Кіріспе
Американдық автор, суретші, кинорежиссер, телесериал сценарийшісі Майкл Бенсон (31 наурыз, 1962 жылы туған) – американдық автор, суретші, кинорежиссер және көрмелер продюсері. Оның соңғы жұмысы өнер мен ғылымның қабаттасуына арналған. Соңғы он бес жылда Бенсон халықаралық ірі музейлерде цифрлық түрде құрастырылған планеталық ландшафттарды көрсеткен ірі көрмелер ұйымдастырды. Оның соңғы кітабы "Космос саяхаты" – Стэнли Кубриктің "2001: Космостық Одиссея" фильмінің түсірілуіне арналған толыққанды ғылыми зерттеу. Кітаптың жарық көруі фильмнің 50 жылдығымен сәйкес келеді. Бенсон The New York Times, The Washington Post, The New Yorker, The Atlantic және Rolling Stone басылымдарында жазған. Қазіргі уақытта ол Канаданың Оттава қаласындағы Табиғат мұражайында "Нанокосмос" атты кітап және көрме жобасы үшін табиғи нысандарды қарап, суретке түсіру үшін сканерлік электронды микроскоп технологияларын пайдалануда. Ол Нью-Йорк гуманитарлық институтының стипендияты, Вейцман институтының жаңалықтарды қолдайтын адамы және жақында MIT Медиа Лабындағы Биттер мен Атомдар орталығында қонақ ғалым болып жұмыс істеді.
the TV screenwriter
Michael Benson (born March 31, 1962) is an American author, artist, filmmaker, and exhibitions producer whose most recent work centers on the convergence of art and science. In the last fifteen years Benson has produced a series of large scale exhibitions of digitally constructed planetary landscapes in major international museums. His most recent book, Space Odyssey, is a detailed nonfiction examination of the production of Stanley Kubrick's 2001: A Space Odyssey. The book's publication was timed to coicide with the 50th anniversary of the film's theatrical release. Benson has written for The New York Times, The Washington Post, The New Yorker, The Atlantic, and Rolling Stone. He is currently using scanning electron microscope technologies at the Canadian Museum of Nature in Ottawa to view and photograph natural objects for a book and exhibition project titled Nanocosmos. He is a Fellow of the New York Institute of the Humanities, a Weizmann Institute Advocate for Curiosity, and was recently a Visiting Scholar at the Center for Bits and Atoms at the MIT Media Lab.
Журналистика
1984 жылы Нью-Йорк штатының Альбанидегі мемлекеттік университетінде ағылшын тілі мен фотосурет мамандықтарын бітіргеннен кейін Бенсон «The New York Times» газетінде жаңалықтар көмекшісі және кейде тілші болып жұмыс істеді, бірақ екі жылдан соң бос штатты журналист ретінде мансап қуру үшін газетті тастады. 1986 жылы ол «Rolling Stone» журналы үшін «гласность» («ашықтық») кезеңінде кеңестік андеграунд рок-музыкасының жандануын қамтитын мақалалар сериясын жазды, олар өзінің немесе танымал рок-фотографы Антон Корбиннің суреттерімен жарияланды. 1980-жылдардың ортасында ол MTV үшін «Тайковскийге жаңалық жеткіз» деген орыс рокі туралы бір сағаттық деректі фильм түсірді. Осы кезеңде Бенсон «Reuters» ақпарат агенттігінің Мәскеу бюросында фотожурналист ретінде кейде жұмыс істеді, оның суреттері «The International Herald Tribune» газетінің бірінші бетіне де түсті. Жазушы ретінде Бенсон кейіннен «The New Yorker», «The Atlantic», «Smithsonian», «Artforum», «The Nation», «Interview» және «Rolling Stone» сияқты журналдарға, сондай-ақ «The New York Times», «The Washington Post» және «The International Herald Tribune» сияқты газеттерге көптеген мақалалар мен редакциялық материалдар жазды. 2003 жылы «The New Yorker» журналында жарияланған «Галилео не көрді» атты «Ғылым жылнамалары» мақаласы, NASA-ның Юпитерге жасаған миссиясы туралы, «The Best American Science Writing 2004» антологиясына, ал 2010 жылы «The Best of Best American Science Writing» (Ecco/HarperCollins) антологиясына енді. 2008 жылдың 13 шілдесінде «The Washington Post» газетінің демалыс күнгі мақаласында «Ерекше жерге жібер» деген тақырыпта Халықаралық ғарыш станциясын планетааралық ғарыш кемесіне айналдыру туралы идея келтірді. Адамдардың ғарышқа ұшуының соңғы қырық жылдан бері Жердің төменгі орбитасымен шектелгеніне наразы болған автор, мақаласымен көптеген пікірталас тудырды. Көптеген адамдар Бенсонның идеяларын іс жүзіне асыру мүмкін емес деп есептесе, кейбіреулері оны қолдады. Бұрынғы мақаласында, «Аспан күте ме?» деген тақырыпта, «The New York Times» газетінде 2004 жылдың 31 қаңтарында жарияланған, Бенсон NASA-ның Хаббл ғарыш телескопын жөндеуден бас тарту шешімін сынады. Ол Хабблді «қазіргі астрономиядағы ең маңызды құрал» деп атап, ғарыш шаттлын жөндеуге қайта жіберуді ұсынды. Көптеген астрономдар, инженерлер, ғылыми журналистер, редакторлар және ғылымды жақсы білетін жұртшылықтың күшті науқанынан кейін Хабблға қызмет көрсету үшін ғарыш шаттлының миссиясы қайта жаңартылды. Бұл STS 125 миссиясы 2009 жылдың мамыр айында өтті және ғарыш телескопын бүгінгі күнге дейін жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Соңғы кезде Бенсон 2020 жылдың желтоқсан айында «The New York Times» газетінің жексенбілік шолу бөлімінде мультимедиалық редакциялық мақала жариялады. «Жердің жанып жатқанын бақылау» деген тақырыптағы мақалада спутниктік суреттерден алынған бейнелер, видеоклиптер және мәтіндік материалдар климаттың өзгеруінің алаңдатарлық белгілері Жер орбитасынан анық көрінетінін көрсету үшін пайдаланылды, оның ішінде орман өрттерінен шыққан түтін, супердауылдар және Үндістан мен Қытайдың үлкен бөліктерін жабатын тығыз тұман. Мақала екі күн бойы газеттің «Ең көп таралғандары» тізімінде болды.
Өнер және көрмелер
1990 жылдардың соңында Бенсон ғарышқа жіберілген ғарыш аппараттарынан алынған бастапқы кескіндерді жинау үшін интернетті пайдалана бастады. Бұл процедураны ол 2002 жылы «Атлантик Монтлі» журналында «Уақыт кеңістігі» деген мақаласында сипаттады, нәтижесінде Нью-Йорктегі иллюстрациялық кітаптарды басып шығаратын «Гарри Н. Абрамс» баспасымен келісімшартқа қол жеткізді. Планеталық ғылым мұрағаттарынан бастапқы кескіндерді өңдеу арқылы композициялық ландшафттар жасау жұмысы туралы айта отырып, Бенсон «50 жылдан астам ғарыштық саяхаттардың визуалды мұрасы – фотосурет тарихындағы маңызды жаңа тарауды құрайды» деді. 2010 жылдың 26 мамырында Вашингтондағы Смитсонов институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының өнер галереясында ең ірі «Beyond» көрмесі ашылды. Бір жыл бойы өткен бұл көрмеде жеті бөлмеге тараған 148 кескін болды, «Beyond: Күн жүйесінің көріністері» – планеталық ландшафттар фотосуретінің ең ірі жиынтығы еді. «The Washington Post» газеті көрмені «таң қалдырарлық» деп сипаттады. Алайда, сыншы Блейк Гопник шоу туралы бірнеше күмәнді ойларын білдірді. «Мүмкін, менің мәселем – ғарышқа ұшу, ғылым, сол жерге жету және суретке түсіру осы суреттерден жоғалған шығар», – деп жазды ол. «Бұл суреттер әдемі, және олар көрсеткен әлемдер таңғажайып. Бірақ мен ғалымдардың торлы белгілерін, панорамаларындағы жарықтарды, олардың сүзгілерінің артефакттарын сағынамын, олар менің көз алдымда осы ерекше әлемдердің қалай пайда болғанын көрсетуі мүмкін. Менің көзім осы суреттерде тым көп өнер көреді, сондықтан мен олардың артында көптеген жасалған нәрселер бар деп ойлаймын». 2010 жылдың күзінде Бенсон Нью-Йорктегі «Hasted Kraeutler» галереясының ұсынысын қабылдады, ол 24-ші Батыс көшеде орналасқан. Ол 2015 жылы жабылып қалған галереяда екі жеке көрме өткізді. 2011 жылдың ақпан-наурыз айларында өткен көрмесінен кейін фотосурет сыншысы Вики Голдберг «Кез келген уақытта түсірілген ең әдемі және маңызды суреттер ғарыш кеңістігінің суреттері болып шығады. Сондықтан Майкл Бенсонның үлкен, цифрлық композицияланған суреттерін роботтық ғарыш зондтары түсірген суреттерге негізделген құрметпен қараймыз», – деп жазды (ARTnews). Қазір Бенсонты Ұлыбританияда Лондонның «Flowers Gallery» галереясы және оның директоры Мэтью Флауэрс өкілдік етеді. 2016 жылдың қаңтар айында Бенсонның «Басқа әлемдер: Күн жүйесінің көріністері» атты планеталық ландшафттар көрмесі Лондондағы Табиғи тарих мұражайының «Jerwood Gallery» галереясында ашылды. Брайан Иноның жаңа музыкалық қосымшасымен бірге өткен бұл көрмеде 77 сандық хромогенді түсірілген ғарыштық көріністер болды. Лондоннан кейін ол Венадағы Табиғи тарих мұражайына, содан кейін Австралия, Қытай және Канадаға көшірілді. 2020 жылы Канаданың Ұлттық галереясы Бенсонның планеталық ландшафттарынан он кескінді тұрақты коллекциясына қосты.
Фильм
1989 жылы Бенсон Нью-Йорк университетінің кино мектебіне түсті, ал 1991 жылы тез күйрейтін Югославияның республикасы болған Словенияға көшіп, «Өрт болжаулары» (1995) атты толық метражды деректі фильмін жасады. Ол Словенияда 16 жыл өмір сүрді, содан кейін 2007 жылдың жазында Нью-Йоркке оралды. «Өрт болжаулары» Санденс және Берлин халықаралық кинофестивальдерінде көрсетілді және халықаралық деңгейде бірнеше үздік деректі фильм сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде 1996 жылғы Ванкувер халықаралық кинофестивалінде Канада Ұлттық кино кеңесінің (NFB) үздік толық метражды деректі фильм сыйлығы. NFB төрешілер алқасы марапаттау кезінде былай деді: «Өрт болжаулары – интеллектуалды динамит. Ол коммунизм мен капитализмнің иконаларын және мифтерін жоққа шығарады. Словенияның қираған тарихынан бұл фильм өнерге, саясатқа және дінге қараудың жаңа жолын құрады». «Variety» және «LA Times» сияқты көптеген жағымды сынға қарамастан, фильм, сонымен қатар Нью-Йорктің беделді «Film Forum» арт-кинотеатрында көрсетілді, сыннан құтыла алмады. «Нью-Йорк Таймс» газетінің рецензенты Стивен Холден фильм туралы: «Фильм соншалықты тығыз идеяларға толы, кейде өзінің бағытын жоғалтады» деді. Кейін Бенсон 2008 жылдың қарашасында неміс-француздық «ZDF/Arte» арнасында көрсетілген «More Places Forever» атты жаһандық роуд-мувидің теледидарлық нұсқасын аяқтады. «ZDF/Arte», «TV Slovenia» және Бенсонның «Kinetikon Pictures» өндіріс компаниясының бірлескен жобасы болған фильмде Артур Кларк Шри-Ланкаға жасаған сапары және Монғолия, Корея, Гонконг, АҚШ және Словения сияқты әртүрлі елдерде түсірілген көптеген көріністер орын алды. 2007 жылдан 2010 жылға дейін Бенсон режиссер Терренс Маликпен бірге оның «Өмір ағашы» фильмі үшін ғарыш және космологиялық тізбектерді жасауға көмектесті, бұл жоба Бенсонның кітаптары мен көрмелерінен шабыттанды. Әлемнің пайда болуы, Жердегі өмірдің бастауы және оның соңғы тағдыры туралы фильм 2011 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» жүлдесін жеңіп алды. Бенсонның планеталық және космологиялық тізбектері кейіннен Маликтың 2016 жылғы эксперименталды деректі фильмі «Уақыт саяхатында» пайда болды, оны «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы А.О. Скотт «цифрлық бейнелер мен фотосуреттік қиялдың бірігуі, бірден өте табиғи да, мүлдем мүмкін емес секілді» деп сипаттады. Бенсонның сыртқы планеталық ландшафтары Чилидің деректі фильм режиссері Патрисио Гусманның 2011 жылғы «Жарыққа ностальгия» фильмінде де қолданылды, онда астрономдардың терең космологиялық уақытты зерттеуі мен Чили халқының Аугусто Пиночет диктатурасы кезінде қаза тапқан туыстарының қалдықтарын іздеу күресі арасындағы ұқсастықтар көрсетілді.
Қазіргі жұмыс
Майкл Бенсон қазір Канаданың Оттавадағы Табиғат мұражайында "Нанокосмос" жобасы бойынша сканирлейтін электронды микроскоп технологияларын пайдаланып жұмыс істеп жатыр. 2023 жылдың маусым айында ол Барселонадағы CosmoCaixa мұражайында миллиметрден кішкентай масштабтағы табиғи дизайнды зерттеудің алғашқы визуалды үлгілерін көрмеге қойды. "Нанокосмос" алдағы бірнеше жыл бойы "Кайса" қорының қолдауымен Испания мен Португалияны аралап шығады.