Кіріспе

Палестинада туған британдық журналист (1950 жылы туған)

Абдель Бари Атван (عبد الباري عطوان , Левант тілінде айтылуы: ; 1950 жылдың 17 ақпанында туған) – палестинада туған британдық журналист және араб әлемінің жаңалықтары мен пікірлеріне арналған Rai al Youm сайтының бас редакторы. Бұрын ол 1989 жылы құрылғаннан бастап 2013 жылдың шілдесіне дейін Лондондағы «Әл-Құдс әл-Араби» жалпыараб газетінің бас редакторы болды.

Ерте өмір және мансап

Әбдел Бари Атван 1950 жылдың 17 ақпанында Газа секторындағы Дейр әл-Балах палестиналық босқындар лагерінде дүниеге келді. Бұл газет араб ұлтшылдығымен және палестиналықтардың мүддесін қорғаумен танымал. Газет автократиялық билік пен Израиль мен АҚШ-қа көрсетілетін артық құрметке қатысты айқын сын айтқаны үшін бірнеше араб елдерінде бірнеше рет тыйым салынды және цензураланды. "Al Quds Al Arabi" газетінің бас редакторы ретінде Атван көпке танымал болды. Ол BBC World, Sky News, Al Jazeera English және CNN World телеарналарындағы "Dateline London" бағдарламасына, сондай-ақ араб тіліндегі телеарналарға қонақ шақырылады. Ол "The Guardian", "The Mail on Sunday" және "The Herald" (Глазго) сияқты британдық газеттерге мақалалар жазды. Ол "Gulf News" газетінің тілшісі. Оның төрт кітабы жарық көрді. "Ислам мемлекеті: Цифрлық халифат" кітабы 2015 жылы Saqi Books және Калифорния университетінің баспасында жарияланды. Атван академиялық және мамандандырылған кітаптар мен журналдарға да тараулар мен мақалалар жазған. Ол Эдинбург фестивалі мен Гарвард университеті сияқты халықаралық шараларда лекциялар оқиды және баяндама жасайды.

Бен Ладенмен сұхбат

1996 жылы Атван Усама бен Ладенмен сұхбаттасты. Ол Ауғанстандық киім киіп, таулар арқылы сапар жасауға мәжбүр болды. Кейін ол бұл сапарды өміріндегі "ең қорқынышты саяхат" деп атады. Бин Ладен туралы оның әсері – ол "ерекше құбылыс, өте радикалды" еді. Атван екі күн бойы үңгірде тұрып, субнольдік температурада қарапайым жағдайда ұйықтады.

11 қыркүйек шабуылдары

11 қыркүйектегі шабуылдардың бес жылдығына орай Атуан: "11 қыркүйектегі оқиғалар АҚШ империясының аяқталуы ретінде есте қалады. Өйткені, барлық империялар билік құмарлығына берілгенде құлайды".

Әл-Қайда

Атван терроризмге қарсы соғыстың көптеген аймақтық «Әл-Қаида» ұйымдарының құрылуының түп себебі екенін бірнеше рет айтты. 2011 жылғы 31 мамырдағы Дубай пікірсайысында ол былай деді: «Бұрын «Әл-Қаиданың» бір ғана мекенжайы болған. Тора-Бора, Тора-Бораның басты алаңы, Тора-Бора тас жолы, сол жақтағы үшінші үңгір. Енді «Әл-Қаида» Ауғанстанда, Пәкістанда, Йеменде, Иракта, Сомалиде және Ислам Мағрибінде бар».

2003 жылы Иракқа шабуыл

Ол 2003 жылы АҚШ бастаған Иракқа қарсы көтеріліске қолдау білдірді. Бұрынғы президент Саддам Хусейннің өлім жазасына кесілуіне қатысты пікір білдірерде, ол "басын тік ұстап, марқұрай шатырға шығады, себебі ол діни ақпаратсыздыққа жол бермей, күшті, біртұтас Иракты құрды" деді. Кейіннен Атван Саддам Хусейннің өлім жазасына кесілер алдында "Абдул Бари Атваны ұстаған ел жеңілмейді" дегенін айтқандығын мәлімдеді.

Израиль

2007 жылы маусымда Ливан теледидарына берген сұхбатында Израиль шабуыл жасаса, Иранның жауабын алу мүмкіндігі туралы айтқан Атван: "Егер Иран зымырандары Израильге соққы берсе, Аллаға ант етеймін, мен Трафальгар алаңына барып, қуанышпен билеймін" деді. Ол сондай-ақ, соғыс жағдайында Иран өзінің араб көршілеріне, шығанақтағы американдық базаларға қарсы жауап береді және "Алла қаласа, Израильге де шабуыл жасайды" деп мәлімдеді. 2008 жылдың наурыз айында Атван палестиналық қарулы адам сегіз студентті (15-26 жас аралығындағы) өлтірген Мерказ ХаРав оқиғасының "әділдігін" айтты. Ол Мерказ ХаРав иешивасы "израильдік экстремистер мен фундаменталистерді өсіру ошағы" екенін атап өтті және оқиғадан кейін Газадағы қуаныш "палестиналық ұлттың батылдығын" символдайды деді. Атван былай дейді: "Біз екі халық үшін бір демократиялық, зайырлы мемлекетте көпмәдени қоғамда татулықпен және ынтымақтастықпен бірге өмір сүруді үйренуіміз керек. Бір мемлекет, екі халық үшін де, тең дәрежеде, өкілді демократиямен басқарылады. Біз оны Лондонда істеп жатырмыз, Оңтүстік Африкада жұмыс істейді, Палестинада бәріне орын жетеді. Мен еврей халқын және олардың дінін құрметтеймін. Мен Израильді жойғым келмейді, бірақ расизмді және қазіргі апартеид жүйесін тоқтатуға ұмтыламын". Оның жеке сайтына сәйкес, 2000 жылдан бері Израиль билігі Атванға Палестина аумақтарына баруына тыйым салған. Осының салдарынан, ол 2003 жылы қайтыс болған анасының ауруына баруға да, жаназасына да қатыса алмады. 2015 жылдың 31 қаңтарында Ливанның "Аль-Маядин" телеарнасында көрсетілген сұхбатында (Орта Шығыс медиа зерттеу институтының (MEMRI) аудармасы бойынша) Атван "Жихад ең алдымен Израиль жауына қарсы бағытталуы керек. Барлық қаруымызды сол жауға бұруымыз керек, айырмашылықтарымызға қарамастан, өйткені бұл бізді біріктіретін жалғыз нәрсе" деді. Атван сондай-ақ, "Израильді жау деп санамайтын арабтар араб та, мұсылман да емес" деп мәлімдеді. 2021 жылдың тамызында MEMRI аударған тағы бір "Аль-Маядин" сұхбатында Атван АҚШ-тың Ауғанстаннан эвакуациясы Израильге жақын арада болатын оқиғаны болжады деді, израильдіктер "жүзуге үйренуі керек" екенін айтты, өйткені олардың "бірден-бір мүмкіндігі" Израильден Жерорта теңізіне "батып бара жатқан кемеден қашқан егеуқұйрықтар сияқты" қашу болады.

2011 жылғы Ливиядағы азаматтық соғыс

2011 жылдың 17 сәуірінде BBC News Channel телеарнасының Dateline London бағдарламасында сөйлеген Атуан революциядан кейінгі Ливия "экстремистердің ошағына" айналады деген пікірді білдірді. 2011 жылдың 4 қыркүйегінде Ливияның уақытша үкіметінің төрағасы М.Абдул Джалил, Атуанның сарапшы ретіндегі беделін түсіру мақсатында, Атуанның Каддафиден жалақы алғанын көрсететін құжаттар табылды деп мәлімдеді. Атуан бұл негізсіз айыптаманың рас еместігін қайталады және қазіргі уақытта Мустафа Абдул Жалилді Ұлыбритания сотында қорлау үшін сотқа берген.

Иранның әскери спутнигі (Noor)

2020 жылдың 7 мамырында Атван Иранның жақында ғарышқа ұшырған әскери спутнигіне қатысты: бұл аймақтың жағдайын өзгертеді деді. Бұл араб сарапшысы былай қосты: "Нур" (спутник) Жер бетіндегі әрбір американдық құмырсқасын және әрбір израильдік масасын қадағалайды; осы жетістік арқылы Иран жердегі барлық американдық және израильдік әскерді бақылай алады.

Брисбен визалық ісі

2007 жылдың қыркүйегінде Брисбендегі жазушылар фестиваліне жоспарланған сапарында Атванның визасы Австралияның қауіпсіздік қызметі (ASIO) тарапынан тоқтатылған деп хабарланды. Бірақ кейін бұл асыра баяндалғаны белгілі болды. ASIO мәлімдемесіне сәйкес, Атванның өтініші Австралия барлау қызметімен төрт аптадан кем уақытқа кешіктірілді. ASIO былай деді: "Бұл медиа кампаниясымен немесе артық ойлау теорияларымен байланысты деген ұсыныс жалған. Біз қосымша ақпарат алуға міндетті болдық. Доктор Атванның өтініші басқалардың өтініштерімен бірдей қарастырылды."

Сын

2003 жылдың қазан айында Атван АҚШ-ты араб әлемінің оған деген жек көруіне кінәлі деп мәлімдеген мақаласынан кейін, йемендік журналист және Лондонның араб тіліндегі «Аль-Шарқ Аль-Аусат» газетінің жазушысы Мунир Аль-Мавари былай деді: «CNN-дегі Абд Аль-Бари Атван, «Аль-Жазира» телеарнасындағы немесе «Аль-Кудс Аль-Араби» газетіндегі Абд Аль-Бари Атваннан мүлдем өзгеше. CNN арнасында Атван сабырлы және тыныш күйде рационалды және теңдестірілген көзқарастарды ұсынады. Бұл «Аль-Жазира» мен «Аль-Кудс Аль-Араби» арналарындағы оның ызалы сөздерімен және көптеген көрермендер мен оқырмандардың сезімдерін қоздыруымен мүлдем қайшы келеді». 2008 жылдың наурызында Мерказ ХаРавтағы оқ ату оқиғасын Атванның заңды деп мойындауына жауап ретінде Лондондағы Израиль елшілігінің өкілі Лиор Бен Дор: «Мәселе мынада, ол британдық жұртшылыққа сөйлегенде, өзінің нағыз пікірлерін және идеологиясын – терроризмді және бейбіт тұрғындарды өлтіруді қолдауын жасыруға бейім. Бұл мақала Атванның нағыз бейнесін көрсетеді, ол фундаментализм мен терроризмді қолдайтын адам, сондықтан оған тиісінше қарау керек». Ол 25 жыл бойы өзіне «араб, шетелдік және израильдік қауіпсіздік қызметтерінен» өлім туралы угрозалар келгенін айтты. Ол өзінің идеалдарынан ешқашан бас тартпағанын және өз мамандығымен мақтанғанын, «басын тік көтеріп» кеткенін мәлімдеді.