылы Иордания, Оман және Сауд Арабиясында сәтті қайта жарақтандыру жүзеге асырылды. Бұл – жойылу қаупі төнген түрлерді тұтқындықта өсіру және табиғатқа қайта жіберу жөніндегі әлемдегі алғашқы сәтті әрекеттердің бірі болды. 1966 – IUCN түрлерінің тіршілігін сақтау комиссиясының төрағасы Питер Скотт FFI төрағасы болып тағайындалды және жойылу қаупі төнген барлық түрлерді жүйелі түрде зерттеу үшін «Қызыл деректер кітабын» жасады. 1971 – 100% қор (қазіргі Flagship Species Fund) іске қосылды, ол әлемдегі жойылу қаупі төнген түрлерді қорғау үшін шұғыл консервациялық шаралар қажетті шағын жобаларды қолдау мақсатында құрылды. 1972 – Джеральд Дюреллдің бастамасы қоғамды тұтқындықта өсіру идеялары бойынша ғалымдар арасындағы білім алмасу ретінде Джерсиде жойылу қаупі төнген түрлерді тұтқындықта өсіру жөніндегі әлемдік конференциясын өткізуге итермеледі. 2000 – Либерияның Табиғатты сақтау қоғамының президенті Александр Пил, оның жұмысына FFI 1996 жылдан бері қолдау көрсетіп келеді, «Goldman Environmental Prize» сыйлығын алды, бұл табиғатты қорғаушы үшін ең жоғары наградалардың бірі. 2009 – FFI және жергілікті серіктестер Мьянманың мұрынды маймылын ашты. 2016 – Камбоджа FFI-мен бірнеше жылдық ынтымақтастықтан кейін өзінің алғашқы теңізді қорғалатын аймағын жариялады. 2019 – Ұлыбритания FFI және басқа да экологиялық ұйымдардың үгіттеуінен кейін косметикалық өнімдердегі пластикалық микрошашаларды қолдануға тыйым салды.