Кіріспе

Шелби – АҚШ, Монтана штатындағы қала. Шелби – Тул округінің орталығы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 3 169 адамды құрайды.

Тарих

Шелби қаласы Монтана Орталық темір жолының бас директоры Питер О. Шелбидің құрметіне аталған. 1892 жыл шамасында Ұлы Солтүстік темір жолы мен Ұлы Фолс және Канада темір жолының тоғысында теміржол станциясы салынды. 1923 жылдың 4 шілдесінде қалада ауыр салмақтағы боксшылар Джек Демпси мен Томми Гиббонс арасындағы әлем чемпионы аты үшін белдесу өтті. Бұл шара Шелби қаласын жақындап банкротқа дейін жеткізді. 2000 жылдардың басында қалада ұлттық деңгейде танымал болған иттер лагері ұйымдастырылды. «Колли» лагері деп аталған ол, зәбір көрген иттерге көмектесті. Шелби қаласының жанында әлеуметтік желілерде кең танымал Welker Farms шаруашылығы орналасқан.

2020 жылы Шелбиде тасталып қалған және пайдаланылмаған мұнай құдықтарын жабатын Well Done Foundation ұйымының келушілер орталығы ашылды.

География

Шелби Мариас өзені мен Алое көлінің жанында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 6,18 шаршы миль (16 км²), оның ішінде 6,03 шаршы миль (16 км²) құрлық және 0,15 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

Климат

Шелбиде төрт ерекше маусым бар және ол құрғақ климат аймағы болып саналады. Ұзақ, суық қыстар наурыз бен мамыр айларында көктемге ұласады. Жазда құрғақшылық және ыстық болады, сондай-ақ жаз айларында найзағай, ақ жауын және қатты дауылдар жиі болады. Күзгі ауа райы көбінесе болжамсыз келеді, кейбір жылдары қазан айында қар жауады, ал басқа жылдары қараша айының соңына дейін 10-15°C (60°F) температура сақталады. Қаланың Роки тауларының алдында орналасқандығына байланысты жел үнемі соғып тұрады. Климаттық деректер жеткіліксіз. 1990 жылдардың соңында қаладағы ауа райы станциясының мәліметтері бойынша, Cut Bank сияқты жақын жердегі қалалармен салыстырғанда температура сәл жоғары.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақта Шелби қаласында 1196 үй шаруашылығында 3216 адам, оның ішінде 735 отбасы болды. Халық тығыздығы анықталған жоқ. 1349 тұрғын үй бірлігі болды. Қаланың нәсілдік құрамы: 92,48% ақ нәсілді, 0,25% афроамерикалық, 4,17% американдық үндістер, 0,40% азиялық, 0,25% басқа нәсілдерден және 2,46% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан тілді немесе латын америкалықтары 1,24% құрады. 1196 үй шаруашылығының 30,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 50,8%-ы бірге тұратын күйеу жұбайлар, 7,5%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 38,5%-ы отбасы емес. Үй шаруашылығының 35,5%-ы бір адамнан тұрады, ал 16,1%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,34 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,07 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер 24,0%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 7,2%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 29,5%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 22,9% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 16,4% құрады. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 107,4 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 108,9 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 29 219 доллар, ал отбасының орташа табысы 41 046 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 27 634 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 19 444 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 15 071 долларды құрады. Отбасылардың 6,1%-ы және халықтың 8,6%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,8%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 7,5%-ы.

Білім

Shelby Public Schools балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейін оқушыларды оқытады. 2021-2022 оқу жылында Шелби жоғары мектебінде 112 оқушы білім алды. Мектеп командасының атауы – "Койотес". Туль округі кітапханасы – Шелбидегі мемлекеттік кітапхана.

Медиа

"Шелби жарнамашысы" – Шелби қаласының газеті. Ол апта сайын жарық көреді және электрондық нұсқасы да бар. Шелбиде екі радиостанцияға лицензия берілген. KSEN AM 1150 және KZIN FM 96.7 радиостанцияларының екеуі де Townsquare Media компаниясына тиесілі.

Инфрақұрылым

Ұлттық жолаушылар темір жолы жүйесі «Амтрак» Шелбиге (шығыс және батыс бөліктеріне) күн сайын қызмет көрсетеді, Чикагодан Сиэтлге және Орегон штатының Портленд қаласына қатынайтын «Империя құрылысы» пойзын пайдаланады. Шелби қаласы 15-ші қалалық және 2-ші АҚШ тас жолының қиылысында орналасқан. «Солтүстік транзит Интерлокаль» – жергілікті автобус тасымалдау жүйесі. Great Falls және Kalispell қалаларына көлік қызметін ұсынады. Шелби әуежайы – қаладан солтүстікке қарай екі миль жерде орналасқан округтік әуежай. Ең жақын коммерциялық әуежай – оңтүстікке қарай 138 шақырым жердегі Грейт-Фоллс халықаралық әуежайы.