Кіріспе
Джеймс Глейк (/g//l//ɪ//k/; 1954 жылдың 1 тамызында туған) – американдық автор және ғылым тарихшысы, оның еңбектері қазіргі заманғы технологияның мәдени әсерін көрсетеді. Ол күрделі тақырыптарды көркем әңгімелеу арқылы жазу өнерімен танымал және "барлық уақыттағы ең ұлы ғылыми жазушылардың бірі" деп есептеледі. "Джурасик Парк" фильміндегі Ян Малкольм кейіпкерінің прототипі онымен байланысты. Глейктің кітаптарының ішінде халықаралық бестселлерлерге "Хаос: Жаңа ғылымның тууы" (1987) және "Ақпарат: Тарих, теория, толассыз ағын" (2011) кіреді. Оның үш кітабы Пулитцер сыйлығы мен Ұлттық кітап сыйлығының финалистері болды; ал "Ақпарат" кітабы 2012 жылы PEN/E.O. Уилсон әдеби ғылыми жазу сыйлығымен және 2012 жылы Корольдік қоғамның Винтон ғылыми кітаптар сыйлығымен марапатталды. Оның кітаптары отыздан астам тілге аударылған.
James Gleick (/g//l//ɪ//k/; born August 1, 1954) is an American author and historian of science whose work has chronicled the cultural impact of modern technology. Recognized for his writing about complex subjects through the techniques of narrative nonfiction, he has been called "one of the great science writers of all time". He is part of the inspiration for Jurassic Park character Ian Malcolm. Gleick's books include the international bestsellers Chaos: Making a New Science (1987) and The Information: A History, a Theory, a Flood (2011). Three of his books have been Pulitzer Prize and National Book Award finalists; and The Information was awarded the PEN/E. O. Wilson Literary Science Writing Award in 2012 and the Royal Society Winton Prize for Science Books 2012. His books have been translated into more than thirty languages.
Өмір
Нью-Йорк қаласында туған Глейк Гарвард колледжінде оқыды, онда ол «The Harvard Crimson» газетінің редакторы болды және 1976 жылы ағылшын тілі мен лингвистика мамандығы бойынша «А» бағасымен бітірді. Ол Миннеаполиске көшіп, «Метрополис» атты тәуелсіз апталық газеттің құрылуына көмектесті. Бір жылдан кейін ол Нью-Йоркке оралып, 1979 жылы «The New York Times» газетіне жұмысқа орналасты. Ол он жыл бойы метрополитен бөлімінде редактор, содан кейін ғылым саласында тілші болып жұмыс істеді. «The New York Times Magazine» журналында Глейк Дуглас Хофстадтер, Стивен Джей Гулд, Митчелл Файгенбаум және Бенуа Мандельброт сияқты ғалымдар туралы жазды. Оның Microsoft компаниясы туралы алғашқы хабарлары АҚШ Әділет министрлігі мен Еуропалық комиссиясы жүргізген монополияға қарсы тергеулерді болжады. 1995 жылдан 1999 жылға дейін ол «The New York Times Magazine» журналында «Fast Forward» рубрикасын жазды, ал Интернеттің өсуі туралы очерктері «Не болды?» кітабының негізін құрады. Оның еңбектері «The New Yorker», «Atlantic», «Slate» және «The Washington Post» басылымдарында жарияланды, сондай-ақ ол «The New York Review of Books» журналына тұрақты автор. Оның алғашқы кітабы «Хаос: Жаңа ғылымның тууы» хаос пен күрделілік туралы жаңа ғылымның дамуын баяндады. Ол «көбелек эффектісін» кеңінен танымал терминге айналдырды, Мандельброт жиынтығы мен фракталдық геометрияны көпшілікке таныстырды және осы тақыпқа қызығушылықты арттырды, Том Стоппардтың («Аркадия») және Майкл Крайтонның («Джурассик паркі») сияқты әртүрлі жазушыларға әсер етті.
Құбыр желісі
Пайдаланушылардың Panix-те procmail конфигурациясымен нашар тәжірибесіне жауап ретінде 1993 жылы Глейк Нью-Йорктегі ең алғашқы интернет-провайдерлердің бірі – The Pipeline-ды құрды. The Pipeline Windows және Mac операциялық жүйелері үшін бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы электрондық пошта, чат, Usenet және World Wide Web-ті қамтитын графикалық интерфейсті ұсынған алғашқы провайдер болды. Глейк пен бизнес-серіктесі Удай Иватури Pipeline бағдарламалық жасақтамасын АҚШ-та және шетелдегі басқа интернет-провайдерлерге лицензиялады. 1995 жылы Глейк The Pipeline-ды PSINet-ке сатты, ол кейін MindSpring-ке, содан кейін EarthLink-ке енгізілді.
Әуе кемесі апаты
1997 жылғы 20 желтоқсанда Глейк өзінің Rutan Long EZ эксперименталды ұшағымен Нью-Джерси штатының Батыс Милфорд қаласындағы Гринвуд көлі әуежайына қонуға тырысқанда, қозғалтқыштың карбюраторында мұз жиналу салдарынан ұшақ қозғалтқышының қуаты төмендеп, ұшақ ұшу-қону жолағына жетпей, көтеріңкі жерге құлады. Апаттан Глейктің 8 жасар асырап алған ұлы Гарри қаза болып, Глейк ауыр жарақат алды.
Жұмыс
Глейктің жазу стилі "ашық ой, ұқыпты зерттеу және түсіндіру шеберлігі" деп сипатталған. "Хаос" жарық көргеннен кейін ол фотограф Элиот Портермен бірлесіп "Nature's Chaos" және Autodesk компаниясының бағдарлама жасаушыларымен "Chaos: The Software" жобаларында жұмыс істеді. 1989–90 жылдары Принстон университетінде Макграудың есімдік лекцияторы болды. Ол "The Best American Science Writing" сериясының алғашқы редакторы еді. Оның кейінгі кітаптарына екі өмірбаян кірді: "Гений: Ричард Фейнманның өмірі мен ғылымы" және Исаак Ньютон, оны Джон Банвилл "әрине, ұзақ жылдарға соңғы зерттеме болып қалады" деді. 2017 жылы Глейк Авторлар гильдиясының президенті болып сайланды.
Мақалалар
Джеймс Глейк, "Еркін ерік тағдыры" (Кевин Дж. Митчеллдің "Еркін агенттер: эволюция бізге еркін ерік сыйлады" кітабына шолу, Принстон университетінің баспасы, 2023, 333 б.), The New York Review of Books, LXXI том, 1 нөмір (2024 жылғы 18 қаңтар), 27–28, 30 беттер. "Әрекет ету қабілеті бізді машиналардан ажыратады. Биологиялық тіршілік иелері үшін сана мен мақсат әлеммен өзара әрекеттесуден және оның салдарына ұшыраудан туындайды. Ал денесі жоқ, қан, тер мен жасқа жат жасанды интеллекттерде мұндай мүмкіндік жоқ." (30 бет.)