Кіріспе
Парк округіндегі қала, Монтана, АҚШ.
Ливингстон – Парк округінің және Монтана штатының орталығы, АҚШ.
Тарих
Ливингстонның кішкентай тарихи теміржол және мал шаруашылығы қаласының құрылуы Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының (NPR) тікелей нәтижесі болып табылады. Бұл жер Роки тауларындағы орталық нүктеге айналып, NPR-дың Бозман асуына дейін көтерілгенге дейін бу машиналарын күтуге арналған теміржол шеберханаларының орналасқан жері болды, аталған асу – желінің ең биік нүктесі және солтүстік-батысқа орналасқан. Ливингстон сондай-ақ Американың алғашқы ұлттық паркі – Йеллоустоунға апаратын алғашқы қалаға айналды, оны NPR Шығыстан келген туристерге белсенді түрде насихаттады. NPR сонымен қатар Парадайз аңғары арқылы оңтүстікке қарай 50 шақырымға созылған тармақ желісін пайдаланды, бастапқыда Циннабар станциясына, ал кейін Гардинердегі Йеллоустоунның солтүстік кіреберісіне дейін.
Кларк қаласы
Еллоустон өзенінің ағысымен, қазіргі Ливингстоннан шамамен 5 шақырымдай жерде, 1872 жылы Эмос Бенсон есімді ескі балықшы ағаш үй салды. Осы жерде паром, сауда ошағы және Бенсонның қонысы деп аталатын шағын елді мекен орналасқан. 1882 жылдың маусым айында Бенсонның қонысынан өзен арғы бетінде Солтүстік Тынық мұхитының құрылыс бригадасының 40 шатырдан тұратын лагері орналасқан. Олар іздеген дүкеннің орны осы жерде деп ойлады. 1882 жылдың 14 шілдесінде Солтүстік Тынық мұхиты үшін жұмыс істейтін Жозеф Макбрайд дүкен салу үшін басқа орын табу туралы бұйрықпен келді. 16 шілдеде қазіргі Ливингстонға жергілікті ірі кәсіпкер және саяси қайраткер болған Джордж Карвер келді. Карвер мен Макбрайд 16-сы күні шатырларын тігіп, алғашқы жергілікті тұрғындар болды. Сонымен қатар, 16-сы күні 140 өгіз жегілген 30 жүк вагоны келіп, 140 000 фунт тауар жеткізді. Дүкенді Брунс пен Крунц мердігерлері басқаратын болды. Бірте-бірте шатырлардың орнына ағаш үйлер салынды. Бенсонның қонысының барлық халқы пойыз келгеннен кейін 10 күн ішінде Карвер мен Макбрайдтың лагеріне көшіп келді. Бұл жаңа елді мекен Миссуриден батысқа қарай Солтүстік Тынық мұхитының бас мердігері болған Хеман Кларк атымен «Кларк Сити» деп аталды. Күзге қарай қала нығайып, 1882 жылдың қарашасындағы сайлауда конгресс делегаттарына 348 дауыс берілді. Кларк Сити КПРК-нің оңтүстік-шығысында, Льюис көшесінің шығыс жағында орналасқан және қазір Ливингстонның бір бөлігі болып табылады. Б. Ф. Даунен алғашқы тұрақты үйді (ағаштан) салды, ал Фрэнк Уайт алғашқы салонының иесі болды. Кларк Ситиде 6 жалпы дүкен, 2 қонақ үй, 2 мейрамхана, 2 сағатшы, 2 ірі ішімдік сатушы, 2 ет базар, 3 темірші, 1 темір бұйымдар дүкені, 30 салон және 500 адам тұрды. Кларк Сити өсіп келе жатқанда, Солтүстік Тынық мұхиты картасында осы жерде Ливингстон деп аталатын қала бар екенін ешкім білмеді. Теміржол 1882 жылдың 22 қарашасында Кларк Ситиге ресми түрде келді. 1882 жылдың қазан айында Кларк Ситиде пошта бөлімі ашылды. Қарашада Ливингстон өз жарғысын алды. Содан кейін Ливингтон қаласының жақын жерде орналасуы шешілді. Кларк Сити тұрғындары Ливингтоннан жер сатып алып, көшіп кетті. Ливингтонның тууы Кларк Ситидің өлімі болды. Екі қала арасындағы қашықтық шамалы емес еді, ал Кларк Сити өзен мен батпақты қалалық далаға айналды. Қазірде онда небары бірнеше ғимарат қалған.
Құрастыру
1882 жылдың 21 желтоқсанында Ливингстон қаласы құрылды және оның аты Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының акционері, директоры және Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының президенті Генри Виллардтың досы Джонстон Ливингстонның құрметіне берілді. Джонстон Ливингстон 1875 жылдан 1881 жылға дейін және 1884–1887 жылдары директор болып қызмет етті. Алайда, қаланың аты Джонстонның туысы Кроуфорд Ливингстонға байланысты деп жиі айтылады. Кроуфорд жерді кадастрдан өткізгеннен кейін сатып алып, 1883 жылдың 17 шілдесінде қалада Бірінші Ұлттық банк ашты. Ол Ливингстонды «өзінің қаласы» деп жиі айтатын, және қала оның атымен аталуына байланысты жарнамадан ләззаттанғандай көрінеді. Бірақ Ливингстон аты Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының ресми өкілдері арасында әрқашан ерекшеленді. Ливингстон Йеллоустон өзенінің жағасында, солтүстіктен Биллингс қаласына қарай шығысқа бұрылатын жерде және 90-шы тас жолдың жанында орналасқан. 1806 жылдың шілде айында Льюис және Кларк экспедициясының капитаны Уильям Кларк Йеллоустон өзенімен төмен қарай саяхаттауға дайындалып, қаланың қазіргі шетінде орналасты. Кларк тобы Миссури өзенінің құйылысында, Солтүстік Дакота штатындағы Уиллистон қаласының жанында Льюис тобымен қайта қосылды.
Көрікті жерлер
Ливингстон шағын болғанына қарамастан, көптеген танымал туристік орындарға ие. 1902 жылы екі бұрынғы станциясынан кейін салынған Ливингстон депосы – қайта жаңартылған теміржол станциясы, онда мамырдан қыркүйекке дейін ашық теміржол мұражайы орналасқан. Йеллоустоун шлюзі мұражайы Солтүстік Американың ең көне археологиялық ескерткіштерінің бірінен бастап, «Жабайы Батыс» және Йеллоустоун тарихына дейінгі аймақтық тарихты қамтиды. Халықаралық жеңіл балық аулау федерациясының мұражайы осы танымал спорт түрімен кеңінен таныстырады және жыл сайынғы әуесқойлар жиындарын өткізеді. Қалада екі онжылдық бойы «Апатты Джейн» өмір сүрген, сондай-ақ Еуропалық корольдық отбасының көптеген саяхатшы мүшелері қонақтап кеткен. 1938 жылы шығыс жағалауынан келген балықшы Дан Бейли Парк-стритте «Дэн Бейлидің балық аулау дүкенін» және балық аулау құралдарын пошта арқылы жеткізу бизнесін ашты. Ливингстонда сонымен қатар Жеңіл балық аулау ашу орталығы бар, ол Жеңіл балық аулау федерациясының мұражайы болып табылады. Актерлер Питер Фонда мен Марго Киддер, «Saturday Night Live» бағдарламасының түлегі Рич Холл, музыкант Рон Стрикерт, романист Уолтер Кирн және ақын Джим Харрисон осы қалада тұрған. Джимми Баффетт өзінің көптеген әндерінде Ливингстонды еске алады. Оның экономикасы тұрақсыз, ал штаттың қалған бөлігі сияқты, жұмыссыздық деңгейі ұлттық орташа көрсеткіштен төмен. Оның жұмыс күшінің шамамен 50% Бозманға, сондай-ақ 40 шақырым оңтүстікке орналасқан Чико Ыстық бұлақтары демалыс орнына, әртүрлі кемпингтерге және Парадиз алқабындағы ранчоларға жұмысқа барады. Жақында қала Льюис пен Кларк екі жүз жылдығына келген туристер үшін көрікті жерлер мен тұру орындарына инвестиция жасады. Ливингстон мен оның жақын аймағында Парк округінің NRHP тізімінде тіркелген Ұлттық тарихи орындар тізіміне енген 17 нысан бар. Оның Жапонияның Наганохара қаласымен бауырластық байланысы бар.
География
Ливингстон (45.658840, 110.563718) координаталарында, теңіз деңгейінен 1372 метр биіктікте орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 6.03 шаршы миль (16 км²), оның ішінде 6.02 шаршы миль (16 км²) құрлық және 0.01 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.
Климат
Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Ливингстонның климаты жазғы ылғалды континенттік климат болып табылады және климаттық карталарда "Dfb" деп белгіленеді. Ливингстон штатындағы ең жылы қыстар осы жерде болады, бірақ Ливингстон АҚШ-тағы ең желді жерлердің бірі болғандықтан температура суық сезілуі мүмкін. 2000-2010 жылдар аралығындағы әуежай/AMOS станциялары арасындағы желдің орташа жылдамдығы бойынша Ливингстон екінші орында тұр, ал бірінші орында Техас штатындағы Пайн-Спрингс жанындағы тас жол станциясы – Гуадалупе асуы.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы санақ бойынша қалада 7044 адам, 3356 үй шаруашылығы және 1744 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3779 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,2% ақ нәсілді, 0,1% афроамерикалық, 0,8% американдық үндістер, 0,3% азиялық, 0,6% басқа нәсілдерден және 2,0% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,5% құрады. 3356 үй шаруашылығының 24,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 39,2% -ы бірге тұратын жұбайлар, 9,1% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, 3,7% -ы әйелі жоқ ерлер басқарады, ал 48,0% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 40,4% жеке адамдардан тұрады, ал 14,3% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,07 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,81 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 41,1 жас. Тұрғындардың 21% -ы 18 жасқа дейін, 5,6% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 28,3% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 28,9% -ы 45 пен 64 жас аралығында, ал 16,2% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,5% ер адам және 51,5% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақта қалада 6 851 адам, 3084 үй шаруашылығы және 1751 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3360 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 96,39% ақ нәсілді, 0,31% афроамерикалық, 0,98% американдық үндістер, 0,50% азиялық, 0,60% басқа нәсілдерден және 1,23% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,16% құрады. 3084 үй шаруашылығының 26,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 43,8% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,1% -ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 43,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37,5% жеке адамдардан тұрды, ал 15,6% -ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,16, ал отбасының орташа мүше саны 2,86 болды. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 22,7%, 18 мен 24 жас аралығындағылар – 7,5%, 25 пен 44 жас аралығындағылар – 27,5%, 45 пен 64 жас аралығындағылар – 23,6%, ал 65 жастан асқандар – 18,6%. Орташа жас 40 жасқа тең. Әр 100 әйелге 95,0 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 90,7 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа табысы 28 980 доллар, ал отбасының орташа табысы 40 505 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 26 619 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 18 684 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 636 долларға тең. Отбасылардың 5,6% және халықтың 12,1% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 15,0% және 65 жастан асқандардың 10,4% кірді.
Білім
Ливингстон мемлекеттік мектептері балабақшадан 12-сыныпқа дейін оқушыларды оқытады. Парк жоғары мектебінің командасы "Рейнджерлер" деп аталады. Ливингстонда қоғамдық кітапхана бар, ол Ливингстон Парк округінің қоғамдық кітапханасы.
Инфрақұрылым
Миссиялық алаң қаланың шығысына қарай бес шақырым жерде орналасқан, жалпы пайдалануға арналған әуежай. Қалаға қалааралық автобус тасымалын "Джефферсон Лайнз" жүзеге асырады.
Газеттер
Ливингстон Энтерпрайз – жергілікті күнделікті газет. Ай сайын жарияланатын "Montana Pioneer" және екі ай сайын жарияланатын "Atlantis Rising" басылымдары да Ливингстон қаласында шығады.
FM радиосы
KLEU 91.1, (христиандық музыка / әңгіме бағдарламалары), Hi Line Radio Fellowship
KGLT 91.9, (Әртүрлі), Montana State University Bozeman
KOBB FM 93.7, (Ескі әндер), Reier Broadcasting Company
KMMS FM 94.7, (Ересектерге арналған альбомдық музыка), GapWest Broadcasting
KISN 96.7, (Top 40 (CHR)), GapWest Broadcasting
KOZB 97.5, (Классикалық рок), Reier Broadcasting Company
KBOZ FM 99.9, (Кантри музыка), Reier Broadcasting Company
KXLB 100.7, (Кантри музыка), GapWest Broadcasting
KBMC (FM) 102.1, (Әртүрлі), Montana State University Billings
KZMY 103.5, (Жас тіршілікке толы заманауи музыка), GapWest Broadcasting
KBZM 104.7, (Хиттер классикасы), Orion Media
KSCY 106.9, (Кантри музыка), Orion Media
KGLT 91.9, (Variety), Montana State University Bozeman
KOBB FM 93.7, (Oldies), Reier Broadcasting Company
KMMS FM 94.7, (Adult album), GapWest Broadcasting
KISN 96.7, (Top 40 (CHR)), GapWest Broadcasting
KOZB 97.5, (Classic rock), Reier Broadcasting Company
KBOZ FM 99.9, (Country music), Reier Broadcasting Company
KXLB 100.7, (Country music), GapWest Broadcasting
KBMC (FM) 102.1, (Variety), Montana State University Billings
KZMY 103.5, (Hot adult contemporary), GapWest Broadcasting
KBZM 104.7, (Classic hits), Orion Media
KSCY 106.9, (Country music), Orion Media